පොල්තෙල් අර්බුදය: වස විශ කෑමේ සංස්කෘතියේම කොටසක්

Posted by

වස විශ කෑම ගැන සමාජය තුළ වරින් වර අවධානය යොමුවේ. වර්තමානයේ එය පොල්තෙල් වල ඇති ඇෆ්ලටොක්සින් ගැනය. මේ කතාබහ බොහෝවිට මුසාවාද, බක පණ්ඩිතකම්, වුවමණාවෙන්ම කෙරෙන නොමග යැවීම් ආදියට සීමාවු හිස් ප්‍රලාපයන්ය. වර්තමානයේ ද සිදුවෙමින් පවතින්නේ එයමය. අපගේ ජීවිතයේ යම්යම් සංසිද්ධි අපටම තේරුම් බේරුම් කර ගතහකි වන අයුරින් එම සංසිද්ධි පිටුපස ඇති තර්කිකත්වය හෙවත් යුක්තියුක්තතාව නැතිනම් විද්‍යාව පැහැදිලි කිරීම වෙනුවෙන් පෙණී සිටින thathu.com, ‘අකුර ‘ වෙබ් අඩවියේ පළවී ඇති ආචාර්ය පියල් ආරියනන්දයන් ගේ ලිපිය දකින්නේ පොල්තෙල් පමනක් නොව නොයෙකුත් වස විශ ආහාර අතරට එක්වීම් යථාර්ථවාදීව, විද්‍යානුකූලව පැහැදිලි කෙරෙන, පොදු මහා ජනතාවට තේරුම් යන ආකාරයෙන් රචිත අගනා, කාලෝචිත ලිපියක් ලෙසිනි. එහෙයින් ‘තතු’ සාමාන්‍ය භාවිතයෙන් මදක් බැහැරව, මෙරට පළවූ එය අද මෙහි පළකරන්නෙමු.

සාමාන්‍ය ජනතාවට විද්‍යාත්මක කරුණු කතා කරන්නට ලැබෙන අවස්ථාව බොහෝ විරලයි. නමුත් එහෙම වෙලාවක් ආවත්, නිසි ලෙස කරුණු දැනගන්න තිබෙන අවස්ථාවත් අඩුයි.

නමුත්, පිලිකා කාරක පොල්තෙල් කියන මාතෘකාව හරහා විද්‍යාත්මක කරුණු දැන් දැන් කරලියට එනවා. ඒ නිසාම සාමාන්‍ය මිනිස්සුත් මේ ඇෆ්ලටොක්සින් කියන්නෙ මොකද්ද කියලා හොයනවා…

ඇෆ්ලටොක්සින් කියන්නෙ පිළිකා කාරක රසායන ද්‍රව්‍යයක්. ලෝකයේ ඇෆ්ලටොක්සින් වර්ග 14 ක් පමණ තිබුණත් මිනිසාට සහ සතුන්ට හානිදායක වන්නේ වර්ග 4 ක් පමණයි.  මෙය  ප්‍රධාන වශයෙන්ම නිපදවන්නේ Aspergillus flavus සහ Aspergillus parasiticus නම් දිලීර (පුස් වර්ගය) මගින්. ඇෆ්ලටොක්සින් කියන්නේ හයිඩ්‍රොකාබන වලලු පහක් එකිනෙක බැඳී සෑදුන රසායනිකයක්. Aflatoxin B1, Aflatoxin B2, Aflatoxin G1, Aflatoxin G2, (AFB1, AFB2, AFG1, AFG2) කියලා වර්ග හතරක් තියෙනවා. මේවා නම් කරලා තියෙන්නෙ ෆ්ලොරසන්ට් ආලෝකය හමුවේ මේ රසායන ද්‍රව්‍ය  හඳුනාගත හැකි ආකාරයට B1,B2 නිල් පාටයි, G1,G2, කොළ පාටයි. Aspergillus parasiticus විසින් B G දෙවර්ගයම නිෂ්පාදනය කරන අතර Aspergillus flavus  නිෂ්පාදනය කරන්නේ B වර්ගය පමණයි.

