සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ඇයි? ඒ මොකෝ?’ category

කොවිඩ් 19 මධ්‍යයේ  චර්යානුගත ප්‍රතිකාර ඇනහිටීම

කොවිඩ් 19 මධ්‍යයේ  චර්යානුගත ප්‍රතිකාර ඇනහිටීම එක්සත් රාජධානියේ ජාතික සෞඛ්‍ය සේවාව කොරෝනා වෛරස වසංගතය වෙත අවධානය යොමු කර තිබියදී බරපතල රෝගාබාධ වලට ප්‍රතිකාර කිරීම නතර වී…

ගෝලීය වසංගතයේ දරුණුතම අවධිය අපි පසු කර යමින් සිටින්නෙමු ද?

ගෝලීය වසංගතයේ දරුණුතම අවධිය අපි පසු කර යමින් සිටින්නෙමුද? කොවිඩ් 19 රැල්ල දැන් ක්‍රමයෙන් පහව යමින් පවතින්නේ ද? අප සැමට සෙමින් සෙමින් වුවත් දැන් යළිත් පෙර…

මද්‍යසාරය පානයෙන්  විසබීජ මැරිය හැකි ද?

මද්‍යසාරය පානයෙන්  විසබීජ මැරිය හැකි ද? දිනපතා මද්‍යසාරය වඩි දෙක තුනක් බිව් පමණින් ඔබට කොරෝනා වෛරසය වනසා දැමීමට හැකි වෙතැයි සිතන්නේ නම් එය මුලාවක් බව මුලින්ම…

ප්‍රතිශක්තිය: අප ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ඇයි?

ප්‍රතිශක්තිය: අප ඒ ගැන සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ඇයි? ප්‍රතිශක්තිය යන තේරුම ගෙන එන ඉංග්‍රීසි immunity වචනය බිඳී ඇවිත් තිබෙන්නේ ලතින් immunis යන්නෙන්. එහි තේරුම නිදහස් වීම…

වසංගත රෝග විද්‍යාඥයන් සහ ඔවුන්ගේ භූමිකාව

වසංගත රෝග විද්‍යාඥයන් සහ ඔවුන්ගේ භූමිකාව ජෙරාඩ්. ඩි. ටේලර් විසින් (ඔක්ලහෝමා රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයේ පශුවෛද්‍ය ව්‍යාධි ජීවවිද්‍යා මහාචාර්ය ) මම වසංගත රෝග විද්‍යාඥයෙක්. වෛද්‍යවරුන් නැතිනම් පශුවෛද්‍යවරුන්…

බල්ලන්ට කෙතෙක් දුරට ඉව තිබෙනවාද? කෙතෙක් දුරට ඇහෙනවද?

බල්ලන්ට කෙතෙක් දුරට ඉව තිබෙනවාද? කෙතෙක් දුරට ඇහෙනවද? මිනිසුන් තරම් කාලයක් සුනඛයන් ජිවත් නොවන්නේ ඇයි? කියන කාරණාව ගැන අපි පසුගිය අඟහරුවාදා කතාකරා. අදත් අපි සුනඛයන් ගැනම…

උග්‍ර කොවිඩ් 19 සඳහා හොඳම විකල්පය ශ්වාසක නොවන්නට පුළුවනි

උග්‍ර කොවිඩ් 19 සඳහා හොඳම විකල්පය ශ්වාසක නොවන්නට පුළුවනි කොරෝනා වෛරස ගෝලීය වසංගතය ආරම්භ වූ අවධියේ එක්සත් රාජධානිය  යුහුසුලු වූයේ දැඩි සත්කාර ඒකක සඳහා වැඩි වැඩියෙන්…

මිනිසුන් තරම් කාලයක් සුනඛයන් ජිවත් නොවන්නේ ඇයි?

