ප්‍රධාන වශයෙන්ම භූ කම්පා සදහා හේතුවන්නේ අභිසාරී තල (Convergent) මායිම වල සහ පරිණාමණ විභේධ (Transeverse) වල ගතිකය යි. සුනාමි සදහා බෙහෙවින්ම හේතුවන්නේ සාගරය මද්‍යයේ සිදුවන භූ කම්පා. සාගරික භූ තැටිය (කබොල) මහද්වීපික භූ තැටියට වඩා ඝනත්වයෙන් වැඩි නිසා ඉතා පහසුවෙන් බරෙන් වැඩි සාගරික භූ තැටිය කිදා බසින අතර මහද්වීපික තැටියේ අධික තෙරපීම තල මායිම අතර කඳුකර නිර්මාණය කිරීමටද, සමහර විට ගිනිකඳු නිර්මාණය කිරීමටද හේතු වේ. කාලයත් සමග ඇතිවන තෙරපුම එකවර නිදහස් වීම මගින් තෙරපුම ශක්තිය ජලයට ලබා දී තරංග ඇති කරයි.

අපසාරී තල මායිම් සාගරික භූ තැටිවල පමණක් නොව මහද්වීපික තැටි වලද ඇතිවිය හැක. එවිට වන්නේ ගොඩබිම විශාල විල් ඇතිවීමයි. නමුත් පසු කලෙක පැල්ම පුළුල් වීම නිසා ක්‍රමයෙන් මුහුදට සම්බන්ද වේ. එයේ ක්‍රමයෙන් ගොඩබිම් දෙකක් ඇති කිරීමට හේතුවේ. දැනට හොද උදාහරණයක් වන්නේ අප්‍රිකානු මහාද්වීපය යුරෝපා මහද්වීපයෙන් වෙන් වෙන ආකාරයයි.

ලංකාව ඉන්දියානු මහද්වීපයෙන් වෙන් වී ඇත්තේද මෙලෙස මැ යු අපසරි තල මායිමකිනි.

කෙසේවෙතත් වර්තමානයේ විද්‍යාඥයින් හදුනා ගෙන ඇති පරිදි ලංකාවට දකුනු දිග මුහුදේ කි.මි.800-1000 පමණ දුරින් නව තල මායිම ක්‌ මුහුද මද්‍යයේ ඇති වෙමින් පැවතීම අනාගතයේ නිරන්තර සුනාමි තත්ව ඇතිවීමට හේතුවිය හැක.

පත්මකුමාර ජයසිංහ
jpathmak@gmail.com