සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘පෙබරවාරි, 2020’

පරිණාමය ගැන හැඳින්වීමක්: වෘක්ෂය ගොඩනැගීම

පරිණාමය තේරුම් ගැනීම චිත්තාකර්ශනීය මාතෘකාවක් වුවත් බොහෝදෙනකු පරිණාමය ගැන හිතන්නේ  අද අප ගෙවන ජීවිතයට එතරම් අදාළත්වයක් නැති මාතෘකාවක්හැ ටියටය. සමහරුන් පරිණාමය දකින්නේ කෞතුකාගාරවල ය. ඒ පොසිල…

තාපය, කොරෝනා වෛරසය වනසා දමයි ද?

තාපය, කොරෝනා වෛරසය වනසා දමයි ද? පෘථිවියේ උත්තර අර්ධගෝලයේ ශීත සමය නිමාවට පත් වෙද්දී නව කොරෝනා වෛරසය හේතුවෙන් හටගත් කොවිඩ් 19(Covid-19) වසංගතයත් නිමාවට පත් වෙයිද? මේ…

නිර්මාණ හැකියාව: නව අදහස් හටගනිද්දී මනස තුළ කුමක් සිදු වේද?

නව අදහස් හටගනිද්දී මනස තුළ කුමක් සිදු වේද? ඔබට දිව්‍යමය මැදිහත්වීමක් ගැන විශ්වාසයක් නොමැති නම් අදහස් ගලා එන්නේ මොළය ඇතුළත යම් ප්‍රදේශයකින් යැයි සිතීම ප්‍රඥාගෝචරය. එහෙත්…

වසර 141 ඇතුළත වැඩිම උෂ්ණත්වය වාර්තා වූ මාසය 2020 ජනවාරියයි

වසර 141 ඇතුළත වැඩිම උෂ්ණත්වය වාර්තා වූ මාසය 2020 ජනවාරියයි දේශගුණ වාර්තා තැබීම 1880 වර්ෂයේදී ආරම්භ වීමෙන් පසුව, අපේ මේ ග්‍රහලෝකය මත වඩාත් උණුසුම මාසය 2020…

බැක්ටීරියා නොමැතිව මනුෂ්‍යයන්ට ජීවත්වෙන්න බැරිද?

බැක්ටීරියා නොමැතිව මනුෂ්‍යයන්ට ජීවත්වෙන්න බැරිද? බැක්ටීරියා කියපු ගමන් අප බොහෝ දෙනකුට ඇති වන්නේ බියක්. මන්ද, බැක්ටීරියාව අපේ සිත් සම්බන්ධ කරන්නේ ලෙඩරෝග වගේ ආබාධ වලටයි. ඒත් බැක්ටීරියා…

කුරුල්ලන්ට මරු කැඳවන නව ගොඩනැගිලි රටා

කුරුල්ලන්ට මරු කැඳවන නව ගොඩනැගිලි රටා උස් ගොඩනැගිලි සහිත මහා නගර තව තවත් ඉහළටත්,  පිටතටත් ව්‍යාප්ත වෙද්දී සෑම වසරකම වීදුරු ගොඩනැගිලිවල හැපීමෙන්  එන්න එන්නම වැඩි පක්ෂීන්සංඛ්‍යාවක්…

පරිණාමය ගැන හැඳින්වීමක්: වංශ ප්‍රවේනි සහ ක්ලේඩ(clade) හෙවත් ඒකවංශ

පරිණාමය තේරුම් ගැනීම චිත්තාකර්ශනීය මාතෘකාවක් වුවත් බොහෝදෙනකු පරිණාමය ගැන හිතන්නේ  අද අප ගෙවන ජීවිතයට එතරම් අදාළත්වයක් නැති මාතෘකාවක්හැ ටියටය. සමහරුන් පරිණාමය දකින්නේ කෞතුකාගාරවල ය. ඒ පොසිල…

සිහින අපට එන්නේ කොයිබින්ද?