Aflatoxins in coconut oil
Aflatoxins in coconut oil

මේ දිලීර වර්ග හැදෙන්නේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන මත. විශේෂයෙන්ම ඒවා තෙත්, උණුසුම් ස්ථානයක වැඩි කාළයක් ගබඩා කිරීම නිසා මෙම දිලීර වර්ධනය වෙනවා. රටකජු, මඥ්ඥොක්කා, ඉරිඟු, මිරිස්, හාල්/වී, සෝයා, තිරිඟුපිටි, විවිධාකාර ඇට වර්ග සහ කුළුබඩු වර්ග මත වර්ධනය වනවා. ඒ නිසා තමයි කියන්නේ මේ දේවල් හොඳින් අව්වේ වියලා ගබඩා කරන්න කියලා. මේ නිසා ඇෆ්ලටොක්සින් නිසා සිදුවන හානි වැඩිපුරම දකින්නට ලැබෙන්නේ ඝර්ම කලාපීය රටවලයි.

මේ දිලීරවල හැදෙන ඇෆ්ලටොක්සින් ආහාර ද්‍රව්‍ය මත රැඳෙනවා.

ඇෆ්ලටොක්සින්වල භයානක කම තියෙන්නේ, පියවි ඇසට අවර්ණ, ගඳක් සුවඳක් රසක් තිත්තක් නැති රසායන ද්‍රව්‍යයක් නිසා. ආහාරයක ඇෆ්ලටොක්සින් තියෙනවද කියලා බලන්න සාමාන්‍ය කෙනෙකුට බැහැ. එයට TLC වර්ණාලේඛන ක්‍රමවේදයන් හෝ HPLC වැනි රසායනාගාරයක පමණක් දැකිය හැකි උපකරණ හරහා පමණයි. එපමණක් නොවෙයි එය තිබේදැයි සහතික කර ගැනීමට සුපිරිසිදු ඇෆ්ලටොක්සින් සාම්පල ද අවශ්‍ය වනවා. ඒවා සුවිශේෂී තත්ත්‍ව යටතේ භාවිතකළ යුතු වනවා. වැරදිලාවත් ශරීරයේ තැවරුනොත් සම හරහා ඇතුල් විය හැකියි.

ශරීරයට ඇතුළු වන ඇෆ්ලටොක්සින් වැඩි වශයෙන්ම හානි කරන්නේ අක්මාවට. අක්මාවේ ඇති සයිටක්‍රෝම් P 450 මගින් ඇෆ්ලටොක්සින් සක්‍රීය කරනවා. ඉන්පසු එය අපේ සෛලවල වූ DNA හා සම්බන්ධ වනවා. එහිදී DNA නිෂ්පාදනය අවහිර කිරීම, DNA ප්‍රතිවලිත වීමට බාධා කිරීම, පිළිකා කාරක ජාන සක්‍රීය කිරීම, සෛල විභේදනය විකෘති කිරීම යන කරුණු මගින් සාමාන්‍ය සෛල පිළිකා කාරක සෛල බවට පත් කරනු ලබනවා. ඉන්පසු පිළිකා සෛල වේගයෙන් විභේදනය වෙමින් පිළිකාව ඇතිකරනු ලබනවා.

