විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘ජනවාරි, 2015’

නියාම කිහිපයක් මගින් විශ්වයේ ඇති සියලූම ආකාරයේ චලිතයන් විස්තර කළ හැකියි

නවීන විද්‍යාවේ ආරම්භය සිදුවුණේ 1642 ඉපිද 1727 දී මියගිය එංගලන්තයේ විසූ අයිසැක් නිව්ටන්ගේ විද්‍යාත්මක ක‍්‍රියාකාරීකම් සමගයැ‘යි අපට නිසැකව කිව හැකියි. නිව්ටන් විස්තර කළ පරිදි විශ්වය ඔරලෝසුවකට…

විද්‍යාත්මක දැනුම බොහෝවිට අමෙරිකානු පර්යේෂණ ආයතනවලින් බිහිවෙන්නේ ඇයි?

අමෙරිකාවෙ සුපතල මැසචූසෙට් ඉන්ස්ටිටියුට් ඔෆ් ටෙක්නොලොජි (MIT)  නමැති විශවවිද්‍යාල අනුබද්ධ ආයතනයේ ශිෂ්‍යයන් අතර බෙහෙවින් ජනප‍්‍රිය හෞතික විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකූ ලෙස කටයුතු කළ වොල්ටර් ලෙවින් වයස 74 ක්…

රූපාන්තරය – සතෙක් තවකෙක් බවට පත්වන ක්‍රියාවලිය  

 වෙස් මාරුවක රසවත් අන්දරය ශරීරය ප්‍රතිමාවක් වගේ නොව, සැමදා එකම විදිහට පවතින්නේ නැත. වයසින් වැඩෙන විට සිරුර වෙනස් වේ. ඇස් හැර නැති පූස් පැටවෙකු කලක් යද්දී…

මොළයේ මහා ඝටිකාව සහ කාල කම්මැලිකම

කලක් විදේශයක ජීවත් වී මෙහි පැමිණෙන නෑ හිතවතුන්, පැමිණි මුල් දින කිහිපයේ නොයෙකුත් අපහසුතාවලට පත්වන බව අත්දැකීමෙන්ම ඔබත් දන්නවාට සැකයක් නැත.  ඉන් සමහරුන්ට අප සාමාන්‍යනේ නිදාගන්නා…

ඕලන්ද සිසු පිරිසක් නිපදවා ඇති අනාගතවාදී සූර්ය බල මෝටර් රථය

‘‘සූර්යාලෝකයෙන් ක‍්‍රියා කරන මෝටර් රථයක් නිපදවීමට  ඕලන්දයේ සිසුන් කණ්ඩායමක් සමත්ව සිටිති’’යි යන්න පුවත් වාර්තාවක් ලෙස  එතරම් ප‍්‍රවෘත්තිමය අගයක් නොගැනීමට ඉඩ ඇති බව සත්‍යයකි. එහෙත් මේ තරුණ…

ජනගහනයේ ස්තී‍්‍ර පුරුෂ අසමතුලිතාව චීනයට බරපතල ගැටළු එක් කරයි.

මුළු ලෝකයම ගත් විට, නව ජාතයන් (අළුත උපන් අය) අතර ලිංගික අසමතුලිතාවතම රටෙහි ‘‘බරපතල එමෙන්ම දිග්ගැසුණු’’ ප‍්‍රශ්නයක් බවට පත්ව ඇතැයි චීන සෞඛ්‍ය බලධාරීහු කියා සිටිති.  ඔවුන්…

නියඟයට පරිණාමය වෙන ෆින්චි කුරුල්ලෝ

චිලී රටට ඔබ්බෙන් පිහිටි ගලපගෝස් දිවයින් ලෝකයාගේ විශේෂ අවධානයට ලක්වූයේ 1830 ගනන්වලදි චාර්ලස් ඩාවින් (Charles Darwin) ගේ චිරප්‍රසිද්ධ සංචාරයෙන් පසුවයි. ස්වභාවික වරණය නිසා පරිණාමය සිදුවන බවට…

