විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

මිරිදිය ජලාසයක දැකිය හැකි විවිධ කලාප

මිරිදිය ජලාශ වනාහී ස්වාභාවික ජල කඳන්ය. ඒවා සෑදෙන්නේ වර්ෂාපතනයෙන්,  හිම දිය වී යාමෙන් හෝ භූගත ජලය  පෘථිවිය මතුපිටට කාන්දුවීමෙනි. ලූණු සාන්ද්‍රණය 1%ට අඩු ජල කඳන්වල මිරිදිය…

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයෙන් සැලසෙන සෞඛ්‍යමය වාසි

(updated version – material added) අභ්‍යවකාශ තරනයෙහි අරමුණ සහ අති දැවැන්ත වියදමක් දරා සිදු කෙරෙන එම පරීක්ෂණවලින් ලැබෙන ඵලප්‍රයෝජන ගැන සමහරු සැක පහල කරති. මන්ද එම…

සම රැක බලාගන්නේ කොහොමද?

අපේ ශරීරයේ  විශාලතම  අවයවය හෙවත් ඉන්ද්‍රිය කුමක්ද? මේ ප‍්‍රශ්නය කිහිප දෙනෙකුගෙන් ඇසුවොත් පිළිතුරු කිහිපයක්ම ලැබුණත්, ඒවා අතරින්  බාගවිට නිවැරදි පිළිතුර නොලැබෙන්න පුළුවනි. සිරුරේ විශාලතම අවයවය අපේ…

තල්මසුන් දැවැන්තයන් ලෙස පරිණාමයවී ඇත්තේ මෑතකදීය

ටිරනසොරස්, මෙගලොඩන් වැනි දැවැන්තයන් වඳ වී  ගියේ මෙයට වසර මිලියන  ගණනකට පෙර බව සිහිපත් කරන විට යෝධාතාව හෙවත් වෘහත්තාව(Gigantism) අතීතයේ සංසිද්ධියක් ලෙස පෙනී යයි. එසේ වුවද,…

මේ මිහිතලය මත ජලය හා එහි වැදගත්කම

මේ මිහිතලය මත ජිවය හට ගැනීමට මෙන්ම එය පවත්වා ගෙන යාමට ජලය අත්‍යවශ්‍යය. බොහෝ ජීවීන් ප‍්‍රධානකොටම සමන්විත වන්නේ ජලයෙහි නිදසුනක් ලෙස මිනිස් සිරුර සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වන්නේ…

මානවයන් සහ ගෝරිල්ලන් අතර වෙනස්කම් සමහරක්

මානවයන් (homo sapiens) සහ ගෝරිල්ලන් යන දෙගොල්ලන්ම පි‍්‍රමාටේස් විශේෂයන් බව අප දන්නේ කලක සිටය. එහෙත් මෑතක සිදු කෙරුණු ජෙනෝම අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරන්නේ අප කලින් සිතා සිටියාටත්…

ඇත්තටම ඩයිනසෝරයන් ආහාරයට ගන්න ඇත්තේ මොනවාද?

ඩයිනසෝරයන් යනු උරග වර්ගයේ විශාල උප කණ්ඩායමක උරගයන්ය. මෙයට වසර මිලියන 65ක් වන තුරුම,  ඔවුහු අපේ ග‍්‍රහලෝකයේ භෞමික පරිසරයන් වසර මිලියන 160ක් තිස්සේ සිය ආධිපත්‍යයට නතු…

ගංවතුර හටගැනීම ගැන විද්‍යාත්මක පැහැදිලිකිරීමක්

ජල ගැලීම දේව කෝපයක්, දේව ශාපයක් එසේත් නැතිනම් මිනිසුන්ගේ හෝ රටේ අවාසනාවට සිදුවන්නක් ලෙස සිතන්නට පුරුදුව සිටි කාලයක් ද පවතින. එහෙත් එය ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස අද…

කැලරි අඩුකර ආයුකාලය දික්කර ගමුද?

ආහාරවලින් ලබා ගන්නා කැලරි ප‍්‍රමාණය අඩුකිරීම,  වයසට යාමේ කි‍්‍රයාදාමය බාල කිරීමට හේතු වන්නේ යයි නව අධ්‍යයනයක් හෙළි කරයි. තමන්ට ලැබෙන කැලරි ප‍්‍රමාණය අඩුකර ගැනීමට සමත් වූ…

ආලය හටන්නේ ප්‍රථම දැකිමෙන් ද? ප්‍රථම දැනීමෙන්ද?

  ‘දැක්ක ගමන් හිත බැදුනා’ එහෙමත් නැතිනම් ‘දුටුදා ඉඳලා ලූහු බැන්දා’ හෝ ඉංගී‍්‍රසියෙන් ‘love at first sight’  ආදී වශයෙන්  කියැවෙන්නේ ආලය, ආදය පේ‍්‍රමය දෑසින් දැකීම හෙවත්…

ගස් සංක‍්‍රමණය වෙන්නේ කොහොමද?

සංක‍්‍රමණය වෙනවා ගමන් කරනවා ආදී වශයෙන් පවසන විට අපට නිතැතින්ම මතක් වෙන්නේ මිනිසුන් සතුන් ආදියයි. ඔව්, බැක්ටීරියා වෛරසය ආදියත් සංක‍්‍රමණය වනවා නේ. ඒත් ඉතින් ශාකත්  සංක‍්‍රමණය…

විද්‍යුත් ප‍්‍රාණ ඡේදනයෙන් හෙවත් විදුලිය ශරීරගත වීමෙන්,  මරණයට පත්වන්නේ කෙසේ ද?

නූතන ලෝකයේ විදුලිබලය නැති තැනක් නැති තරම්. එමෙන්ම, විදුලිබලය අප සැමට අද නැතුවම බැරි සේවාවක් බවට පත්ව ඇත. එහෙත් විදුලිබලය ඇතැම්විට පුද්ගලයන් අනතුරට පත් කරමින් ජීවිත…

වෛරසයකට පණ තියනවා ද?

ජීවිතය පැවතීම සඳහා සපුරාලිය යුතු ක‍්‍රියාදාම හතක් ගැන පාසල් ජීව විද්‍යා පෙළ පොත් සඳහන් කරයි : චලනය(movement), පෝෂණය(nutrition), ශ්වසනය(respiration), බහිස‍්‍රාවය(excretion), ප‍්‍රජනනය( reproduction), සංවේදනය(sensing) හා වර්ධනය(growth) එම ‘ජීවන…

යන්තර නැති මන්තර – මන්තර නැති යන්තර

අපි හැමදෙනාම දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව සෑම දිනකම කොයි යම් ආකාරයක හෝ යන්තර යොදාගන්නවා. ඒ අපේ වැඩපල කරගන්නයි. අපි පාවිච්චි කරන බොහොමයක් යන්තර සරල, ප්‍රාථමික ඒවා. සමරහක්…

දන්ත ශල්‍ය විද්‍යාව, ගල් ආයුධ භාවිත කළ කාලයේදී ත් තිබූ බවට සාක්ෂි

දන්තාබාධයක් සඳහා නූතන ශල්‍යාගාරයකට ඇතුල් වන ඔබේ සිතට දැනෙන්නේ බියක් නොව විශ්වාසයකි. ඔබ දෙපස සුදුවතින් සැරසුණු වෛද්‍යවරයෙකු සහ සාත්තු සේවිකාවක සිටිනවා විය හැකිය. ඔබව හිඳුවන්නේ සුව…