ඇෆ්ලටොක්සින් ශරීරගත වී ඇතිදැයි බැලීමට ඇති එකම මාර්ගය වන්නේ මුත්‍රා පරීක්ෂාවයි. ශරීරයේදී glutathione S-transferase නම් ප්‍රතික්‍රියා දාමය හරහා සාමාන්‍යයෙන් ජලයේ අද්‍රාව්‍ය ඇෆ්ලටොක්සින්, ජලයේ දියවිය හැකි ව්‍යුහයක් බවට පත් කරනවා. එවිට ඇෆ්ලටොක්සින් මුත්‍රා සමග පිටවනවා. නමුත් මුත්‍රා පරීක්ෂාව ඇෆ්ලටොක්සින් ශරීරගත වී පැය 24 ක් ඇතුළත කළ යුතුයි. ඇෆ්ලටොක්සින් සිරුරේ පවතින්නේ උපරිම පැය 24 ක් පමණයි. ඉන්පසු හෝ ඒ අතරතුර ශරීරය විසින් ඇෆ්ලටොක්සින් බැහැර කරනු ලබනවා.

මිනිසුන්ට ඇෆ්ලටොක්සින් විෂ වීම දෙආකාරයකට සිදු වනවා. සුළු වශයෙන් දීර්ඝ කාලයක් සිදුවන ශරීරගත වීම (chronic toxicity) සහ විශාල ප්‍රමාණයක් කෙටි කාළයක් ඇතුලත සිදුවන ශරීරගත වීම (acute toxicity) වශයෙන්.

ඇෆ්ලටොක්සින් නිසා සෑදෙන පිළිකා ප්‍රධාන වශයෙන්ම හැදෙන්නේ අක්මාව සහ වකුගඩු ආශ්‍රිතවයි. මිනිසුන්ට වඩාත්ම හානිදායක වන්නේ AFB1 වර්ගයයි. දීර්ඝකාලීන ශරීරගතවීම නිසා විශේෂයෙන්ම අක්මාවේ Hepatitis B වෛරසය මගින් හානියක සිදුවී ඇතිනම් පිළිකා සෑදීමේ ප්‍රවණතාවය වැඩියි. කුඩා දරුවන්ට දිගුකල් පවතින බඩේ අමාරු/බඩයාම, බෝවන රෝග මෙන්ම අංගවිකල/විකෘති දරුවන් ඉපදීම, මෙන්ම ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය අඩාල කිරීම ද සිදු කරනවා. මේ තත්ත්‍වයන් ඇෆ්ලටොක්සිකෝසිස් aflatoxicosis යනුවෙන් හඳුන්වනවා

එකවර විශාල ප්‍රමාණයක් ශරිරගතවීම අක්මාවට හානි පැමිණීම හරහා මරණය ලඟාකරදීමට සමත් වනවා. ශරීරය කහපැහැ වීම (පිත්තාශයේ අක්‍රීයතාවය නිසා) අලසබව, වමනය සහ කරකැවිල්ල, මරණය යන දේ වලින් ඕනෑම දෙයක් හෝ කිහිපයක් මේ නිසා සිදු වන්න පුළුවනි. දරුවන්ට වඩා වැඩුනු පුද්ගලයින් මේ රෝගයන්ට ප්‍රතිරෝධයක් දක්වනවා. නමුත්, අවම වශයෙන් ආහාර කිලෝග්‍රෑමයකට ඇෆ්ලටොක්සින් මිලිග්‍රෑම් 1ක් (1 ppm) ඇති ආහාර ශරීරගතවීම ඇෆ්ලටොක්සිකෝසිස් තත්ත්‍වයන් ඇති කිරීමට සමත්, සති 1-3 ක්  පුරා දිනකට AFB1  20–120 μg/kg ප්‍රමාණයක් ශරීරගත වීම කෙනෙකුට මරණය ලඟා කරදීමට ප්‍රමාණවත්.

