විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘අභ්‍යවකාශ ගවේශනය’ category

මෙවර පොසොන් දාට පායන්නේ කුඩා හඳක්?

  අද  අහසේ පායන සඳ විශේෂ සඳක්. මේ විශේෂ වර්ගයේ හඳ දකින්න ලැබෙන්නේ අවුරුද්දකට එක් වතාවක් පමණයි. මෙය හැඳින්වෙන්නේ මිනි චන්ද්‍රයෙකු (minimoon) නැතිනම් සාමාන්‍ය පෝදාවකට අප…

ග‍්‍රහලෝක හා තාරකා හැමවිටම රවුම් හැඩයක් ගන්නේ ඇයි?

ග‍්‍රහයන් සහ තාරකා (අපේ සූර්යයාත් තාරකාවක්) හැම විටම වගේ දකින්නට ලැබෙන්නේ වටකුරුවට නැතිනම් ගෝලාකාරවයි. හැම ග‍්‍රහයෙකු හා තාරකාවක්ම මේ හැඩය ගන්නේද නැතිනම් හතරැස් හෝ පිරමිඩ ආකාර…

ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග සුපිරි දැවැන්ත කළු කුහරයක් ඈතට පලවා හරියි

පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ බිලියන අටක් දුරින් පිහිටි 3C186 මන්දාකිණිය හෙවත් ගැලැක්සිය  සැලකෙන්නේ  මන්දාකිණි දෙකක ඝට්ටනයක ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙසය. මෙම ගැලැක්සි මධ්‍යයෙහි පිහිටා තිබූ අති දැවැන්ත කළු…

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස දුර ඈත තාරකාවක් වටා භ‍්‍රමණය වන LHS 1140b ග‍්‍රහලෝකය විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබීමත් සමගම…

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – I කොටස

දුර ඈත තාරකාවක්් වටා භ‍්‍රමණය වන ග‍්‍රහලෝකයක් විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබීමත් සමගම ආගන්තුක ජීවීන් සෙවිය යුතු ග්‍රහ ලැයිස්තුවේ මුලටම එම ග‍්‍රහලෝකය පැමිණ ඇත. LHS 1140b…

නවතම වාමන ග‍්‍රහයා වීමට පෙරුම්පුරන ඞීඞී(DD)

වාමන ග‍්‍රහයෙකුවීමට අවශ්‍ය නිර්ණායක සම්පූර්ණ කර ඇති නමුත් මේ අයිස්මය කුඩා ගෝලය තවමත් නිල වශයෙන් එම තත්ත්වය හිමිකරගෙන නැත. ප්ලූටෝට ග‍්‍රහ තත්ත්වය අහිමි වුණේ දැනට වසර…

හිරු රද දහනේ සඳ කුමරියන්ගේ අරුමය

  අද 2017 අප්‍රියෙල් 10 දා. පුන් සඳ පායන දිනයක්. බෞද්ධයන්ට නම් පුන් පොහෝ දිනයක්. අහස වලාකුළින් බර නොවුවොත්, අද රෑටත් පුර්ණ චන්ද්‍රයා අහසේ දැක බලාගන්න…

ප්ලූටෝට යළිත් ග‍්‍රහ තත්ත්වය හිමිවේ ද?

ග‍්‍රහයෙකු යන්නට අලූතෙන් යෝජනා කර ඇති අර්ථ නිරූපණය,  ග‍්‍රහ තත්ත්වය අහිමි වූ ප්ලූටෝ යලි තිබූ තැනට ඔසවා තැබීමට මග පෑදීය හැකිවේ. මේ අයිස්මය ලෝකය 2006 අගෝස්තුවේදී…

බහීර් ග‍්‍රහයන් සහ වාසයෝග්‍ය කලාපය

අප ජීවත් වන මේ මහ පොළොවෙන් බැහැරව වෙනත් ලෝකවල ජීවීන් සිටින බව සිතන්නට පටන් ගත්තේ මානවයන් මේ ලොව පහළ වූ අවධියේ සිටමය. දැන් ඒ සිතුවිල්ල දරන…

විශ්වයෙන්, ලීටරයක බෝතලයක් පුරවා ගත්තොත් එහි අඩංගු මොනවාද?

ලිපිය අපි පටන් ගමු ප‍්‍රශ්නයකින්. බරණියක් අරගෙන අභ්‍යාවකාශයට ගිහින් මූඩිය තත්පර ගාණකට ඇරලා ආයෙත් හොඳින් වසා ගෙදරට ගෙන ආවොත් එහි මොනවා අඩංගු වී තිබිය හැකිද? පිළිතුරු…

ඇල්ෆා සෙන්ටෝරි තාරකාවේ ග‍්‍රහයන් සෙවීමේ ඉදිරි පිම්මක්

අන්තස්තාරීය ගමන් පිළිබඳ අතීත සිහිනය සැබෑ කර ගැනීමට වෙර දරන ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ස්ටාර්ෂොට්(Starshot) හඳුන්වන්න පුළුවන්. මේ පෞද්ගලික අංශ වෑයම සඳහා අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ යූරි මිල්නර්  නම්…

අඥාත ශක්තිය? ඔව්, එය සංකීර්ණ බව අපි දන්නෙමු

‘දකින දේ තමයි විශ්වාස කරන්නේ’ යන කියමන සැම විටමත් යොදා ගත නොහැකි බව අපි දන්නෙමු. නොදකින කොපමණ දේවල් අප විශ්වාසයට ගන්නවාද? නිදසුනකට,  විශ්වය ගත්තොත් එහි තේරුම්…

2016 විද්‍යාවේ ප‍්‍රධානතම ඉදිරි පියවර ලෙස ගුරුත්වාකර්ෂණය තරංග සොයා ගැනීම නම් කෙරේ

මෙතනින් වීඩියෝව නරඹන්න  කීර්තිමත් Science සඟරාව සිය 2016 ප‍්‍රධානතම ඉදිරි පියවර ලෙස ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග හෝ ගුරුත්වජ තරංග(gravitational waves) යනුවෙන්  හඳුන්වනු ලබන කාල අවකාශ ඇතිරිල්ලේ කුඩා රැළිති…

අඟහරු ග්‍රහයාගේ අඳුරු වයිරම් ඇත්තටම ජලය ඇති බවට සාක්ෂිද?

අඟහරු ග‍්‍රහයාගේ අද්භූත, අඳුරු වයිරම් පිළිබඳ විස්මිත අන්දරයට  දැන් අලූත් නැම්මක් එකතු වී ඇති සෙයකි. සමාවර්ත බෑවුම් රේඛා (Recurring Slope Lineae (RSL) ලෙස හඳුන්වනු ලබන මෙම…

සෙනසුරුගේ ටයිටෑන් චන්ද්‍රයා මත ජනාවාස පිහිටුවීම

සෙනසුරුගේ චන්ද්‍රයන් අතුරෙන් විශාලතම චන්ද්‍රයා ලෙස සැලකෙන ටයිටෑන් (ටිටෑන්) චන්ද්‍රය මත මිනිස් ජනපදයක් පිහිටුවීමේ අදහස ‘පිස්සු වැඩක්’ ලෙස කෙනෙකුට වැටහී යා හැකියි. එම චන්ද්‍රයා මතුපිට උෂ්ණත්වය…