සාගරය උණුසුම්වීමෙන් මිය ඇදෙන කොරල්පර

ජලයේ උෂ්ණත්වය වැඩිවීම කොරල් බ්ලීචින්ග් (coral bleaching) නමින් හැඳින්වෙන කොරල් ඛාදනය වී සුදු වීමට හේතුවේ. ඔස්ට්‍රෙලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්ත වෙරලට ඈතින් පිහිටි මිර්මිඩොන් කොරල් පරය ජලයේ උෂණත්වය වැඩිවීමෙන්…

නැතුවම බැරි (CHON) චොන් බන් ජන්

මෙවර අප තතු හිතවතුන් වෙනුවෙන් යොදගත්ත මාතෘකාව වැඩිහිටි, පොඩිහිටි කාගේත් කුතුහලය දනවන්නක් විය හැකියි.  ඉන් කියැවෙන්නේ විදේශීය රටක කෑම වර්ගයක් ගැනද? චොන් බන් ජන් කියන්නේ හින්දි…

ඇන්ටාක්ටික් අයිස් තට්ටුවට යටින් මතුවන දේශගුණික හෝඩුවාවල්

ග්ලැසියර කොයිතරම් වේගයකින් මුහුදට රූටා යන්නේ දැයි දැන ගැනීමට අහඹු සොයා ගැනීමකින් මඟ පෑදෙයි. ග්ලැසියර සාගරය වෙත කොපමණ වේගයකින් රූටා යන්නේදැයි දැන ගැනීමg ඇන්ටාක්ටිකාවේ අයිස් තට්ටුවට…

චිම්පන්සි මොළයේ නැති මිනිස් මොළයේ ඇති අපූරු දාර

චිමිපන්සින් වැනි වානරවර්ග වල මොළයේ දක්නට නොලැබෙන ආකාරයේ සෙන්ටිමීටර් 4.5ක් දිගැති  ගැඹුරුදාරයක් මිනිස් මොළයේ දකුණු පැත්තෙහි පිහිටා තිබෙන බව  ප්‍ර‍න්සයේ ජාතික වෛද්‍ය පර්යේෂණායතනයේ විද්‍යාඥ ෆ්‍ර‍න්සුවා ලෙරෝයි…

වායුගෝලීය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මට්ටම තවත් ඉහළ යමින් 2015 ඇරඹෙයි.

වායුගෝලයට හරිතාගාර වායුව එකතුවීම අඛණ්ඩව ඉදිරියට යයි. 2014 වසරේ දෙසැම්බර් මුල සිට 2015 ජනවාරි  මුල දක්වා හවායි දූපත්වල මවුනා ලොආ මුදුනෙහි දී මැන බලන අවස්ථාෙව් සාමාන්‍ය…

ගිනිකොනදිග අහසේ ධූමකේතුවක්

විවේකයක් ලදවිට බොහෝ අයකරන්නේ නැරඹීමට හොඳ වැඩසටහනක් රූපවාහිනියේ ප්‍ර‍චාරය වන්නේද යන්න සොයා බැලීමයි එහෙත් ටෙරී ලව්ජෝයි විවේකයක් ලද විට කරන්නේ අභ්‍යවකාශයේ ධුමකේතු තිබෙන්නේදැයි විමසා බැලීමයි. මෙතෙක්…

ස්වාභාවික දර්ශන නැරඹීමෙන් චිත්තාවේග පාලනය වෙයි

එළිමහනෙහි අලංකාර දර්ශනයක් දෙස සිත යොමා බලා සිටීමෙන් වේදනාවෙන් සහනයක් ලැබෙන බව, ආතතිය පහව යන බව, කේන්තිය කනස්සල්ල ආදී මනෝභාවයන් ගෙන් ඈත්ව චිත්ත ස්වභාවයෙහි වර්ධනයක් ඇතිවන…

බලයයි, චලිතයයි

අප ජීවත්වන මේ මහ පොළොව ගත්තත්, මහපොළොව ද ඇතුළත් සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලය ගත්තත් ක‍්‍රියාකාරිත්වය, චලනය නොඅඩුව  පවතින බව රහසක් නොවේ. අප පය ගසා සිටින මහ පොළොව…