විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

පූර්ණ සූර්යග‍්‍රහණයක් සහ දෙනෙත්

අගෝස්තු 21 පුර්ණ සුර්ය ග්‍රහණය අපට නොපෙනුනත් එවැනි ග්‍රහනයක දී වැඩි අවධානයක් යොමු නොවන අංශයක් පිළිබඳවයි මෙම thathu ලිපිය ශත වර්ෂයකට ආසන්න කාලයකින් පසුව ඇමරිකාව හරහා…

ආහාර ජීර්ණයට අදාල මිථ්‍යා කතා

  මිථ්‍යාව 1: හපන ගම්(චුවින් ගම්) බඬේ දී දිරවන්න වසර ගණනාවක් ගතවේ මේ ප‍්‍රවාදය අනුව චුවින් ගම්, බබල් ගම් ආදිය ගිලූනොත් එය බඬේ ඇලී දිරවන්නේ නැතිව…

6 වැනි මහා නෂ්ටප‍්‍රාප්තිය වෙනුවට 6 වැනි මහා උත්පත්තිය

වෙන කවරදාටත් වඩා වේගයෙන් නව ජීව විශේෂ ජන්මය ලබන්නේ මානවයන්ට පින්සිදු වෙන්නයි. මෙයට වසර මිලියන 66 කට පෙර ඩයිනසෝරයන් නෂ්ටප‍්‍රාප්ත වීමෙන් පසුව මෙතෙක් නොවූ විරූ වේගයකින්…

අපේ බුද්ධිය ඉහළටම යන්නේ කුමන වයසකද?

බුද්ධිමය වශයෙන් අප උච්චතම අවස්ථාවකට පත්වන්නේ කුමන වයසකදී ද? එතකොට වයසත් සමග එන ප‍්‍රඥාව හා අත්දැකීම් කෙබඳුද? වයස අවුරුදු විසිගණන්වලදී ද? අපේ ඥානන හැකියාව සහ විශේෂඥ…

ලැව්ගිනි දුම දේශගුණය මත දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති කරයි

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 2017 ලැව්ගිනි වාරය ආරම්භ වී ඇත්තේ ජෝර්ජයාවේ සහ ෆ්ලොරිඩාහි අක්කර දහස් ගණන් ගිනි රකුසාට බිලි වෙමිනි. නාසා ආයතනයේ ගුවන්ගත විද්‍යා මෙහෙයුම අතරතුර එකතු…

ප‍්‍රථමයෙන් පැමිණියේ කිකිළියද? බිත්තරයද?

මෙය අසා නිම නොවන ප‍්‍රශ්නයක් ලෙස සලකන්නත් පුළුවන්. සෑම පරම්පරාවකම අය මෙය අසා තිබෙනවාට සැකයක් නැත. ඇත්තටම මේ ප‍්‍රශ්නය, ප්ලේටෝගේ (කි‍්‍ර.ව. 46 පමණ සිට 120)  කාලයට…

කෘතිම ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණය සොයා යාම

ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණය යනු ප‍්‍රයෝජනයට ගත හැකි රසායනික ඉන්ධනයක් ලෙස සූර්ය බලශක්තිය පරිවර්තනය කරන නැතිනම් පත්වෙන සර්වත‍්‍රවර්තී කි‍්‍රයාදාමයයි. එසේ හරවනු ලබන රසායනික ඉන්ධනය තමයි මේ මිහිතලය මත සියලූ…

හැමතිස්සේම බඩගින්න දැනෙන්නේ ඇයි?

අපේ ශරීරයට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා ගැනීම සඳහා අප විශ්වාසය තබා ඇත්තේ ආහාරය කෙරෙහිය. එහෙයින් පැය කිහිපයකින් ආහාරයක් නොගත් විට කුසගින්නක් දැනීම සාමාන්‍ය දෙයකි. එහෙත් ආහාර වේලක්…

සත්ව විශේෂ කිවුල් දියෙහි දිවි ගෙවන්නේ කෙසේද?

සත්වයන් සහ අනෙකුත් විශේෂ කිවුල් දියෙහි(brackish water) දිවි රැකගෙන යහතින් ජීවත්වීමට හැකියාව ලබා ගෙන ඇත්තේ මිරිදියට හා කරදියට බලපාන සාධකවලට හැඩගැසීමෙන් හෙවත් අනුවර්තනය වීමෙනි. මෙයට අමතරව…

පරිණාමයේ යාන්ත‍්‍රණයක් ලෙස ස්වාභාවික වරණය

පරිණාමය පිළිබඳ සිද්ධාන්තය ගැන ඔබ අසා ඇති නම් චාල්ස් ඩාවින් යන නම ඔබ අසා ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. මන්ද පරිණාමවාදයේ පියා ලෙස සැලකෙන්නේ ද ඔහු නිසා වෙනි.…

තාප විද්‍යුත්වේදය : තාපයෙන් බලශක්තිය නෙලා ගැනීම

හේතු ගණනාවක් සළකන විට ‘ගින්දර’ සොයා ගැනීම මානව වංශ කතාවේ සන්ධිස්ථානයක් සළකුණු කරන බව කිව හැකිය. අවශ්‍ය තැනකදී උණුසුම ලබා ගැනීමේ හැකියාව ගින්දර නිසා මිනිසාට ලැබිණ.…

බිළාලයන් ලොව ජයගැනීමේ කතාන්තරය

ගෝලීය වශයෙන් සිය ආධිපත්‍යය  පතුරුවමින් බිළාලයන් බලයට පත්වීම කරා ගිය ගමනේ වඩාත්ම පුළුල් සිතියම සකස් කිරීමට විද්‍යාඥයෝ වසර නව දහසක බළල් ජාන යොදාගනිමින්  සමත්වෙති. නුතන බිළාලයන්…

ඔටුවන්ට ඇත්තේ මොල්ලි එකක් ද? දෙකක් ද?

ඔටුවන් ගැන කතා කරන කොට අපට නිතැනින්ම මතක් වෙන්නේ ඔවුන්ගේ පිට උඩ ඇති මොල්ලියි.  අපට මැවෙන චිත්ත රුපයේ මොල්ලි සහිත සතෙක් සිටියත් සමහරුන්ගේ හිතට, එක මොල්ලියක්…

වඳුරන් හා වානරයන් අතර වෙනසක් ඇත්ද?

වානරයන් හා වදුරන් යන දෙපිරිසම  පි‍්‍රමාටේස්  වුවද, එමෙන්ම එකම පී‍්‍රමාටේස් උපගෝත‍්‍රයේ සාමාජිකයෝ වුවද, දෙගොල්ලන් අතර වෙනස් කම් බොහොමය. එපමණක් නොව වෙනත් ආකාර  පි‍්‍රමාටේස්  බොහොමයක්ද ඇත. එකිනෙකාට…

මිරිදිය ජලාසයක දැකිය හැකි විවිධ කලාප

මිරිදිය ජලාශ වනාහී ස්වාභාවික ජල කඳන්ය. ඒවා සෑදෙන්නේ වර්ෂාපතනයෙන්,  හිම දිය වී යාමෙන් හෝ භූගත ජලය  පෘථිවිය මතුපිටට කාන්දුවීමෙනි. ලූණු සාන්ද්‍රණය 1%ට අඩු ජල කඳන්වල මිරිදිය…