අප දකින සිහින අපට එන්නේ කොයිබින්ද?   ලොකු කුඩා භේදයක් නැතිව අප කවුරුත් සිහින දකිනවා. සිහින ගැන විවිධ අදහස් මිනිසුන්ට තියෙනවා. සිහිනවලින් කියැවෙන දෑ ගැන විවිධ…

නිර්මාණ හැකියාව: අපගේ නිර්මාණාත්මක මනස

අපගේ නිර්මාණාත්මක මනස මනුෂ්‍යයන් වන අපට කළ නොහැකි දේවල් බොහෝ තිබෙනවා. අපට චීටා සතෙකුට වගේ වේගයෙන් දුවන්නට බැහැ. රාජාලියෙකු වගේ අහසේ පියාසර කරන්නට බැහැ. එහෙමත් නැතිනම්…

නෙළුම් කොලේ වර්ධනය හසුරුවන්නේ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාවයි

නෙළුම් කොලේ වර්ධනය හසුරුවන්නේ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාවයි Nelumbo nucifera උද්භිද විද්‍යා නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නා වූ ජලයෙහි වැඩෙන නෙළුම් ශාකයේ පත්‍ර (කොළ) ජලයෙහි පාවෙන විට ඒවා පැතැලියි, විශාලයි.…

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සම්භවය ගැන එහි ඈතම වස්තුවකින් හෝඩුවාවක්

Arrokoth (ඇරෝකොත්) යන්න සාමාන්‍ය කෙනෙකුට තබා අභ්‍යවකාශය ගැන උනන්දුවක් දක්වන්නෙකුට  පවා නුහුරු වචනයක් වෙන්නට පුළුවන්. එය ස්වදේශීය ඇමරිකානු Powhatan/Algonquian භාෂාවේ  දැක්වෙන හැටියට ආකාශය සඳහා යෙදෙන වචනයක්. Arrokoth…

ආදරයේ සම්භවය හා පරිණාමය

ආදරවන්තයින්ගේ දිනය ආදරයෙන් ගත කළ ආදරවන්තයන්ට, ආදරය ගැන වෙනස් අන්දමක කියැවීමක්. අප ඇයි ආදරයෙන් වෙළෙන්නේ? ආදරයෙන් වෙළීමේ හොඳම ‍ප්‍රතිඵලය ගත්තත් එය ගුණ අගුණ දෙකෙහිම සම්මිශ්‍රණයක්. නරකම…

පරිණාමය ගැන හැඳින්වීමක්: පවුල් ගස සහ වංශ ප්‍රවේනි අවබෝධ කරගැනීම

පරිණාමය තේරුම් ගැනීම චිත්තාකර්ශනීය මාතෘකාවක් වුවත් බොහෝදෙනකු පරිණාමය ගැන හිතන්නේ  අද අප ගෙවන ජීවිතයට එතරම් අදාළත්වයක් නැති මාතෘකාවක්හැ ටියටය. සමහරුන් පරිණාමය දකින්නේ කෞතුකාගාරවල ය. ඒ පොසිල…

අනෙකුත් ග්‍රහලෝකවලත් අහස නිල් පාටම ද?

අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වලත් අහස නිල් පාටමද? කදිම ප්‍රශ්නයක්. අපේ ග්‍රහලෝකය වන පෘථිවියෙහි අහස නිල් පාට බව  ඔබ දන්නවා ඇති. බාගදා ඒ ඇයිද යන්නත් දන්නවා වෙන්න පුළුවන්.…

ආත්මය: සිය කැමැත්ත(හෙවත් ස්වච්ඡන්දතාව) ඔබට අහිමි නම්?

සිය කැමැත්ත(හෙවත් ස්වච්ඡන්දතාව) ඔබට අහිමි නම්? ඔබේ දෛවය මෙහෙයවන්නා ඔබ ද? අද උදේ පාතරාසය සදහා ඔබ තෝරා ගත්තේ ඔබේ කැමැත්තට අනුව කෑමක් ද? ඔබ මෙම වෙබ්…