විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘පුවත්’ category

ලොව ප‍්‍රථම ‘යෝධයා’ පුරාණ මිසර පාරාවෝ පාලකයෙකු විය හැකියි

සා – නක්ට් නම් ආදී මිසර පාරාවෝ  රජුගේ යයි සැලකෙන නෂ්ටාවශේෂ මෙතෙක් දැන සිටි පැරණිතම මානව යෝධයාගේ නෂ්ටාවශේෂ විය හැකි බව නව අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරයි. පුරාණ…

පෘථිවි ආසන්නයේ ග‍්‍රහක සොයා යාම

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික තාරකා විද්‍යා හා අභ්‍යවකාශ පරිපාලනය හෙවත් (වැඩි දෙනා දන්නා පරිදි) නාසා ආයතනයේ අරමුදල් උපයෝගී කරගනිමින් පර්යේෂණ කටයුතු වල නිරත තාරකා විද්‍යාඥ කණ්ඩායම්…

පිළිකාව හටගන්නේ කෙනෙකුගේ ‘අවාසනාව’ නිසාද?

පිළිකාව හට ගැනිමේදී ‘අවාසනාව’ ඉටු කරන කාර්ය භාරයක් ඉටු කරනවා ද? එසේ නම් ඒ  කුමක්ද? සම්මානනීය සඟරාවක් වන Science හි, මේ ගැන ඇමරිකානු පර්යේෂකයන් දෙදෙනෙකු විසින්…

මානසික රෝග අප දැන සිටියාට වඩා බෙහෙවින් සුලබයි

ජීවිතයේ කිසියම් අවස්ථාවක අප සෑම දෙනාම මානසික ආබාධයකට ගොදුරු වන බව නව පර්යේෂණයක් දක්වයි. එහෙත්, බොහෝ දෙනෙකුට එම තත්ත්වය තාවකලිකය. බෙලහීන කරවන මානසික රෝගයකට ගොදුරුව වරක්…

ලැව්ගිනි දුම දේශගුණය මත දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති කරයි

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 2017 ලැව්ගිනි වාරය ආරම්භ වී ඇත්තේ ජෝර්ජයාවේ සහ ෆ්ලොරිඩාහි අක්කර දහස් ගණන් ගිනි රකුසාට බිලි වෙමිනි. නාසා ආයතනයේ ගුවන්ගත විද්‍යා මෙහෙයුම අතරතුර එකතු…

අපේ ආහාර රටාව වෙනස් කර ගැනීමෙන් වනසතුන් නෂ්ටප‍්‍රාප්ත වීම වළක්වා ගත හැකිය

ගවමස්, ඌරු මස් සහ වෙනත් බහුලව ගොඩ බිම වසන සතුන්ගේ මස් සඳහා අපේ කෑදරකම පාලනය කර නොගතහොත් නිවර්තන කලාපීය සත්ව විශේෂ අතුරෙන් තුනෙන් එකක්ම නෂ්ටප‍්‍රාප්ත වීමේ…

පන්ති කාමරයේ ලැප්ටොප් භාවිතය සිසුන්ට ප‍්‍රයෝජනවත්ද?

ලෝකයේ දියුණු රටවල ශිෂ්‍ය ප‍්‍රජාව අතර  ජනප්‍රිය විශේෂයෙන්ම උසස් අධ්‍යාපනය ලබන සිසුන්ට නම් නැතුවම බැරි අංගයක් ලෙස ලැප් ටොප් පරිගණක හඳුන්වන්න පුළුවනි. මෙයට දශක ගණනාවකට පෙර…

බැදපු කෑම අපට අගුණද?

