සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘අප්‍රේල්, 2018’

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 74: සත්තාව හෙවත් සත්වයා(Being)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් සත්තාව හෙවත් සත්වයා පිලිබඳ අධ්‍යයනය හඳුන්වනු ලබන්නේ සත්භාවවේදය හෝ සත්භාව විචාරය(ontology) ලෙසටය. එහි මුලික…

ශුද්ධ ඔක්සිජන් සංහනනයට සහනයක් ගෙන එයි

සංහනනයෙන්  වසර ගණනාවක් ගතවූ පසුව ද ඔක්සිජන් මොළයට සිදුවූ හානිය පුරණය කරන බවක් පෙනීයයි. සංහනනය(concussion) යනු සාමාන්‍යයෙන් සිහි නැතිවීමෙන් කෙළවර වන හිසට තදබල පහරක් වැදීමෙන් මොළයට…

දුම්වලාව විනිවිද දැකීම : වායු දූෂණය ගැන අපට කළ හැක්කේ කුමක් ද?

වායු දුෂණය පෙනෙන තරමටම භයානක ද? අපිරිසිදු වාතය පිළිබඳ අයහපත් පුවත්  දින දිනම අයහපත් වන බවක් පෙනී යයි. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය දක්වන අන්දමට වායු දුෂණය අකල්…

බහීර්ග‍්‍රහයන් සෙවීමේ නාසා ටෙස් මෙහෙයුම

අපේ සෞරග‍්‍රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත වෙනත් තාරකා වටා කක්ෂගතව ඇති  ග‍්‍රහලෝක හෙවත් බහීර්ග‍්‍රහයන්(exoplanets) ගැන නොයෙක් වර තතු මගින් අනාවරණය කරනු ලැබ තිබෙන පසුබිමක අද ලිපියෙන් කියැවෙන්නේ ඒ…

තුන්වන සහශ‍්‍රයේ තරුණ පිරිස් අතරත් පැතළි -පෘථිවි මත දරන්නෝ…

ලෝකය වටකුරුය යන වාදයෙන් තොර  පරිසිද්ධිය ගැන තුන්වැනි සහශ‍්‍රයේ තරුණයන් අතුරෙන් තුනෙන එකක්ම මහා පටලැවිල්ලක හිරවී සිටිති. ලෝකය ගෝලාකාර යයි විශ්වාස කරන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නවතම…

මිනිස් ජීවියා : උගෙනීම

මිනිස් අප බොහෝ ආකාරවලින් අනෙකුත් සත්ත්ව විශේෂයන්ට සමාන වුවද, භාෂාව මෙන්ම චිත්තාව (thought) භාවිතා කිරීමට අපට ඇති හැකියාව හේතුවෙන් මේ මිහිතලය  මත අනෙකුත් ජීව ස්වරූප අතර…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 73: කෘතීම බුද්ධිය(Artificial intelligence)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් යන්ත්‍රයක් බුද්ධිමත් යයි හැඳින්විය හැකිදැයි යන්න පරික්ෂාකිරිම පිණිස පරිෂණයක් පැවත්වීම මැනවි යයි ඉංග්‍රීසි ජාතික…

ඛේටයෙහි(කෙළ වල) ඇති රසායන ඉටු කරන කාර්ය භාරය

අන්තර්ගත දෑ අපි මුලින්ම බලමු ඛේටයෙහි ඛේටයෙහි(කෙළ වල) ඇති රසායන ඇති රසායන මොනවාද කියා. වැඩිපුරම ඇත්තේ ජලයයි.  ඔව් ඇත්තටම සියයට 98ක් පමණම ජලයයි. ඛේටයෙහි ඛේටයෙහි හෙවත්…

දුම්වලාව විනිවිද දැකීම: ප‍්‍රශ්නෝත්තර සංග‍්‍රහය 1

වායු දුෂණය පෙනෙන තරමටම භයානක ද? අපිරිසිදු වාතය පිළිබඳ අයහපත් පුවත් දින දිනම අයහපත් වන බවක් පෙනී යයි. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය දක්වන අන්දමට වායු දුෂණය අකල්…

ෆොසිල සෑදෙනේනේ කෙලෙසද?

ෆොසිල මුලින් ම සොයා ගනු ලැබූ අවස්ථාවලදී අපේ ආදිතමයන්ට ඒවා කුමක් දැයි යන්න ගැන හරි හැටි අවබෝධයක් නොවීය. ඒ නිසා ෆොසිල වටා නොයෙකුත් මිථ්‍යා කතා හා…

දිලීරවලට ලිංගික සම්භෝගය අකැපද?

ලිංගික සම්භෝගය ජීවිතයේ අත්‍යාවශ්‍ය අංගයකි. ඔබත්, මාත් පමණක් නොව මේ මිහිතලය මත ජීවත්වන සෑම ප‍්‍රාණියෙකුම මෙලොවට ඇවිත් සිටින්නේ කිසියම් දෙදෙනෙකු අතීතයේ කිනම් මොහොතක හෝ එකට එක්ව…

මිනිස් ජීවියා : මූලික කාර්යභාරයන්

මිනිස් අප බොහෝ ආකාරවලින් අනෙකුත් සත්ත්ව විශේෂයන්ට සමාන වුවද, භාෂාව මෙන්ම චිත්තාව (thought) භාවිතා කිරීමට අපට ඇති හැකියාව හේතුවෙන් මේ මිහිතලය  මත අනෙකුත් ජීව ස්ව රූප…

ඔක්සිජන් කතා තුනක්!

දිය ඇලි සුදුපාටට පෙන්නේ ඇයි? ජලය අවර්ණයි කියල අපි කවුරුත් දන්නවා. එත්, දිය ඇල්ලකදී සිදුවෙනවා වගේ උස ස්ථානයකින් පහලට වැටෙන කොට ජලය සුදුපාටට පේන්න පටන්ගන්නවා. එත්…

විචාර දෘෂ්ටිය(SEEING REASON) 3: සිත් වෙනස්කිරීම III

මිනිස් මොළය කරුණු කාරනා විකෘති කරයි; අප අපේ සිත් වෙනස් කර ගන්නේ කෙසේ ද? සිත් වෙනස් කිරීම මේ මාතෘකාව යටතේ පළවන ලිපියේ අවසාන කොටස ‘ප‍්‍රජානන ද්වෛතවාදය’(cognitive…

රැස් වළලු රේඛය(CORONAGRAPH)

රැස් වළලු රේඛයක් යනු මධ්‍යගත වස්තුවක ප්‍රභාවත් ආලෝකය අවහිර කරමින් එම වස්තුව වටා ඇති දුර්වල ආලෝකයට දුරේක්ෂය වෙත ඒමට අවකාශ සපයන උපකරනයකි. මේ උපකරණය සොයාගනු ලැබුවේ…