විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

මිචිගන් අහසේ ගිනි බෝලයක්: උල්කාවෙන් භූ කම්පනයක් හටගත්තේ ද?

ඔහයිඕ, මිචිගන් සහ කැනඩාවේ ඔන්ටාරියෝ හි ජනතාවට පසුගිය අගහරුවාදා,  එනම් 2018 ජනවාරි 16 දා  රාත්‍රි අහසේ අපුරු දර්ශනයක් දැක බලා ගත හැකි විය: ඒ, උල්කාවක් අහසේ…

හිරු රැස් මැද්දේ – සතුටයි වින්දේ

හිරු රැස් නැහැවෙන වෙරළක, කෙළිදෙලෙන් පසුවන, ප්‍රිතියෙන් ගත කරන විශාල පිරිසක් දුටු විට කිසිවෙකුටත් ශරීරය විකෘතිව යාමක් හෝ මරණ බියක් පිළිබද හැගීමක් ඇති වෙතැයි කොහොමටවත් සිටිය…

ජීවන පරිසරය: ජීවයේ විවිධත්වය

සජීවීන්(living things) හෙවත් ජීවත් වන දේවල්  ගැන ඈත අතීතයේ සිටම මිනිස්සු උනන්දුවක් හා කුතුහලයක් දක්වති. ලෝකයේ කොපමණ නම් විශේෂ ඇත්ද, එම ජීව විශේෂ කොයි ආකාරද, ඔවුන්…

භූ කාරක තල වාදයේ උදාව

පෘථිවි කබොල්ලෙහි කොටස් චලනය විම ආරම්භ වූයේ කොයි කාලයේ ද යන්න පිළිබඳ විවාදය මෑතක සොයා ගැනීම් හේතුවෙන් උණුසුම් වේ. පෘථිවියේ මුල් අවධිය බොහෝ දුරට අයිස්ලන්තය මෙන්…

මෙතෙක් සොයාගෙන නැති සාගර සත්තු කොපමණ නම් ඇද්ද?

සාගරයෙහි නැගෙන රැලි යට  අපේ පරිකල්පනය අභිභවා යන  සත්තු ජීවත් වෙති.  එහෙත් ඔවුන් අප බොහෝවිට දැකගන්නට ලැබෙන්නේ පණ පිටීන් නොව වාර්තා චිත්‍රපටවලය. එහෙත්, ඇත්ත වශයෙන්ම සාගරයෙහි…

පුනර්ජනනීය හා පුනර්ජනනීය නොවන ශක්ති සම්පත්

 අපේ මේ පෘථිවියෙහි බලශක්ති සියල්ලෙහිම පාහේ  මූලය කුමක්ද? අප ජීවත්වන මිහිතලය ගතහොත් එහි බලශක්ති මූලය මුළුමනින් ම පාහේ අපේ තාරකාව වන සූර්යයායි.  මිහි පිට සකල ජීවයම…

සුපිරි පෙළේ (රදල) චන්ද්‍රයෙක්

රාත‍්‍රී අහසට නෙත් යොමා සිටින්නන්ට අදින් උදාවූ නව වසරේ මුල් ම මාසය වන මේ ජනවාරියේ දුර්ලභ වාසනාවක් පෑදේ. (එක මාසයක) පුරා සඳ දෙකක් (පොහොය සහ අධි…

සමස්ථිතිය – ස්ථායී සමතුලිතතාවක් පවත්වාගෙන යාම

ස්ථායිතාව බිඳ වැටුනොත් කුමක් වෙයිද? ( ඉහත චිත්‍රයෙන් දැක්වෙන)  ආරුක්කුවේ එක ගලක් ඉවත් කලොත් ආරුක්කුවම කඩා හැලෙයි. අපි මිනිස් සිරුර ගතහොත් එයටත් මෙය සාධාරණයි. ශරීරයේ සියලුම…

අතිරේකව විටමින් ගැනීම අවශ්‍යද?

විටමින් සොයා ගනු ලැබුවේ විසිවන සියවසේ මුල් කාලයේ දී ය. එතැන් පටන් එවයේ සෞඛ්‍යමය වාසි සැලකිල්ලට ගනිමින් මිනිස්සු විටමින් වලට ආකර්ෂණය වෙමින් සිටිති. විටමින් අතිරේක හෙවත්…

ජීවයේ ගුණාංග

  ගින්දර සජීව ද? (පණ ඇති දෙයක්ද?) ගින්දර වර්ධනය විය හැකිය. ගින්දරට ඉන්ධන මෙන්ම ඔක්සිජන් ද අවශ්‍ය ය. එහෙත්, ගින්දර ජීව ස්වරූපයක් නොවේ. ජීවත් වන ඇතැම්…

අත්‍යවශ්‍ය සිද්ධාන්ත තුන : පරිණාමය, තැටි භූ කාරක හේතු සහ දේශගුණය

පෘථිවි විද්‍යාවේ දී (Earth Science) වැදගත් වන සිද්ධාන්ත තුනකි : පරිණාම සිද්ධාන්තය (theory of evolution), තැටි භූ කාරක හේතු සිද්ධාන්තය (theory of plate tectonics),  සහ මානව…

වඳුරන්ට කතා කරන්න බැරි ඇයි?

සත්තු කතා කරන ඒවා තේරෙන්නේ දොස්තර හොඳ හිතට පමණක් කියා සිතුවත් අපට තේරෙන භාෂාවකින් කතා කිරීමට හැකි සතුන් කිහිපදෙනෙකු ගැන අපට පහසුවෙන් සිතට නගා ගන්න පුළුවනි.…

ඥාන මීමාංසාව: 1. ඥානය යනු කිම?

මානව ප්‍රගතිය යටිතලයෙහි ඇත්තේ දැනුම හඹා යාමයි. අප කිසිදා දැන සිටියාට වඩා වැඩි  දැනුමක් බොහෝ ආකාරවලින් අපට ඇත. එසේ වුව ද, මතය පරිසිද්ධියෙන් වෙන්කොට හඳුනාගැනීම, සත්‍යය…

විජලනය හිස කැක්කුම ඇතිකරයිද?

හිසරදය අප කාටත් කරදර ගෙන එන තත්ත්වයකි. මේ ගැන thathu  ලිපියක් පසුගිය ඔක්තෝබර් 24 දා පලවිය. මෙය, එහි වෙනත් පැත්තක් ගැන සාකච්ඡා කරන ලිපියකි විජලනය හෙවත් …

ඕසෝන් සිදුර වඩාත්ම කුඩා වූ අවස්ථාව!

අපරිවර්තීගෝලයේ (stratosphere ) උණුසුම්වීම හේතුවෙන්  ඕසෝන වනසන රසායන ඈත්කර තිබීමෙන් වාර්ෂිකව  ඕසෝන් ස්තරය තුනීවීම පසුගිය වසර දෙක තුළ අඩුකිරීමට හේතුවෙයි. වසර 30ක් ඇතුළත ඕසෝන් සිදුර වඩාත්ම…