සතුන්ට ද මෙය එකසේ බලපානවා. කුකුලන්ට අක්මාවේ ආබාධ, බිත්තර ඵලදාව අඩුවීම, වර්ධනය අඩුවීම, බිත්තර කටුවේ සංකූලතා ඇතිවීම, ආදිය සිදු විය හැකියි. ඌරන්ට මේ තත්ත්‍වය වඩාත් දරුණුයි. එහිදී ඌරන්ගේ වර්ධනයේ අඩුවීමක් දක්නට ලැබෙනවා. නමුත් ලංකාවේ මේ දෙවර්ගය ගැනම එතරම් අවධානයක් නැති නිසා, සහ මේ සතුන්ට පුස් බැඳුනු ආහාර ලබා දීමේ ප්‍රවණතාවය වැඩි නිසා, ඇෆ්ලටොක්සින් නිසා විවිධ සංකූලතා ඇති වූ කුකුළු මස් සහ ඌරු මස් අනුභවයෙන් ආහාර විෂ වීම සිදුවීමට ඉඩ තිබෙනවා.

Aflatoxins sources

සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට තමන් ගන්නා ආහාරවල ඇෆ්ලටොක්සින් ඇතිදැයි කියන්න බැහැ. එය කළ හැක්කේ රසායනික පරීක්ෂා වලින්ම පමණයි. නමුත් තමන් ගන්නා ආහාරවල සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කරගැනීම මගින් මේ තත්ත්‍වයන් වලක්වා ගන්න පුළුවනි.

  • ආහාරමත පුස් බැඳීම වලක්වා ගන්න. මේ සඳහා ධාන්‍ය වර්ග, කුළුබඩු හොඳින් තද අව්වේ වියලා ගැනීම කළ හැකියි.
  • ධාන්‍ය වර්ග, කුළුබඩු තෙත් ස්ථානවල ගබඩා කරන්න එපා
  • ආහාරවල ඇති පුස් පිළිබඳ පරීක්ෂාවෙන් පසුවන්න. අමු ආහාර ගැනීමේදී විශේෂයෙන් පරිස්සම් වෙන්න. එසේ පුස් බැඳුන ආහාර පාවිච්චියට ගන්න හෝ සතුන්ට ලබා දෙන්න එපා.
  • විශ්වාසදායී වෙළඳ නාමයන් යටතේ නිෂ්පාදනය වන දේ පමණක් මිලට ගන්න. ලේබල් නොමැති ආහාර විශවීමක් සිදු වුවහොත් එය ලබා දුන්නේ කවුද යන්න හඳුනාගත නොහැකියි.
  • කල් ඉකුත් වූ ආහාර භාවිතයෙන් වලකින්න.

පොල්තෙල්වල වූ ඇෆ්ලටොක්සින් ඉවත් කරගන්නේ කෙසේද ?

ශ්‍රී ලාංකික මහාචාර්ය වරයෙකු වන මහාචාර්ය උපාලි සමරජීව මහතා කළ පර්යේෂණයක් අනුව පොල්තෙල්වල AFB1 අඩංගු විය හැකි බව පෙන්වාදී තිබෙනවා. එම අඩංගු ප්‍රමාණයෙන් 85% ක්ම තෙල්වල ද්‍රාව්‍යව තිබිය හැකි අතර, ඉතිරිය මණ්ඩිවල තැන්පත් ව තිබෙනවා. ඒ අනුව මණ්ඩි නොමැති තෙල, තැටියක සෙන්ටි මීටර එකහමාරක් පමණ ගැඹුර ඇති ප්‍රමාණයක් 10 cal/cm2 ශක්තියක් ඇති හිරු එළියට නිරාවරණය කර තැබීමෙන් AFB1 විනාශ කළ හැකි බව සොයාගෙන තිබෙනවා. මෙය සෙමෙන් ගලායන පරිදි සකස් කිරීම, නැවත නැවතත් හිරු එළියට නිරාවරණය යන ක්‍රම මගින් සිදු කළ පිරිසිදු කරගැනීමකින් අනතුරව ඇෆ්ලටොක්සින් හෝ වෙනත් ෆ්ලොරසන්ට් ආලෝකයට සංවේදී රසායනික ද්‍රව්‍ය නොතිබූ බව නිරීක්ෂණය කර තිබෙනවා. ඒ අනුව ඔහුගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම පවසන්නේ හිරු එළියට නිරාවරණය කිරීම මගින් පොල්තෙල්වල ඇෆ්ලටොක්සින් ඉවත් කළ හැකි බවයි.

