සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘ජීව ෙලා්කය’ category

වලාකුළට වතුර කොයින්ද?

වලාකුළු සෑදී තිබෙන්නේ මිලියන මිලියන ගණන් ඉතා කුඩා ජල බින්දුවලින්.  සමහර විට ඒවා දිය බිඳිති වශයෙන් පවති. සමහරක් ඉතාමත් කුඩා අයිස් කැටය. ඉතින් මේවා අපේ ඇස්…

සුලභ අසාත්මිකතා හතක්

  කිසිවෙකුට අසාත්මිකතාවක් ඇති වී තිබෙන්නේ යයි කියන්නේ ඒ තැනැත්තාගේ සිරුර වෙනත් බොහෝ දෙනෙකුට හානියක් ඇති නොවන යම් ද්‍රව්‍යයකට සංවේදි යන්නය. රෝග ලක්ෂණ ඇති කරන එම…

ජාන ඉංජිනේරු කි‍්‍රස්පර් තාක්ෂණයෙන් ධාන්‍ය අස්වැන්න නංවන සාර්ථක තැතක්

දැනට වඩා 23%-31%ත් අතර ධාන්‍ය ප‍්‍රමාණයක් වැඩියෙන් ලබා ගැනීමට හැකි නව සහල් විශේෂයක්,  ජාන ඉංජිනේරු කි‍්‍රස්පර් තාක්ෂණය (CRISPR/Cas9 gene-editing  technology) යොදා ගනිමින් නිපදවීමට විද්‍යාඥයන් පිරිසක් සමත්…

මිනිස් ජීවියා: සමාජයීය විපර්යාසයන්

ජීව විශේෂයක් ලෙස ගත් කල. අප අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ සමාගමෙහි අපගේ  ජීවිතය ගෙවා දමන සමාජ ජීවියෙකි. එඬේර කණ්ඩායම්, ගම්, පුරවර, රටවල් වැනි  විවිධ ආකාරයේ සමාජමය කණ්ඩායම් වශයෙන්…

ප්ලාස්ටික් කසළ මුහුදු කුරුල්ලන්ට ගෙන එන විපත්

සමහර මුහුදු පක්ෂීන්  ක්ෂණිකව පහලට පියඹා යන්නෙ මුහුදු ජලය මතුපිට ආසන්නයට එන  රසවත් ගොදුරක් ඩැහැගන්නා අටියෙනුයි. ඒත් ඔවුන් පුදුමයටත්, විමතියටත් පත් කරමින් ඔවුන්ගේ හොටයට හසුවන්නේ ප්ලාස්ටික්…

මිනිසකු පසුපස ආ ඊරියකගේ කතාව

යම් සිද්ධියක් හෝ කාරණාවක් සම්බන්ධයෙන් විචාර බුද්ධියෙන් සලකා බලනවා වෙනුවට ක්ෂණිකව තීරණයකට එලඹ, එයම පමණක් නිවැරදි යයි සිතන අයට විද්‍යාඥයන්ගෙන් ලද හැකි ආදර්ශය කුමක් ද කියා…

අප අතරේ ඇයි මේ වෙනස්කම්?

අපගේ ජාන සහ  අපගේ ශාරීරික ගතිලක්ෂණ අතර ඇති සම්බන්ධතාව විස්තර කිරීමට ජීව විද්‍යාඥයෝ අරුමෝසම් වචන දෙකක් යොදා ගනිති. ඉන් පළමුවැන්න ප‍්‍රවේණි දර්ශයයි (genotype).  ඔබේ ප‍්‍රවේණි දර්ශය…

මිනිස් ජීවියා : සමාජ කණ්ඩායම් චර්යා

ජීව විශේෂයක් ලෙස ගත් කල. අප අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ සමාගමෙහි අපගේ  ජීවිතය ගෙවා දමන සමාජ ජීවියෙකි. එඬේර කණ්ඩායම්, ගම්, පුරවර, රටවල් වැනි  විවිධ ආකාරයේ සමාජමය කණ්ඩායම් වශයෙන්…

කුඩා ළමුන්ට දන්තාලේප ගිලෙන්න හොඳ නැද්ද?

දත් බෙහෙත් ගිලින්න හොඳ නැහැ කියලා තමයි නිර්දේශ කෙරෙන්නේ. මේ හන්දා තමයි වයස අවුරුදු හයෙන් පහළ ළමුන්ට ගෙදර දොරේ වැඩිහිටියන් භාවිත කරන සාමාන්‍ය දත් බෙහෙත් සුදුසු…

මිනිස් ජීවියා : චර්යාව කෙරෙහි සාංස්කෘතික බලපෑම් II කොටස

ජීව විශේෂයක් ලෙස ගත් කල. අප අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ සමාගමෙහි අපගේ  ජීවිතය ගෙවා දමන සමාජ ජීවියෙකි. එඬේර කණ්ඩායම්, ගම්, පුරවර, රටවල් වැනි  විවිධ ආකාරයේ සමාජමය කණ්ඩායම් වශයෙන්…

ගංවතුරට එරෙහි සටනට යුරෝපා අභ්‍යාවකාශ තාක්ෂණය

ලෝකයේ ස්වභාවික විපත්ති අතුරෙන් වඩාත්ම වියදම් දැරීමට සිදුවන්නේ ගංවතුර හානිය හේතුවෙනි.  ගෝලිය ගංවතුර හානි පිරිවැය බැලුවොත් යුරෝ මුදලින් බිලියන සිය ගණන් ඉක්මවනවා. සංවර්ධනයවෙන රටවල නිරන්තරයෙන්ම වාගේ…

සුඛ වේදනාව අත්විඳිද්දී මොළයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

සුඛය (pleasure) — ඒ කියන්නේ ආහාර, ලිංගික සම්භෝගය, මත්ද්‍රව්‍ය ආදියට ප‍්‍රතිචාර වශයෙන් අප තුළ ඇතිවන සුවදායක හැඟීම මෙහෙයවනු ලබන්නේ මොළයේ ප‍්‍රදේශ ගණනාවකම ඇති ස්නායු සම්පේ‍්‍රෂක (neurotransmitters…

මිනිස් ජීවියා : මානව සමාජය

ජීව විශේෂයක් ලෙස ගත් කල. අප අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ සමාගමෙහි අපගේ  ජීවිතය ගෙවා දමන සමාජ ජීවියෙකි. එඬේර කණ්ඩායම්, ගම්, පුරවර, රටවල් වැනි  විවිධ ආකාරයේ සමාජමය කණ්ඩායම් වශයෙන්…

දත් බෙහෙත් සෑදි ඇත්තේ මොනවායින්ද?

දත් බෙහෙත් කිව්වාට මේක දත්වලින් හදන බෙහෙතක් නම් නොවන බව දත් බෙහෙත් පාවිච්චි කරන කවුරුත් දනිති. වෙළද දැන්වීම් වල මොනවා කිවත් දත් රෝග වලට බෙහෙතක් වශයෙන්…