සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

වයස්ගත වන ජනගහනය ජාතික හා ගෝලීය වශයෙන් අභියෝගයකි

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ  වයස අවුරුදු 65 ට හෝ ඊට වැඩි ජනගහනය 2050 වන විට දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වෙතැයි ගණන් බලා තිබේ. බහුවිධ නිදන්ගත රෝග තත්ත්වයන් මෙන්ම…

අනාගතය බලගැන්වීම: වෙනත් මූල ද්‍රව්‍ය යොදා ගැනීම

පොදුවේ ගත් කල, මූල ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණ ආවර්තිතා වගුවක්ම අප හමුවේ තිබුණේ වී නමුත් දිගු කාලයක් මුළුල්ලේම හොඳ බැටරියක් සෙවීමේ එකම ක‍්‍රමය වශයෙන් පවතින්නේ තැත් වැරදි ක‍්‍රමයයි(trial…

සමනළයෙකු හෝ සමනළියක වීම අස්වාභාවික ද?

පසුගිය වසර දෙක තුන තුල අන්තර්ජාතික තලයේ වඩාත් ම මහජන අවධානය දිනා ගත් නිර්ප්‍රබන්ධ ගත් කතුවරයා ආචාර්ය යුවාල් නොආ හරාරි යැ’යි පැවසුව හොත් එය අතිශයෝක්තියක් නොවේ.…

ශක්තිය සහ ශක්ති සංරක්ෂණය

ශක්තිය කියන්නේ කුමකටද? විද්‍යාඥයන් ශක්තිය අර්ථගන්වන්නේ වැඩක් කරගැනීමට ඇති හැකියාවටයි. ඒ වැඩය නැතිනම් කාර්යය ඕනෑම දෙයක් විය හැකියි. අපි හිතමුකෝ හුස්මගැනීම කියලා. නැතිනම් සාදයක් පවත්වන එක.…

අනාගතය බලගැන්වීම: ලිතියම් බැටරියේ අනාගතය

ලිතියම් තදින් ඇවිලෙයි. ඒ කියන්නේ ලිතියම් අඩංගු බැටරි අධි ආරෝපණය වුවහොත් එය ගිනි උවදුරකට මුල විය හැකිය. මේ ගිනි උවදුර සහ අනෙකුත් ගැටළු ගැන අද ලිපියෙන්…

ළමුන්ට සෑම වසරකම ඉන්ප්ලුවන්සා එන්නත ලබා දීම ‘වැඩි වැඩ’ ක්ද?

සෑම වසරකම ඉන්ප්ලුවන්සා එන්නත ලබා දීම නිසා ඉන්ප්ලුවන්සාවෙන් ළමුන් ආරක්ෂාකිරීමට එන්නතට ඇති බලය අඩුවී යන්නේද? කොහෙත්ම නැතැයි පර්යේෂකයන් පිරිසක් පවසති. පසුගිය වසරේ ලබාදුන් මෙම එන්නත ඉන්ප්ලුවන්සාවට…

වයසට ගියත් ලිංගිකතාව(sex) වැදගත්

  වයසට යාමත් සමඟ  ශාරීරිකව කරදරකාරී තත්ත්වයන් ඇති වෙද්දී ජේෂ්ඨයන් සිය ලිංගික ජීවිතය  අත්හරිතැයි සාමාන්‍යයෙන් කල්පනා කෙරුණද එය එසේ නොවේයැයි නව අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරයි. එහි දැක්වෙන…

අනාගතය බලගැන්වීම: ලිතියම් අයන බැටරිය

ලිතියම් සැහැල්ලූ ලෝහයකි. ඒ නිසාවෙන් එහි බරට සාපේක්ෂව ලිතියම් වල ආරෝපණ රැගෙන යන අයන බොහොමයක් ඇත. එය ප‍්‍රමාණයෙන් කුඩා එහෙත් බලවත් බැටරි සෑදීමට මග පාදයි. ලිතියම්…

දැව සහ කැලෑ ගස් කැපීම ජගුවරයන්ට උපකාරයක් වේ ද?

මනාව පාලිත වන විද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් මහා බළලුන් සංරක්ෂණයට මඟ පෑදිය හැකි ය. ඇමරිකා මහද්වීපවල විශාලතම මහා බළලුන්වන ජගුවරයන්ට(jaguars) සිය දිවි ගෙවිම පිණිස විශාල ඉඩකඩක් අවශ්‍ය වේ.…

අනාගතය බලගැන්වීම: ජනතාවට බලය

අප බොහෝ දෙනා බැටරි ගැන සැලකිලිමත් වන්නේ බැටරි ප‍්‍රාණවත්ව තිබෙන විට නොව, අඩපණ වී හෝ සම්පූර්ණයෙන් අක‍්‍රිය වූ විටය. හිටි අඩියේ  අපේ ලැප්ටොප් පරිගණකය හෝ බුහුටි…

තනිකරම තණකවා හදන ගවයින්ගේ මස් කෑම පරිසරයට බලපාන හැටි

තනිකරම තණ බිම් වල තණකවා ඇති කරන ගවයින් ගෙන් ලබා ගන්නා මස් සඳහා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඇති ඉල්ලුම එන්ට එන්ට ම වැඩි වෙමින් පවතී. මේ වැඩිවන…

නව අස්ථායි අංශු පිළිබඳ හෝඩුවාවල් මතුවෙයි

ලොව විශාලතම පරමාණු කැබලිකුරුව (atom smasher) ලෙස බොහෝදෙනා දන්නා  විශාල හැඩ්රොන් සංඝට්ටකය (Large Hadron Collider (LHC)) මගින් අඩු තරමින් මීට  පෙර නොදැනසිටි අංශු දෙකක් සොයා ගැනීමට…

දිනපතා ඇස්ප්‍රීන් ගැනීම වයස්ගත අයගේ දිවි දික්කිරීමට හේතු වේ ද?

දිනපතා අඩු මාත්‍රාවකින් ඇස්ප්‍රින් ගැනීමෙන් වයස්ගත වැඩිහිටියන්ට දිගුකල් ජීවත් වීමට ආධාර  වන්නේවත්, ඔවුන්ගේ මුල්ම හෘදයාබාධය වළක්වා ගන්නට හැකිවන්නේවත් නැති අතර අභ්‍යන්තර ලේ ගැලීම් ඒ අවධානම ඔවුනට…

ප්ලාස්ටික් දූෂණය ව්‍යාප්ත කිරීමට මදුරුවෝ ද එක්වෙති

ප්ලාස්ටික් රොඩුබොඩු මගින් දූෂිත වූ ජලයෙහි  වසන මදුරු කීටයාගේ ශරීරවල  ප්ලාස්ටික් සුන්බුන් ඒකරාශි වී තිබේ. මේ මදුරු කීටයා පියඹා යන මදුරුවකු බවට පත්වූ විට ද එම…

ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවල ගොවිතැන නව මගකට යොමු කිරීම

සාගින්නට එරෙහි සටනට ආධාර කිරීම සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධනය ප්‍රවර්ධනය අරමුණු කර ගත් යෝධ ව්‍යාපෘතියක් රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික අංශ සන්ධානයක් මගින් ගෝලීය මට්ටමෙන් ක්‍රියාත්මක කෙරේ. ඩොලර් මිලියන…