පොල්තෙල් රත් කිරීම මගින් ඇෆ්ලටොක්සින් ඉවත් කිරීම කළ නොහැකිද ?

ලංකාවේ වැඩි වශයෙන්ම භාවිතවන බැදුම් තෙල් වර්ගය වන්නේ පොල්තෙල්. පේරාදෙණිය සරසවියේ පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් වන Nuwan B. Karunarathna, Chandima J. Fernando, D.M.S. Munasinghe, Ruchika Fernando විසින් කරන ලද පර්යේෂණයකට අනුව ඔවුන් වෙළඳපොලෙන් ලබාගත් පොල්තෙල් සාම්පල 32 කින් 12 කම (වෙළඳ නාම සහිත 7 සහ රහිත 5)  AFB1 පිළිවෙලින්, 2.25–72.70 μg/kg සහ 1.76–60.92 μg/kg, ප්‍රමාණ වලින් තිබූ බව සඳහන්. යුරෝපා ප්‍රමිතීන් අනුව ආහාරවල අඩංගු විය හැකි සම්පූර්ණ ඇෆ්ලටොක්සින් ප්‍රමාණය 4 μg/kg විය යුතු අතර AFB1 තිබිය හැක්කේ 2 μg/kg පමණයි.  මේ සියළුම පොල්තෙල් වර්ග නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත කර තිබුණේ කොප්පරා වීම ද විශේෂත්වයක්. ඔවුන් කළ පර්යේෂණය අනුව වෙනත් එළවලු තෙල් වර්ගවල ඇෆ්ලටොක්සින් තිබී ඇත්තේ 0.8 μg/kg ප්‍රමාණයක්. මේ පර්යේෂණය එළිදැක්වී ඇත්තේ 2019 පෙබරවාරි මස. නමුත් කිසිම මාධ්‍යයකට මෙය වාර්තා වී නැහැ.

ඒ අනුව, දැන් සාකච්ඡාවට බඳුන්වන පොල්තෙල් තොගයේ ඇෆ්ලටොක්සින් තිබීම මෙන්ම, මීට පෙර ද වෙළඳපොලේ වූ පොල්තෙල්වල ඇෆ්ලටොක්සින් තිබී ඇති බවත්, එය මේ කතාව කරලියට එන්නට පෙර ඒ තරම් වැදගත් නොවූ බවත් පෙනී යනවා. මෙය කරලියට පැමිණියේ මහා පරිමාණ තොගයක්ම ආනයනය කිරීම සහ එය විවාදාත්මක පාර්ශවයක් විසින් ආනයනය කිරීම නිසා බව මගේ හැඟීමයි.

පොල්තෙල් පමණක් නොවෙයි. රටකජු, මඥ්ඥොක්කා, ඉරිඟු, මිරිස්, හාල්/වී, සෝයා, තිරිඟුපිටි, විවිධාකාර ඇට වර්ග සහ කුළුබඩු වර්ග ආදී දෑ වලත් ඇෆ්ලටොක්සින් තිබිය හැකියි. මේ නිසා පුස් බැඳනු ආහාර භාවිතයෙන් වැලකීම කවදත් ගුණදායකයි.

