සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘දෙසැම්බර්, 2018’

පොදු තේමා: සංකල්පමය අනුකෘති(Conceptual Models)

සමහර වැදගත් තේමාවන් විද්‍යාව, ගණිතය සහ තාක්ෂණය පුරාවට ව්‍යාප්තව පවතින අතර අප සලකා බලන්නේ පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයන් වේවා,  මනුෂ්‍ය ශරීරය වේවා, එසේත් නැතිනම් ධූම කේතුවක් වේවා  ඒ සෑම තැනකදීම ඒවා යළි යළිත්…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 108: පුරාණෝක්ති හෙවත් මිථ්‍යා කතා(Myth)

  මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් මානව සමාජයන් විසින් ලොව පුරා පුරාණෝක්ති බිහිකර තිබේ. ඒ, අප ජීවත්වන ලෝකය තේරුම්බේරුම් කර…

අවුරුදු මිලියන 99ක්  ඇම්බර දුම්මලෙහි සිරවී සිටින කුරුමිණියෙක්!

මෙයට දශක කිහිපයකට පෙර නම් බීටල් කියන කොට අපේ මතකයට ආවේ ජෝන්, පෝල්, ජෝර්ජ් සහ රින්ගෝ ප්‍රමුඛ බීටල්ස් සංගීත කණ්ඩායමයි. ඒත් අප අද කතාකරන්න යන  බීටල්…

ශක්ති ප්‍රජාතන්ත්‍රීකරණය: ඉදිරි පිම්ම

පසුගිය සතියේ උපරිධාරිත‍්‍රක ගබඩා පද්ධති  අත්හදාබැලීම් ගැන සඳහන් කරමින් ලාබදායී, හරිත බලය  පිළිබඳව කරුණු දැක්වු යෙමු. සූර්ය බලය සේම සුළං බලය ද සවිරාමයි. එමෙන්ම අත්ලන්තික් සාගරය…

“මංජුසාව තුළ සූර්යයා” අඩු වියදමෙන් පුනර්ජනනීය  ශක්තිය ගබඩා කරයි

බලශක්ති ජාලකය තුලට වැඩියෙන් සුර්ය සහ සුළං ශක්තිය එකතු කිරීමේදී  ප්‍රධාන බාධකයක් වන්නේ දැරිය හැකි වියදමකට බලශක්තිය ගබඩා කිරීම්ට නොහැකියාවයි. ජාලක තුළට ශක්තිය ගබඩා කිරීමේ දී…

විද්‍යා, ගණිත සහ තාක්ෂණ පොදු තේමා: අනුකෘති(Models)

සමහර වැදගත් තේමාවන් විද්‍යාව, ගණිතය සහ තාක්ෂණය පුරාවට ව්‍යාප්තව පවතින අතර අප සලකා බලන්නේ පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයන් වේවා,  මනුෂ්‍ය ශරීරය වේවා, එසේත් නැතිනම් ධූම කේතුවක් වේවා  ඒ සෑම තැනකදීම ඒවා යළි…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 107: සාපේක්ෂතාවාදය(Relativism)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් සංකල්ප සාර සංග්‍රහය යටතේ අප පසුගිය සතියේ සාකච්ඡා කළේ මානව විද්‍යාව ගැනයි.  සාංස්කෘතික, සදාචාරාත්මක, ඥානන…

කාබන් ඩයොක්සයිඩ්වලින් පහසුවෙන්ම ගෘහභාණ්ඩ, ඖෂධ සහ ප්ලාස්ටික්

කාබන්ඩයොක්සයිඩ් යොදාගනිමින් ප්ලාස්ටික් රෙදිපිළි සහ අනෙකුත් ප්‍රයෝජනවත් නිෂ්පාදන මෙයට පෙර හැකියාව තිබුණට වඩා  වඩාත් කාර්යක්ෂමව වඩාත් ලාභයට තැනීමෙ ක්‍රමයක් පර්යේෂකයන් විසින් සොයා ගනු ලැබූ ඇත. Energy…

ශක්ති ප්‍රජාතන්ත්‍රීකරණය: ලාබදායී, හරිත බලය

විදුලිබල රථයක මූලික ශක්ති ගබඩා කිරීමේ දී  උපරි ධාරිත‍්‍රකය, විශ්වාසවන්ත සහායකයෙකුගේ කාර්ය භාරය ඉටු කළ හැකි නම් වෙහෙසට පත්ව සිටින බැටරි මත  ඇතිවන උපරිමබල විඛරය (peak…

මල ( අසූචි) පිළිබඳ දැවැන්ත ප්‍රශ්නයට ගෝලීය විසඳුමක් අවශ්‍යයි

මේ මිහිතලය මත ගොවිපල සතුන්ගේ සංඛ්‍යාව එන්ට එන්ට ම වැඩි වෙමින් පවතින අතර එමගින් කොපමණ නම් මල ( අසූචි) ද්‍රව්‍ය නිපදවෙන්නේ ද කියතොත් 2030 වර්ෂය වන…

දිව්‍යමය පරීක්ෂකවරයෙකු වෙනුවෙන් තැනූ වසර 4400ක් පැරණි මිසර සමාධියක් සොයාගැනේ

ඊජිප්තුවේ  සක්කාර(ලිපිය අග සටහන බලන්න) නම් ප්‍රදේශයෙන් වසර හාරදාස් හාරසියක් පැරණි ඉතා විචිත්‍ර සමාධියක් හෙවත් ප්‍රභූ සොහොනක් සොයාගැනේ.  මේ සමාධිය ඉතාමත් හොඳින් සංරක්ෂණයය වී ඇති අතර…

විද්‍යා, ගණිත සහ තාක්ෂණ පොදු තේමා: පද්ධති 2 කොටස

සමහර වැදගත් තේමාවන් විද්‍යාව, ගණිතය සහ තාක්ෂණය පුරාවට ව්‍යාප්තව පවතින අතර අප සලකා බලන්නේ පුරාණ ශිෂ්ටාචාරයන් වේවා,  මනුෂ්‍ය ශරීරය වේවා, එසේත් නැතිනම් ධූම කේතුවක් වේවා  ඒ සෑම තැනකදීම ඒවා…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 106: මානව විද්‍යාව(Anthropology)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් මානව විද්‍යාව යනු, පදානුගත අර්ථයෙන් නොව, වාව්‍යාර්ථයෙන් ගත් කල අදහස්වන්නේ “මානවයන් පිළිබඳ අධ්‍යනය” යන්නයි. එහෙයින්…

වොයේජර් යානා දෙකම දැන් අන්තස්තාරීය අවකාශයේ

නාසා ආයතනයේ දිගු දුර ගවේෂණ යානා අතුරෙන් දෙවැන්න වන වොයේජර් 2 අභ්‍යවකාශ යානය ද දැන් සුර්ය බලපෑමට  යටත් හෙලිස්ගෝලයෙන්(heliosphere)  ඉවත්ව අන්තස්තාරීය අවකාශයට(interstellar space) ඇතුල්ව ඇතැයි නිල…

ශක්ති ප්‍රජාතන්ත්‍රීකරණය: උපරිධාරිත‍්‍රකය(ultracapacitor)

බැටරියට විකල්පයක් වශයෙන් පැමිණි ඔහයිහෝ හි Standard Oil  සමාගමේ රොබට් රයිට්මයර් ‘සුපිරි ධාරිත‍්‍රකය’ ගැන අපි පසුගිය බ‍්‍රහස්පතින්දා ලිපියෙන් සාකච්ඡා කළෙමු. (මෙතැනින් කියවන්න) 1990 ගණන් වල සුපිරි…