මිනිසුන් තරම් කාලයක් සුනඛයන් ජිවත් නොවන්නේ ඇයි? සුනඛයන් යනු මිනිසුන් වන අප සේම ක්ෂීරපායි සතුන්. යම් අයෙකුට ජීවත්වීම සඳහා අවශ්‍ය  හදවතක්,  පෙණහලු සහ අනෙකුත් සියළුම දෑ…

මිනිසුන් එක එක ප්‍රමාණයට වර්ධනය වන්නේ ඇයි?

මිනිසුන් එක එක ප්‍රමාණයට වර්ධනය වන්නේ ඇයි? අද අප අහන මේ ප්‍රශ්නයම, මීට වසර 150කට පමණ පෙර අහපු  ඉංග්‍රීසි ජාතික පුද්ගලයෙක් සිටියේය. මේ ගැන දඩි කුතුහලයක්…

දහඩිය දමන විට, ශරීරයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

අපේ ශරීරය උණුසුම් වූ විට ශරීරයේ සංවේදක(sensors), මොළයට ඒ බව දැනුම්දෙයි. එවිට මොළය මගින් ක්‍රියාත්මක වන්නැයි ග්‍රන්ථි වලට දැනුම් දෙනු ලැබූ කල අපට දහඩිය ඇතිවේ. අපට…

කුරුල්ලන් ගී ගයන්නෙ ඇයි?

ඉස්කෝලේ යන්නෙත් නැතිව ගෙදරටම වෙලා ඉන්න මේ දවස්වල අප බොහොම දෙනෙක් වෙන වෙන වැඩවලට හුරුවෙලා. සමහරු වවනවා. සමහරු රූපහාහිනිය නරඹනවා. ඔය අතරේ තවත් පිරිසක් අවට පරිසරය…

දියවැඩියා රෝගීන්ගේ අස්ථි පහසුවෙන් බිඳෙන්නෙ ඇයි?

දියවැඩියා රෝගීන්ගේ අස්ථි පහසුවෙන් බිඳෙන්නෙ ඇයි? 2  වර්ගයේ දියවැඩියා(Type 2  diabetes) රෝගීන්ගේ අස්ථි බිඳීමට, දියවැඩියාව නොමැති අයට වඩා තුන් ගුණයක අවස්ථාවක් තිබෙන බව නව පර්යේෂණයකින් හෙළිවෙයි.…

ගැහැණුන්ට පමණක් බබාලා හම්බ වෙන්නේ ඇයි?

ගැහැණුන්ට පමණක් බබාලා හම්බ වෙන්නේ ඇයි? වෛද්‍ය සරා ජාවිස් විසින් (ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබූ සරා ජාවිස් වෛද්‍යවරියක්. ඒ වගේම සංනිවේදිකාවක්) පිරිමින්ට නැතුව ගැහැණුන්ට පමණක් බබාලා හම්බ වෙන්නේ…

පරිණාමය ගැන හැඳින්වීමක්: ව්‍යුත්පන්න පොදු අභිලක්ෂණ

පරිණාමය තේරුම් ගැනීම චිත්තාකර්ශනීය මාතෘකාවක් වුවත් බොහෝදෙනකු පරිණාමය ගැන හිතන්නේ  අද අප ගෙවන ජීවිතයට එතරම් අදාළත්වයක් නැති මාතෘකාවක්හැ ටියටය. සමහරුන් පරිණාමය දකින්නේ කෞතුකාගාරවල ය. ඒ පොසිල…

පරිණාමය ගැන හැඳින්වීමක්: වෘක්ෂය ගොඩනැගීම

පරිණාමය තේරුම් ගැනීම චිත්තාකර්ශනීය මාතෘකාවක් වුවත් බොහෝදෙනකු පරිණාමය ගැන හිතන්නේ  අද අප ගෙවන ජීවිතයට එතරම් අදාළත්වයක් නැති මාතෘකාවක්හැ ටියටය. සමහරුන් පරිණාමය දකින්නේ කෞතුකාගාරවල ය. ඒ පොසිල…