විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘දෙසැම්බර්, 2016’

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 9: මිනිස් ස්වභාවය (Human Nature)

‘මිනිස් ස්වභාවය’ යනුවෙන් යම් දෙයක් වේද, එසේ නම් එම ස්වභාවය කුමක් ද යන්න  ශත වර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ චින්තකයන් පිඩාවට පත් කල කාරණායි. ආදම් සහ ඊවා දෙවියන්ට…

ජලය මගින්  විදුලිය සන්නායනය කරනු ලබන  ආකාරය අවබෝධ කරගැනීමේ වැදගත් මොහොතක්….

ස්වභාවයෙහි(Nature’s) වඩාත් ගුප්ත කඩින් කඩ දිවීමේ තරගය පිළිබඳ වර්ණාවලීක්ෂ ඡායාරූප  ගැනීමට විද්‍යාඥයෝ සමත්ව සිටිති. ඔව්, සන්නායකතාවයේ(conductivity) දී එක් ජල  අණුවක සිට තවත්  ජල අණුවක් කරා අතිරේක…

සමාජ තත්ත්වය ප‍්‍රතිශක්තිය කෙරෙහි බලපාන අන්දම

රිසස් මැකාකා වඳුරන් අතර සමාජ ධූරාවලීන්, බැක්ටීරියා හා වෛරස ආක‍්‍රමනිකයන්ට එරෙහි ඔවුන්ගේ ප‍්‍රතිචාර කෙරෙහි වෙනස් ආකාරයට බලපායි. 2016 නොවැම්බර් 24 දා Science  සඟරාවේ පළ වූ අධ්‍යයන…

වාහන නැවතීමට තැනක් සොයමින් රවුමේ රවුමේ අපි යනවා

ඉන්ධන භාවිතය හා වායු විමෝචනය වැඩිවීම කෙරෙහි බලපාන, නිතර කතා නොවන සාධකයක් වාහන ගෙන්වීම හා භාවිතය ඉහළයාම, වාහන තදබදය, පොසිල ඉන්ධන භාවිතය වැඩිවීම, කාබන් ඩයොක්සයිඞ් විමෝචන…

අනාගත ආහාර සහ ආහාරයේ අනාගත

අපේ මේ මිහිතලය රැකගන්නත් අපේ සෞඛ්‍ය වර්ධනය කරගන්නත් අපට අනාගතයේදී කෘමීන් ආහාරයට ගන්න වේද? ලොව පුරා පසුගිය වසර 20 මුළුල්ලේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය අතිසෙයින් ඉහළ ගොස් ඇති…

මාරක ජල රළ පෙළ : සුනාමියට දොළහයි

නිවැරදිවම  කීවොත් සුනාමි ඛේදවාචකය සිදුවී අදට හරියටම වසර දොළහයි. අප දුපත්වාසීන් වුවද එදා, එනම් 2004 දෙසැම්බර් 26 දා ඒ ඛේදජනක සිදුවීම් ඇතිවන තුරු අප රටේ සැලකිය…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 9: ප්‍රතිභානය(Reason)

  Reason යන ඉංග්‍රීසි වචනය විවිධාර්ථ ගැන්වෙන්නක් ලෙස දැක්විය හැකියි. එය, මානවයන් වන අපට සාමන්‍යයේ  සිට සුවිශේෂීය දක්වා(අනුමානය) හෝ සුවිශේෂියේ සිට සමාන්‍යය (උද්ගමනය) දක්වා තර්ක කරමින්…

සමාජ තත්ත්වය ප‍්‍රතිශක්තිය කෙරෙහි බලපාන අන්දම

රිසස් මැකාකා වඳුරන් අතර සමාජ ධූරාවලීන්, බැක්ටීරියා හා වෛරස ආක‍්‍රමනිකයන්ට එරෙහි ඔවුන්ගේ ප‍්‍රතිචාර කෙරෙහි වෙනස් ආකාරයට බලපායි. පසු ගිය මස අග එනම් නොවැම්බර් 24 දා Science…

සෙනසුරුගේ ටයිටෑන් චන්ද්‍රයා මත ජනාවාස පිහිටුවීම

සෙනසුරුගේ චන්ද්‍රයන් අතුරෙන් විශාලතම චන්ද්‍රයා ලෙස සැලකෙන ටයිටෑන් (ටිටෑන්) චන්ද්‍රය මත මිනිස් ජනපදයක් පිහිටුවීමේ අදහස ‘පිස්සු වැඩක්’ ලෙස කෙනෙකුට වැටහී යා හැකියි. එම චන්ද්‍රයා මතුපිට උෂ්ණත්වය…

තල්මසුන් ජලයෙන් උඩට පනින්න කැමති ඇයි?

විද්‍යාඥයෝ අභිරහස සොයා ගනිති. දූපතක ජීවත්වුණත් ලංකාවේ අප බොහෝ දෙනෙකු පණපිටින් තල්මසෙකු දැක නැතුවා ඇති. පණ පිටින් කෙසේ වෙතත්, චිත‍්‍රපට හෝ රූපවාහිනියෙන් මොවුන් දැක ඇති අයද…

අපි වනාහි අප ආහාරයට ගන්නා දෙයින් සැදුම් ලද්දෝ වෙමු

ජීවීන්ගේ ජානවල අනුක‍්‍රමයන්(DNA sequences) කෙරෙහි එම ජීවින්ගේ ආහාර බලපෑ හැකි බව ඔක්ස්ෆර්ඞ් සරසවියේ පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. පරපෝෂිතයන් කන්ඩායම් දෙකකට අදාළව සිදු කෙරුණු අධ්‍යයනයකදී පර්යේෂක කණ්ඩායමට සොයා…

හරිකේන් සැඩ කුණාටුවක් කියන්නේ කුමකට ද?

අඳුරු වලාකුළුවලින් අහස බරවෙයි. දහවල වුවද රාත්‍රී කාලයේ මෙන් දසතම කලූවරය. සුළං හමායන්නේ මහා අදෝනා නඟමිනි. වැස්ස කෙතරම් තදින් කඩා වැටේද කියතොත් පොළව මත  මඩෙහි සිදුරු…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 8: නියතිවාදය (Determinism)

නියතිවාදය යනු සිදුවෙන සිල්ලටම හේතුවක් ඇත, එය  ඒ නිසා නියතයි හෙවත් නොවැලක්විය හැකිය යන මතවාදයයි.  මෙම ඵලයන්  නැවතත් තවත් ඵලයන් වලට හේතු වෙයි. මෙලෙස හේතු සහ…

රොබෝවරු මාර්ගයෙන් පරිසර දූෂණය ගැන විමසිල්ලෙන් සිටීම

දේශගුණය විපර්යාස ගැන කතා කිරීමේදී  ප‍්‍රමුඛ දුෂ්ටයා ලෙස අප බොහෝ දෙනෙකුගේ සිතට එන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඞ්ය(CO2). බොහෝ ලිපි ලේඛනවල පමණක් නොව දේශගුණය ගැන කෙරෙන විදුහුරු කතා බහේ දී…

අප කරන අරුත් සුන් වැඩ වුණත් සුනඛයන්ට මතක තිබේලූ!

සුනඛයෝ අප කලින් සිතා සිටියාට වඩා  අප කෙරෙහි අවධානය යොමු කරති. නව පර්යේෂණ පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ සිදුවන අවස්ථාවේ කිසිම වැදගත් කමක් නොතිබූ අපේ කි‍්‍රයාවන් හා සිද්ධීන්…