අල තීරු බැදුම හෝ වෙනත්  ඕනෑම බැදපු කෑමක් අපට අගුණයක් නැතැයි සිතීමට අප බොහෝ දෙනා පුරුදුව සිටිති. එහෙත් එවන් කෑම ආහාරයට ගැනීම අපේ ජීවිත අකාලයේ කෙටිකර…

බොහොමයක් තාරකාවන්ට වඩා රස්නය ඇති ග‍්‍රහලොවක් සොයා ගැනේ

බ‍්‍රහස්පති ග‍්‍රහයා සමාන, අලූතෙන්  සොයා ගනු ලැබූ  ග‍්‍රහලොවක් එය කක්ෂගතව සිටින තාරකාව මගින් වාෂ්පීකරණයට ලක්වෙමින් පවතී. දිවා කාලයේ ෆැරන්හයිට් අංශක 7,800ක් සහිත KELT-9b යනුවෙන් නම් කරනු…

ගෝලීය උණුසුම වැඩිවෙද්දී, නිවර්තන වර්ෂාපතනය කලින් සිතුවාට වඩා ඉහල යන ලකුණු

ගෝලීය උණුසුම්වීම දිගටම සිදුවෙද්දී පෘථිවියෙහි නිවර්තන කලාපවලට පතිත වන  වර්ෂාපතන ප්‍රමාණය ගෝලීය දේශගුණ මොඩල හෙවත් ආකෘති මගින් අවතක්සේරු කර ඇතැයි නව පර්යේෂණයකින් හෙළිවෙයි. පර්යේෂණය අනුව, එයට…

තල්මසුන් දැවැන්තයන් ලෙස පරිණාමයවී ඇත්තේ මෑතකදීය

ටිරනසොරස්, මෙගලොඩන් වැනි දැවැන්තයන් වඳ වී  ගියේ මෙයට වසර මිලියන  ගණනකට පෙර බව සිහිපත් කරන විට යෝධාතාව හෙවත් වෘහත්තාව(Gigantism) අතීතයේ සංසිද්ධියක් ලෙස පෙනී යයි. එසේ වුවද,…

වැසි වහින්න මුල් වෙන්නේ බැක්ටීරියාද?

ක්ෂුද්‍ර ජීවිහු හැම තැනකම සිටිති. අපේ අමාශයේ, අපේ සමෙහි. ඔව්, ඒ විතරක් නොවෙයි අහසේ පවා සිටිති. ජල වාෂ්ප හා අණු හෙවත් අංශු සමගින් වලාකුළුවල ද සජීවී…

පෘථිවිය ඇතුළත යෝධ ලෝදිය පහන, චුම්භක ධ‍්‍රැව පෙරළීමට ලක්කරයි

පෘථිවියේ හරයට(core) ආසන්නයේම ඉහළින් ප‍්‍රවාරණ(mantle) ස්තරයෙහි කලාප  දැවැන්ත ලෝදිය (ලාවා) පහන් ලෙස හැසිරිය හැකි යයි විශේෂඥයෙක් කියා සිටියි. එහිදී උණු වූ පාෂාණ කොටස් වාරිකව ඉහළ පහළ…

පුරාණ උල්කාෂ්මයක් වසර මිලියනයක් තිස්සේ පෘථිවිය මත පිපිරීම් ඇති කරයි

  මෙයට වසර බිලියන දෙකකට පමණ පෙර පෘථිවිය මත ගැටුණු දැවැන්ත උල්කාෂ්මයක් විද්‍යාඥයන් කලින් සිතා සිටියාට වඩා වැඩි පිපිරීම් සහිතව  දිගුකාලයක් පැවති යමහල් විදාහරණයන්ට මඟ පාදා…

තාත්තලාගේ මොළ දුවරුන්ට සහ පුතුන්ට ප‍්‍රතිචාර දක්වන්නේ එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයටයි

සිඟිති වියේ පසුවන දුවරුන් සිටින තාත්තලා සිය දරුවන් සමග අන්තර් කි‍්‍රයාකරන්නේ සිඟිති වියේ පුතුන් සිටින තාත්තලාට වඩා වෙනස් ආකාරයකට බව නව අධ්‍යයනයක් හඟවයි. පුතුන් සිටින පියවරු…