සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘අභ්‍යවකාශ ගවේශනය’ category

සඳවෙත ගමන් බිමන් වැඩිවීමෙන් එහි අයිස් දූෂිතවෙයි ද?

සඳවෙත ගමන් බිමන් වැඩිවීමෙන් එහි අයිස් දූෂිතවෙයි ද? චන්ද්ර  පාෂාණ කොටස් රැගෙන ආපසු පැමිණීමේ පසුගිය මාසයේ සිය මෙහෙයුමත් සමඟ චීනය සඳ වෙත පැමිණෙන අමුත්තන්ගේ  සංඛ්‍යාව තව…

හිරු නැග එන විටත්, බැස යන විටත් අහසේ ලස්සන වර්ණ සෑදෙන්නේ කෙසේද?

හිරු නැග එන විටත්,  බැස යන විටත්  අහසේ ලස්සන වර්ණ සෑදෙන්නේ කෙසේද? ඇත්තටම සලකතොත්,  ඒ සියල්ල ඇතිවන්නේ ආලෝකය සහ ආලෝකයේ වර්ණය නිසා ය. සමහරවිට ඔබ නොසිතන්න…

බෙත්ලෙහෙමේ තාරකාව

නත්තල් දා පෑවු බෙත්ලෙහෙමේ තාරකාව තාරකා විද්‍යාඥායින් මෙම බෙත්ලෙහෙමේ තාරකාව පැහැදිලි කිරීමට් හැකි සාක්ෂි සෙවීම සඳහා ඓතිහාසික වාර්තා දෙස යොමුවන්නේ ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේයි. අවම වශයෙන් 13…

චන්ද්‍රයා මත ජලය: පර්යේෂණ හෙළිකරන කරුණු

චන්ද්‍රයා මත ජලය: පර්යේෂණ හෙළිකරන කරුණු චන්ද්‍රයා දිගු කලක් තිස්සේ සැලකුණේ දැඩි සේ  වියලි වස්තුවක් ලෙසය.  ඇපලෝ මෙහෙයුම්  ලබා දුන් චන්ද්‍ර සාම්පල විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් පෙන්නුම් කළේ …

ක්ෂීරපථය තුළ පෘථිවි-ආකාර ග්‍රහ ලෝක බිලියන 5ක් පමණ තිබිය හැකියි

ක්ෂීරපථය තුළ පෘථිවි ආකාර ග්‍රහ ලෝක බිලියන  5ක් පමණ තිබිය හැකියි අපේ මන්දාකිණිය වන ක්ෂීරපථයෙහි ඇති අපේ සූර්යයාට සමාන  තාරකා අතරින් අඩක,  ජීවිය  පැවතීමට  හැකියාව තිබෙන…

අභ්‍යවකාශගාමින් සඳ මත ශරීර කෘත්‍යයෙහි යෙදෙන්නේ කෙලෙසද?

අභ්‍යවකාශගාමින් සඳ මත ශරීර කෘත්‍යයෙහි යෙදෙන්නේ කෙලෙසද? මනුෂ්‍යයන් වන අප සියලුදෙනාම ශරීර කෘත්‍යයෙහි යෙදෙන්න ඕන බව රහසක් නොවෙයි. මහපොළොවේ, අභ්‍යවකාශයේ, සඳ මත මේ කොයි ලොව සිටියත්…

තාරකා විද්‍යාඥයෝ අලුතෙන් සුළු ග්‍රහලෝක 139ක් සොයාගනිති

තාරකා විද්‍යාඥයෝ අලුතෙන් සුළු ග්‍රහලෝක 139ක් සොයාගනිති අඥාත ශක්ති සමීක්ෂ්ණයේ( Dark Energy Survey or DES) දත්ත යොදාගනිමින් අභ්‍යවකාශ පර්යේෂණයේ යෙදෙන පර්යේෂක කණ්ඩායමක් අපේ සූර්යා වටා කක්ෂගතව…

අපි ඇත්තටම මිනිසුන්වම  අභ්‍යාවකාශයට යැවිය යුතු ද?