Aflatoxins in fungi food

ඇෆ්ලටොක්සින් යනු බහුවලීය සංයෝගයක් වන නිසා එහි තාප ස්ථායීතාවය අධිකයි. මේ නිසා පොල්තෙල් රත් කිරීම මගින් ඇෆ්ලටොක්සින් ඉවත් කළ නොහැකියි. ඒවායේ භෞතික ගතිගුණ පිළිබඳ පින්තූරය බලන්න

Properties of Aflatoxins

කන දේ දැනගෙන කන්න… ලංකාවෙ මිනිස්සුන්ගෙ පිළිකා තත්ත්‍වයන් වැඩිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව තමන් ගන්නා ආහාරවල අඩංගු විෂ රසායන ද්‍රව්‍ය, පොහොර, පලිබෝධ නාශක, දිලීර නාශක වගේම, සකස්කළ ආහාරවල ඇති විවිධ රසායන ද්‍රව්‍ය, එසේම මෙවැනි ස්වභාවිකව හැදෙන රසායනික ද්‍රව්‍ය මේ තත්ත්‍වයන්ට ඍජුව වගකිව යුතුයි.

පාරිභෝගික ආරක්ෂණ අධිකාරිය හෝ වෙනත් වගකිවයුතු ආයතනයකින් මේ ප්‍රමිතීන් පාලනය නොවුනහොත්, තවත් අවුරුදු 20 ක් පමණ ගතවන විට ලංකාවේ බොහෝ දෙනෙකු පිළිකා රෝගීන් බවට පත් වීම වලක්වන්න බැහැ.

ආචාර්ය පියල් ආරියනන්ද
රසායන විද්‍යාඥ
බ්‍රිතාන්‍යයේ රාජකීය රසායන විද්‍යා සංගමයේ සාමාජික
තිරසර නව්‍යකරණය පිළිබඳ උපදේශක

Dr. Piyal Ariyanada

ආචාර්ය පියල් ආරියනන්ද, ජීව අකාබනික රසායන විද්‍යාව අංශයෙන් ඇමරිකාවේ ඩෙලවෙයා විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධිය ලබා වසර කිහිපයක් එහිම විද්‍යා පර්යේෂකයෙකු ලෙස සේවය කර, ජර්මනියේ BASF රසායන ආයතනයෙහි රසායනික උත්ප්‍රේරක සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ කළ විද්‍යාඥයෙකි. හරිතාගාර ආචරණයට ප්‍රධාන දායකත්‍වයක් දක්වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුව රසායනික සංයෝගවලට පරිවර්තනය කළහැකි රසායනික පර්යේෂණවලට ඉතා ඉහළ දායකත්‍වයක් දී ඇත.
ලංකාවට පැමිණි පසු Midas Safety ආයතනයෙහි පර්යේෂණ ප්‍රධානී වශයෙන් ද සහ පසුව MAS Holdings අනුබද්ධ Bodyline ආයතනයෙහි නවෝත්පාදන ප්‍රධානී වශයෙන් කටයුතු කළේය. ඉන්පසුව ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ අධ්‍යාපනය සහ මානව සම්පත් කළමණාකරණය පිළිබඳ ආංශික කාරක සභාවේ උපදේශක වශයෙන් කටයුතු කළ ඔහු, රටට වැඩදායී පනත් කිහිපයක් ගෙන ඒමට කටයුතු කළේය. ඉන් STEM අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ පනත සහ ලිංගික අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ පොත් සහ අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන පළ කිරීමේදී අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ පනත් විශේෂී වේ.
රැකියාවට අමතරව ඔහු විද්‍යාත්මක Blog අඩවියක් ද, පුවත්පත් කිහිපයකටම විද්‍යාත්මක ලිපි පළකරන විද්‍යා ලේඛකයෙකි. දැනට ඔහු තිරසර නව්‍යකරණය පිළිබඳ උපදේශකවරයෙකු වශයෙන් ස්වාධීනව කටයුතු කරයි.

ස්තුතිය: අකුර වෙබ් අඩවියට. 2021 මාර්තු 27දා එහි පළවූ “පොල්තෙල් වල ඇෆ්ලටොක්සින් ! (AFLATOXINS IN COCONUT OIL) ” යන ලිපිය එලෙසම මෙහි යළි පළකෙරිණ

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Google photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.