විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘අප්‍රේල්, 2016’

වතුර නැතුව අපට කොපමණ කලක් ජීවත් විය හැකිද ?

බැලූ බැල්මට සරල ප‍්‍රශ්නයක් වගේ පෙණෙන මේ ප‍්‍රශ්නයට එක එල්ලේ නිශ්චිත පිළිතුරක් දීමට අපහසු වන්නේ ජලය නැතුව කෙනෙකුට ජීවත් විය හැකි කාලයට බලපාන සාධක ගණනාවක් තිබෙන…

ඇයි, ඇයි කියා කුඩා ළමුන් අහන්නේ ඇයි ?

කුඩා ළමුන් අතොරක් නැතුව ‘‘අරක වෙන්නේ ඇයි?’’ ‘‘මේක මෙහෙම ඇයි?’’ යනාදී වශයෙන් වැඩිහිටි අපගෙන් ඇයි යනුවෙන් ප‍්‍රශ්න කරන බව අප කවුරුත් දන්නා කරුණකි. මෙහෙම හැමදේටම ඇයි?…

ක‍්‍රි: පු: හත්වැනි සියවසේ ඝාතනය කළ කැරළිකරුවන්ගේ ඇට සැකිලි ගී‍්‍රක සමූහ මිනී වලකින් සොයා ගැනේ

ක‍්‍රි: පූ: 632 දී ඇතන්ස් හී බලය පැහැර ගැනීමට කුමන්ත‍්‍රණය කළ ඔලිම්පික් ශූරයෙකු වන සයිලන්ගේ අනුගාමිකයන් යයි කිව හැකි, විලංගු ලූ ඇටසැකිලි 36 ක් ඇතන්ස් නුදුරු…

මන්දාකිණි සත්තු උයනෙහි තවත් අමුතුම වස්තු

ගැලැක්සි සත්ව උයනේ වෙනස් ආකාරයක් ගන්නා ආලෝක වර්ෂ මිලියන 45 ක් දුරින් පිහිටි ඉද්ද මන්දාකිණිය(Spindle galaxy) ගැන අපි තතු අප්‍රිෙයල් 06දා කලාපෙය් සදහන් කෙළමු.(ෙමතැනින් කියවන්න)   තාරකා…

සබන් සහ ලූණු ද ? නැතිනම් සබනුත් ලූණුම ද?

ලිපියේ මාතෘකාව කියවන විට පටලැවිල්ලක් ඇතිවෙනවා නේද? ඒක ඇත්ත. ඒකට හේතුව සබන් සහ ලවණ (ලූණු) අතර අප බොහෝ දෙනෙකුට සම්බන්ධයක් එකවර දැක ගත නොහැකි වීමයි. අපේ…

සිකා වෛරසය හා මයික්‍රොසෙෆලි  (microcephaly) අතර පැහැදිලි සබඳතා තහවුරු වේ

ගර්භනී කාන්තාවන් ආරක්ෂාකාරී ලිංගික උපක‍්‍රම භාවිත කිරීමට හා මදුරුවන් දෂ්ට කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට පියවර ගත යුතු යැයි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සෞඛ්‍ය අධිකාරිය වන රෝග පාලනය සඳහා…

කටහඩ ගැඹුරු නම් කියන දේ තහවුරු වීමේ අවස්ථාව වැඩියි

ගැඹුරු හඩක් තමන්ව තිබේ නම් තමන් කියන දෙය තහවුරු කිරීමට, අසා සිටින්නන් පොළඹවා ගැනීමට හැකිවෙතැයි අප බොහෝ දෙනෙකු අදහස් කරනවා, විශ්වාස කරනවා. මේ එක්කම තේරුම් ගන්නා…

විද්‍යාව, ගණිතය හා තාක්ෂණය හැදෑරීම

ආකල්ප ප‍්‍රාථමික පන්තිවල ඉගෙනුම ලබන සිසුනට ස්වාභාව ධර්මය (nature) සහ සංඛ්‍යා ගැන ඇත්තේ ස්වාභාවික පැන නගින උනන්දුවකි. කෙසේ වෙතත් පාසල් අධ්‍යාපනය නිම වන විට ඔවුන් තුළ…

පෘථීවි අභ්‍යන්තරෙය් ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබද මත

පෘථිවියේ භූ විද්‍යාව පිළිබඳ අපේ අවබෝධයෙන් වැඩි කොටසකට දායක වූයේ තැටි භූ කාරක හේතු (plate tectonics) විප්ලවය බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි. ඊට කලින් සිටි සිය සගයන්ගෙන් පෘථිවි…

ජාන සහ ආරය (ප‍්‍රවේණිය)

එක් පරම්පරාවක් සතු ජාන ඊළග පරම්පරාවක් වෙත සම්පේ‍්‍රෂණය කිරීම නැතහොත් අළුත් පරම්පරාවකට ලබාදීම ආරය හෝ ප‍්‍රවේණිය වශයෙන් හැඳින් වෙයි. අපට උරුම වී ඇත්තේ අපගේ දෙමව්පියන් සතුව…

ත‍්‍රස්තවාදයට උල්පන්දම් දීම: අන්තවාදීන් බිහිවන්නේ කෙලෙසද?

සාමාන්‍ය ජනතාව අන්තවාදය කරා මෙහෙයවනු ලබන්නේ කුමක් මගින්දැයි  පැහැදිලි කිරීමේදී සමූහ ගතිකයේ මනෝවිද්‍යාව සැලකිය යුතු සම්මාදමක් දරන බවක් පෙනී යයි. අද ලෝකයේ වඩාත්ම සිත් සසල කරවන…

පූසන්  ‘පුරු පුරු‘ ගාන්නේ ඇයි?

බිළාල හෙවත් බළල් පවුලේ සාමාජිකයන් බොහොම දෙනෙක් පුරු පුරු හඩක් නගන බව අපි කවුරුත් දන්නවා. ඒ පවුලේ සෙසු සාමාජිකයන් අතුරෙන් වැඩි දෙනෙකු ගැන අපට ඒ තරම්…

ඇත්තටම  මුහුදු මට්ටම් කොපමණ නම් ඉහළ යයි ද?

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශගුණ විද්‍යාඥ (climatologist ) ජේම්ස් හැන්සන් ප‍්‍රමුඛ ඉහළ පෙළේ අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් අනතුරු හඟවන්නේ මේ සියවස අවසන් වන විට මුහුදු මට්ටම මීටර් ගණනාවකින් ඉහළ…

තරු රාශී

විවිධ රටාවන්ට අනුව හැඩ ගැසුණු තරු පොකුරු රාතී‍්‍ර අහසේ දර්ශනය වෙයි. හඳුනා ගැනීමේ හා මතක තබා ගැනීමේ පහසුව තකා පැරන්නන් ඒවා සමග විවිද මනඃකල්පිත සතුන් හා…

ශබ්ද වචන බවට පරිවර්තනය වන හැටි

භාෂාව ගැන කතා කරද්දී අප බොහෝ දෙනෙකු භාෂා විශේෂඥයන් නොවන බව සැබවි. එහෙත් විශේෂඥයන් නොවූවත් අප අතරේ සමහරුන් ශබ්දානුකරණය යන්න ගැන අසා තිබෙන්න පුළුවන. මෙය ඉංගී‍්‍රසියෙන්…