ස්වයංකෘත අභ්‍යවකාශ යානා සඳහා වැය වන්නේ අඩු මුදලකි. සාපේක්ෂව, ඒවායේ හැකියාවන් වසරෙන් වසර වඩවඩාත්  වැඩිදියුණු වේ. තවද, යම් හෙයකින් ඒවා අසාර්ථක වුණොත් කිසිකෙනෙකුත් මිය යන්නේ නැත.…

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සම්භවය ගැන එහි ඈතම වස්තුවකින් හෝඩුවාවක්

Arrokoth (ඇරෝකොත්) යන්න සාමාන්‍ය කෙනෙකුට තබා අභ්‍යවකාශය ගැන උනන්දුවක් දක්වන්නෙකුට  පවා නුහුරු වචනයක් වෙන්නට පුළුවන්. එය ස්වදේශීය ඇමරිකානු Powhatan/Algonquian භාෂාවේ  දැක්වෙන හැටියට ආකාශය සඳහා යෙදෙන වචනයක්. Arrokoth…

අනෙකුත් ග්‍රහලෝකවලත් අහස නිල් පාටම ද?

අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වලත් අහස නිල් පාටමද? කදිම ප්‍රශ්නයක්. අපේ ග්‍රහලෝකය වන පෘථිවියෙහි අහස නිල් පාට බව  ඔබ දන්නවා ඇති. බාගදා ඒ ඇයිද යන්නත් දන්නවා වෙන්න පුළුවන්.…

චන්ද්‍රයා අඟහරු සහ ඔබ්බට….. 2020 අභ්‍යවකාශ තරණය

චන්ද්‍රයා අඟහරු සහ ඔබ්බට….. 2020 අභ්‍යවකාශ තරණය අභ්‍යවකාශ තරණය සඳහා 1960 දශකයේ දැක්වූ අන්දමේ උද්යෝගයක් උනන්දුවක් යළි දැල් වී තිබෙණු ගෝලීය වශයෙන් දකින්නට පුළුවන්. මේ වසරේ…

ආගන්තුක බොරිසොව් ධුමකේතුවත් අපේ ධුමකේතු වගේමයි?

ආගන්තුක අන්තස්තාරීය ධුමකේතුවත් අපේ ධුමකේතු වගේමයි? වෙනත් සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයකින් පැමිණෙන අභ්‍යාවකාශ වස්තුවක් පිළිබඳ කටකතා පැතිර යන්නට පටන් ගත්තේ පසුගිය සැප්තැම්බරයේ මුල සිටයි. අන්තස්තාරීය හෙවත් වෙනත්…

චුම්භක ක්ෂේත්‍ර අපටත් දැනෙන්න පුළුවන්

පක්ෂීන්, මීමැස්සන්, මත්ස්‍යයන්, සහ වෘකයන් යන මේ හැමදෙනාටම පොදු දෙය කුමක්ද? එහා මෙහා යාමට ඔවුනට උපකාරීවන චුම්භක සංවේදනයක් මොවුන් සියල්ලටම තියෙනවා. ඒත් දැන් නව පර්යේෂණ පෙන්වන…

සඳට ආපහු යන්නේ ඉතින් නවතින්නමයි

සඳට ආපහු යන්නේ ඉතින් නවතින්නමයි 1957 වර්ෂයේ දී සෝවියට් දේශය ලොව ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාව වන ස්පූට්නික් 1(спу́тник))යානය අභ්‍යාවකාශ ගත කළ වෙලාවේ, එවකට අමරිකා එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභිකයෙකුව…

චන්ද්‍රයා සෑදුණු අන්දම ගැන අළුත් මතයක්

මුල් කාලයේ පෘථිවිය වසා පැවති දරුණු (ඛනිජ සහ ඓන්ද්‍රීය ද්‍රව්‍ය මිශ්‍රනයක් වන) මැග්මා සාගරයෙන් චන්ද්‍රයා උපදින්නට ඇතැයි යනුවෙන් විද්‍යඥයන් අතරේ නව මතයක් ඉදිරිපත්වී තිබේ. චන්ද්‍රයාගේ සම්භවය…