විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘අභ්‍යවකාශ ගවේශනය’ category

අඥාත ද්‍රව්‍යය සෙවීමේ කතාවට නව නැම්මක්

විද්‍යාඥයන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ වලිකමින් සිටින ගැටලුවක් නිරාකරණය කරගැනීමට ගැලැක්සි පොකුරකින් ලබාගත්  X කිරණ දත්ත වල නිර්මාණශීලී අර්ථ නිරූපණය උපකාරී විය හැකියි: ගැටලුව තමයි අඥාත ද්‍රව්‍යවල ස්වභාවය…

සෙනසුරුගේ වළලු පසුකාලීන එකතුවක් බව කැසිනි නිරීක්ෂණ දක්වයි

සෙනසුරු ග්‍රහයා ගැන කියන විටම අපට නිතැතින්ම මතක් වෙන්නේ ඒ වටා ඇති වළලුයි.  විද්‍යාඥයන්ගේ, කලාකරුවන්ගේ පරිකල්පනය අවදි කරවන මෙම වළලු අප බොහෝ දෙනාට දැනෙන්නේ අපේ සෞරග්‍රහ…

තාරකා විද්‍යාත්මක ප‍්‍රධාන සොයා ගැනීම්: II කොටස

තාරකා විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් අපේ ලෝකය වෙනස් කිරීමට සමත් වුවා පමණක් නොව අපේ පැවැත්ම හා විශ්වය තුල අපට හිමි ස්ථානය ගැන අපේ දෘෂ්ටිය වෙනස් කිරීමට ද…

තාරකා විද්‍යාත්මක ප‍්‍රධාන සොයා ගැනීම්: I කොටස

තාරකා විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් අපේ ලෝකය වෙනස් කිරීමට සමත් වුවා පමණක් නොව අපේ පැවැත්ම හා විශ්වය තුල අපට හිමි ස්ථානය ගැන අපේ දෘෂ්ටිය වෙනස් කිරීමට ද…

නව වැනි ග‍්‍රහයා සෙවීම

අපේ සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලයේ සැඟවුණු ග‍්‍රහයන් වෙනත් විධියකට කීවොත් සැඟවුණු අභ්‍යාවකාශ වස්තු සෙවීම ආරම්භ වූයේ අද ඊයේ නොවේ. ඒත් මේ වෑයම් සාර්ථකවූ අවස්ථා මෙන්ම  මෙන්ම අසාර්ථක…

මිනිත්තු ගණනක දී මොලය විපර්යාසයන්ට ලක් කිරීමට අභ්‍යවකාශයට හැකියි

අඩු ගුරුත්ව තත්ත්වයන් යටතේ විනාඩි ගණනක් පමණක් ගතකිරීම, අභ්‍යවකාශයේ දී අභ්‍යවකාශගාමින් සහ  ඔවුන්ගේ චර්යාවන් කෙරෙහි බලපෑ හැකි ආකාරයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ මොළ වෙනස් කළ හැකිය. අඩු ගුරුත්වයක දී…

නියුට්‍රෝන තාරකාවල ඝට්ටනය පෘථිවියට කෙරෙන බලපෑම්

බොහෝම ඉස්සර කාලයක, දුර ඈත පිහිටි මන්දාකිණියක හරියටම කියනවා නම් NGC 4993 නමැති මන්දාකිණියේ නියුට්‍රෝන තාරකා (පරිණාමයේ අවසානයට පත් තාරකා) දෙකක් ඝට්ටනය වී නිර්මාණය කෙරුණේ උත්කර්ෂණීය…

නියුට්‍රෝන තාරකා ඝට්ටන පෘථිවියට කෙරෙන බලපෑම්

බොහෝම ඉස්සර කාලයක, දුර ඈත පිහිටි මන්දාකිණියක හරියටම කියනවා නම් NGC 4993 නමැති මන්දාකිණියේ නියුට්‍රෝන තාරකා (සිය පරිණාමයේ අවසානයට පත් තාරකා) දෙකක් ඝට්ටනය වී නිර්මාණය කෙරුණේ…

ධුමකේතුවක් දැක බලා ගැනීමේ දී බලපාන සාධක

ධූම කේතු ප‍්‍රධාන වශයෙන්  සැදුම්ගෙන ඇත්තේ අපේ සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලය සෑදෙන අවස්ථාවේ ඉතිරිව මිදුණු(අයිස් වූ) සුන්බුන් හා වායුවලිනි. ධූමකේතු පෘථිවිය වෙතට පැමිණෙද්දී එහි අයිස්මය කොටස් හිරුගේ…

අති දැවැන්ත කළු කුහර සෑදෙන හැටි

තාරකාවක මෙන් මිලියන සිය ගණනක සිට බිලියන ගණනක ස්කන්ධයෙන් හෙබි අති දැවැන්ත කළු කුහර (Super-massive black holes) යනු නූතන තාරකා භෞතික විද්‍යාවේ විශාලතම අභිරහස් අතරින් එකකි.…

මෙවර භෞතික විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය ලිගෝ කළු කුහර පර්යේෂකයන්ට

ගුරූත්වාකර්ෂණ තරංග  ලෙස දෑක්වෙන අවකාශ-කාල රැළිති සොයාගනිම වෙනුවෙන් මෙවර භෞතික විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය මැසචුසෙට්ස් තාක්ෂණ ආයතනයේ  මහාචාර්යවරයෙක් වන රෙයිනර් වඉස් සහ කැලිෆෝනියා තාක්ෂණ ආයතනයේ  කීප් තෝන්…

සිව්වැනි ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංගයත් සොයා ගනී

ලේසර් නිරෝධනමාන ගුරුත්වාකර්ෂණ නිරීක්ෂණාගාරය (Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory =  LIGO) හෙවත් ලිගෝ තුන්වැනි වරටත් ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංගයක් අනාවරණය කර ගැනීමට සමත් වෙයි. එය කළුකුහර ගැන අධ්‍යයනයේ යෙදෙන…

කැසිනි අවසන් ගමන් යද්දී අවධානය බ‍්‍රහස්පතී වෙත

වසර විස්සක ජීවිත කාලය අවසන් කරමින් සැත්තැම්බර්  15 සිකුරාදා අවසන් ගමන් ගිය කැසිනි විමර්ෂණ යානය අපට ලබා දී ඇති තොරතුරු බොහෝයි. කැසිනි මෙහෙයුමෙන් පසුව සෙනසුරු සහ…

හිරු ගින්දර වගෙයි – සඳු වතුර වගෙයි

කි‍්‍ර.පූ.  140 දී පමණ ගී‍්‍රක තාරකා විද්‍යාඥ හිපාකස් තාරකා ගණනක කැටලෝගයක් සම්පාදනය කළේය. පුරාතන ලෝකයේ ජීවත් වූ වඩාත්ම අනගි තාරකා විද්‍යාඥයා සමහරවිට ඔහු විය හැකියි. හිපාකස්…

ප්ලේටෝ මෙහෙයුම: ග‍්‍රහලෝක පද්ධති ගැන ගවේෂණයක්

සූර්යයා, අපේම  ග‍්‍රහ මණ්ඩලයේ අප ආසන්නයේ පිහිටා තිබුනත්, ඒ තරුව ගැන අපට දැන කියා ගත යුතු බොහෝ ප‍්‍රශ්න තවමත් පැන නගී. එය එසේ නම්, මිනිසුන්ගේ පරිමානයෙන්…