සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

දේශගුණ විපර්යාස මැද දිවි ගෙවීම: විමෝචන උපරිම මට්ටමට අප පැමිණ ඇත් ද?

2015 දෙසැම්බරයේ ලෝකයේ රටවල් 195 ක් පැරීසිියේ දේශගුණ සමුළුවට සහභාගි විය. ගෝලීය උණුසුම  ඉහළයාම සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 () සීමා කිරීමට එහිදී ඔවුහු එකඟ වූහ. 2017 ජූනියේ දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඞ්…

හිම, සුදු පාට ඇයි?

අප කවුරුත් හිම සම්බන්ධයෙන් සුන්දර හැඟීම් ඇතිකර ගන්නේ එය පතිත වන ඕනෑම තැනක සුදට සුදේ ඇතිරිල්ලක් මෙන් සියල්ල වසාගෙන පැවතීම නිසාවෙනි. එක යායට හිමෙන් වැසී සුදු…

කෘතිම පාදය තමන්ගේම පාදය ලෙස දැනෙන්නට මගපාදන තාක්ෂණයක්

ඇස් දෙක පියාගෙන ඔබේ ඇඟිලි දෙක ක් එකට තබා අල්වා ගන්න. මේ ඉංගිතියට ඉඩ සලසන සංවේදය වන්නේ නෛජග්‍රාහකය හෙවත් ස්වයංග්‍රාහකයයි(proprioception).නෛජග්‍රාහකය යන්නෙන් අදහස්කෙරෙන්නේ ඔබගේ ශරීරාංඟ තිබෙන්නේ කොයිබද…

පෞරාණික වන්‍ය වෘත්තිකයෝ(Foresters)

වන වගාව හා ආශ්‍රිත වන විද්‍යාව, මිනිසුන් විසින්ම කැලෑ විනාශ කිරීම්න් පසුව, මිනිසුන් විසින්ම වර්ධනය කරගත් ශික්ෂණයක් ලෙසයි සාමන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ. ඒත් මේ වාර්තාවෙන් දැක්වෙන්නේ වන වගාව…

දේශගුණ උපායමාර්ග දුප්පත්ම පිරිසටත් ගැළපිය යුතුයි

අද අපගේ පෘථිවි ග්‍රහයා මත ජීවත්වන සියලුම දෙනාගේ ප්‍රාර්ථනාව වන්නේ මිහිපිට  දිවි ගෙවන සියලු දෙනාම මෙන්ම ස්වභාවික ලෝකය ද ආරක්ෂා කරන සාර්ථක දේශගුණ උපාය මාර්ගයකි. එහෙත්…

මැලේරියා වාහක මදුරුවන් පරිසර පද්ධතියකින් ඉවත් කිරීම පද්ධතියට හානිකර නොවේ

පරිසර පද්ධතියට හානියක් නොවී මදුරුවන් ප‍්‍රාදේශීයබදව අඩු කිරීමට හෝ මුළුමනින්ම ඉවත් කළ හැකි බව එක්සත් රාජධානියේ සිදු කළ නව අධ්‍යයනයකින් පැහැදිලි වේ. එක් මැලේරියා වාහක මදුරු…

පසෙහි ක්ෂුද්‍ර ජීවීහු ගෝලීය උණුසුම වේගවත් කරති

ප්‍රමාණයෙන් ඔවුන් අන්වීක්ෂණීයය; එහෙත් ඔවුහු දේශගුණ යාන්ත්‍රණයෙහි දැවැන්ත කාර්ය භාරයක් ඉටු කරති. වෙන කවරදාටත් වඩා ඔවුන් ලෝකය උනුසුම් කරමින් සිටිනා බව අලුත්ම පර්යේෂණ පෙන්වාදෙයි. මේ වෙන…

ලොව ප්‍රමුඛතම ජීව ස්වරූපය ශාකයි!

