විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘අභ්‍යවකාශ ගවේශනය’ category

වොයේජර් නිවුන් යානාවන්ට වසර 40 සපිරෙයි

වඩාත්ම කාලයක් පැවති,  වඩාත්ම දුරක් ගමන් කළ මිනිස් අභ්‍යාවකාශ යානා වන වොයේජර් 1 සහ වොයේජර් 2  යානා පිළිවෙළින් මේ මාසයේ (අගෝස්තු 2017) සහ ලබන මාසයේ වසර…

පෘථිවි ආසන්නයේ ග‍්‍රහක සොයා යාම

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික තාරකා විද්‍යා හා අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය හෙවත් (වැඩි දෙනා දන්නා පරිදි) නාසා ආයතනයේ අරමුදල් උපයෝගී කරගනිමින් පර්යේෂණ කටයුතු වල නිරත තාරකා විද්‍යාඥ කණ්ඩායම්…

උල්කා, ධූමකේතු හා ග‍්‍රහක කෙතරම් නම් විපත්තිදායකද ?

පෘථිවිය මත උල්කා (meteors)  ධූමකේතු (comets) සහ ග‍්‍රහක (asteroids)         සංඝට්ටනය හෙවත් හැප්පීම මූලික වශයෙන් ගත් කළ අහඹු සංසිද්ධින්ය. එසේ වුවද ඒවා කොපමණ නිරන්තර භාවයකින්  සිදු වන්නේ…

ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග ගැන තාරකා විද්‍යාඥයන් උනන්දු වන්නේ ඇයි ?

රාත‍්‍රී අහස දෙස නෙත් යොමු කරන ඔබ දකින්නේ විශ්වයෙහි අප දන්නා වූ කොටසේ  සුවිශේෂී දර්ශනයකි. ඔබට දැක ගන්නට ලැබෙන්නේ විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණයයි (electromagnetic radiation): තාරකා වැනි…

විශ්වයේ සහ පෘථිවියේ වයස දැන ගන්නේ කෙසේද?

අප ජීවත්වන මේ මහ පොළොව මෙන්ම පෘථිවිය ඇතුළුව මුළු මහත් විශ්වයම කවදා කෙලෙස හටගත්තේ ද යන්න බොහෝ  දෙනාගේ සිතට ඉඳ හිට හෝ නැගෙන ප‍්‍රශ්නයක්. මේ ගැන…

බොහොමයක් තාරකාවන්ට වඩා රස්නය ඇති ග‍්‍රහලොවක් සොයා ගැනේ

බ‍්‍රහස්පති ග‍්‍රහයා සමාන, අලූතෙන්  සොයා ගනු ලැබූ  ග‍්‍රහලොවක් එය කක්ෂගතව සිටින තාරකාව මගින් වාෂ්පීකරණයට ලක්වෙමින් පවතී. දිවා කාලයේ ෆැරන්හයිට් අංශක 7,800ක් සහිත KELT-9b යනුවෙන් නම් කරනු…

සූර්ය අවමය(Solar Minimum) ළඟාවෙයි

අද ඊයේ නොව  කොයි කවදා බැලූවත් දහවල් අහසේ මුදුන් වී තිබෙන සූර්යාගේ ප‍්‍රමාණයෙහි අඩුවක් අපට නම් පෙනෙන්නට නැත. සූර්යයා කවදාටත් එක විදිහයි. එහෙත් එය සැබෑවක් නොවන…

කළු කුහර, අන්තරීක්ෂ ඝට්ටන සහ අවකාශ කාලය රැළි ගැසීම

”අවකාශ කාලය කියන්නේ මොකක්ද?” යන්න අප වැනි සාමාන්‍ය ජනතාවට එකවර පිළිතුරු දීමට තරම් පහසුවෙන් වටහා ගැනීමට හැකි  ප‍්‍රශ්නයක් නොවේ. ඊට දිය හැකි  පහසු පිළිතුර වන්නේ එය…

මෙවර පොසොන් දාට පායන්නේ කුඩා හඳක්?

  අද  අහසේ පායන සඳ විශේෂ සඳක්. මේ විශේෂ වර්ගයේ හඳ දකින්න ලැබෙන්නේ අවුරුද්දකට එක් වතාවක් පමණයි. මෙය හැඳින්වෙන්නේ මිනි චන්ද්‍රයෙකු (minimoon) නැතිනම් සාමාන්‍ය පෝදාවකට අප…

ග‍්‍රහලෝක හා තාරකා හැමවිටම රවුම් හැඩයක් ගන්නේ ඇයි?

ග‍්‍රහයන් සහ තාරකා (අපේ සූර්යයාත් තාරකාවක්) හැම විටම වගේ දකින්නට ලැබෙන්නේ වටකුරුවට නැතිනම් ගෝලාකාරවයි. හැම ග‍්‍රහයෙකු හා තාරකාවක්ම මේ හැඩය ගන්නේද නැතිනම් හතරැස් හෝ පිරමිඩ ආකාර…

ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග සුපිරි දැවැන්ත කළු කුහරයක් ඈතට පලවා හරියි

පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ බිලියන අටක් දුරින් පිහිටි 3C186 මන්දාකිණිය හෙවත් ගැලැක්සිය  සැලකෙන්නේ  මන්දාකිණි දෙකක ඝට්ටනයක ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙසය. මෙම ගැලැක්සි මධ්‍යයෙහි පිහිටා තිබූ අති දැවැන්ත කළු…

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස දුර ඈත තාරකාවක් වටා භ‍්‍රමණය වන LHS 1140b ග‍්‍රහලෝකය විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබීමත් සමගම…

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – I කොටස

දුර ඈත තාරකාවක්් වටා භ‍්‍රමණය වන ග‍්‍රහලෝකයක් විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබීමත් සමගම ආගන්තුක ජීවීන් සෙවිය යුතු ග්‍රහ ලැයිස්තුවේ මුලටම එම ග‍්‍රහලෝකය පැමිණ ඇත. LHS 1140b…

නවතම වාමන ග‍්‍රහයා වීමට පෙරුම්පුරන ඞීඞී(DD)

වාමන ග‍්‍රහයෙකුවීමට අවශ්‍ය නිර්ණායක සම්පූර්ණ කර ඇති නමුත් මේ අයිස්මය කුඩා ගෝලය තවමත් නිල වශයෙන් එම තත්ත්වය හිමිකරගෙන නැත. ප්ලූටෝට ග‍්‍රහ තත්ත්වය අහිමි වුණේ දැනට වසර…

හිරු රද දහනේ සඳ කුමරියන්ගේ අරුමය

  අද 2017 අප්‍රියෙල් 10 දා. පුන් සඳ පායන දිනයක්. බෞද්ධයන්ට නම් පුන් පොහෝ දිනයක්. අහස වලාකුළින් බර නොවුවොත්, අද රෑටත් පුර්ණ චන්ද්‍රයා අහසේ දැක බලාගන්න…