පෘථිවියේ ජීව ස්කන්ධයෙන් බහුතරය සෑදී ඇත්තේ වෘක්ෂලතාදියෙන්ය. ඊළඟට ඇත්තේ බැක්ටීරියායි. අපේ මේ පෘථිවි ග්‍රහයා පාලනය කරනු ලබන්නේ ශාක මගිනි — අඩුතරමින් හුදු ස්කන්ධය සැලකුවොත් එය සත්‍යක්…

වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ප‍්‍රවාද:රූපවාහිනිය මිනී මරයි

සහසම්බන්ධය හා හේතුකාරකය ‘‘රූපවාහිනිය නැරඹීමට ගත කරන වේලාව සහ මර්ත්‍යතාව‘‘ යනුවෙන් නම් කෙරුණු අධ්‍යයනයක් මාධ්‍යයෙහි දැඩි අවධානයට යොමු වෙයි. මෙය පුදුමයක් නොවන්නේ රූපවාහිනි නැරඹීම සහ මරණය…

අපි වයසට යන්නේ ඇයි? II කොටස

මේ ලිපියෙහි මුල් කොටස 2018 අගෝස්තු 7වෙනිදා තතු හි පළවිය ( I කොටස මෙතැන ක්ලික් කර කියවන්න). හදිසි අනතුරු, රෝග හා විලෝපනය හේතුවෙන් සිදුවන මර්ත්‍යතාව වැඩිවෙත්ම,…

අප වයසට යන්නේ ඇයි?

තරුණ වැඩිහිටියකුගේ මනස්කාන්ත සිරුර ජීව විද්‍යාත්මක යාන්ත්‍රණය මගින් සුසාධිත අලංකාර නිර්මාණයක් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වේ. එහෙත් මේ අලංකාරත්වය ජීවිතයේ වැඩිකාලයක් පවත්වාගෙන යා නොහැකි වීමේ ගැටලූව පහසුවෙන් පැහැදිලි…

පක්ෂීන්ගේ පරිණාමය

පක්ෂියෙකු කියන්නේ කාටද? මෙ ප්‍රශ්නය   ඇසුවොත් වැඩි දෙනෙක් උත්තර දෙන්න  පුලුවන් “පක්ෂියෙකු කියන්නේ පියාසර කරන පෘෂ්ඨවංෂිකයෙකුටය”  යනුවෙන්. මේක හැබැයි සම්පූර්ණයෙන්ම නිවැරදි උත්තරයක් නොවෙයි. මත්ස්‍යයින්, උභය ජීවීන්(amphibians),…

නොනවතින වසංගත: සතුරාට එරෙහිව සන්නද්ධ වීම

අද  මානවයා  විවිධ  ක්ෂේත්‍ර වල විශාල දීයුණුවක් අත්පත් කරගෙන තිබුණ ද මාරාන්තික මහා වසන්ගතයක් හට ගැනීමේ ඉඩකඩ වෙන කවරදාටත් වඩා වැඩිය. එය කොයිබින් පැමිණිය හැකිද? අපට…

සැලසුම් ගත ලෝකය : කෘෂිකර්මාන්තය

අප ජීවත්වන ලෝකය වැදගත් විධි බොහොමයකින් හැඩ ගස්වනු ලැබ ඇත්තේ මිනිස් කි‍්‍රයාකාරකම් මගිනි. ජීවිතයට හා පරිසරයට එල්ලවන තර්ජන වළක්වා ගැනීම, ඉවත් කර දැමීම හෝ අඩුකර ගැනීම…

ගංගාවන් මුහුදු මට්ටම වෙනස් කරන්නේ කෙසේද?

වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල මුහුදු මට්ටම ඉහලයෑමේ ආකෘති තුළින් ගංගාමුහුදට ගැලිම ගැන කරුණු දැක්වීමට පර්යේෂකයෝ  ප්‍රථම වතාවට සමත් වෙති. “ගංගා ජලය ගැලීම හේතුවෙන් මුහුදු මට්ටම් කොපමණ ඉහළ නගීද…