විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘පුවත්’ category

ආපදාවන්ගේ ගණිත ශාස්ත‍්‍රය

සුනාමිය වැනි සීමාන්තික (අතිශය දරුණු) සිදුවීම් ගැන කල්තබා කීමට, එවැනි  ගතික පද්ධති පිළිබඳ  ගැඹුරු අවබෝධය තුලින් මග පෑදීය හැකියි. සුනාමි හෝ පරිගණක ඡාලා බිඳවැටීම් ඒවායේ ස්වභාවය…

ස්වාභාවිකත්වයට වඩාත් ළං වෙන කෘතිම හදවත්

මිනිස් සිරුරේ ඇති වැදගත්ම අවයවය වන්නේ හෘදය වස්තුවයි. එය අපේ සිරුරේ විවිධ කොටස්වලට රුධිරය ප‍්‍රවාහනය කරයි. වඩාත් වැදගත්ම දේ එය අපව ජීවත්කර ගනිමින් තබා ගැනීමයි. අද…

ඇන්ටාක්ටික් හිම මල් අතුරුදන්වීම මුහුදු මට්ටම ඉහළයාමට බලපාන අන්දම

ඇන්ටාක්ටිකා මහාද්වීපය මතුපිට  හිම ඒකරාශීවීම විද්‍යාඥයන් හිතුවාට වඩා අඩුවිය හැකියි. ඇන්ටාක්ටික් අයිස් තලාව මතින් අහසේ සිදුවන අනපේක්ෂිත කි‍්‍රයාදාමයක් පිළිබඳව විද්‍යාඥයෝ දැන් වාර්තා කරති. හමන සුළං, හිම…

මෙවර භෞතික විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය ලිගෝ කළු කුහර පර්යේෂකයන්ට

ගුරූත්වාකර්ෂණ තරංග  ලෙස දෑක්වෙන අවකාශ-කාල රැළිති සොයාගනිම වෙනුවෙන් මෙවර භෞතික විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය මැසචුසෙට්ස් තාක්ෂණ ආයතනයේ  මහාචාර්යවරයෙක් වන රෙයිනර් වඉස් සහ කැලිෆෝනියා තාක්ෂණ ආයතනයේ  කීප් තෝන්…

මොනර පිලේ රහස් සංඥා

දිදුලන නිල් සහ කොළ පැහැ මනස්කාන්ත පිල් කළඹ විහිදුවමින් මොනරු නටන රැගුම සත්ව රාජධානියේ දැකිය හැකි වඩාත්ම සිත් අළවන දර්ශනයක් බව කවුරුත් අවිවාදයෙන් පිළිගන්නවා ඇත. එහෙත්…

මැලේරියාව පාලනය සඳහා ගන්නා ජාත්‍යාන්තර ප්‍රයත්නවලින් උගත හැකි පාඩම් මැලේරියාව නිසා මින් මතුවට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කිසිවෙකු  මිය නොයෑම සහතික කරනු වස් ක‍්‍රමවේදයක්  ඒ රට සොයාගෙන…

ලොව පුරා මරණවලට බලපාන ප‍්‍රධාන හේතු

ලොව පුරා ජනතාව දැන් වැඩි ආයු කාලයක් භුක්ති විඳිති. එහෙත් සමස්තයක් ලෙස ගත් කළ බෝවෙන රෝග නිසාවෙන් හා නියමිත කාලයට පෙර උපත් හේතුවෙන් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව…

මිනිසුන්ට බලපාන පර්යේෂණ සඳහා වඩාත් බලගතු මූසිකයෙක් අවශ්‍යලූ!

”පිළිකාව දහස්වාරයක් ගණනක් පවා  සුව කර තිබෙනවා” යනුවෙන් ඇ.එ.ජ. ජාතික සෞඛ්‍ය ආයතනයෙහි උසස් උත්තාරණ විද්‍යා සඳහා වූ ජාතික කේන්ද්‍රයේ අධ්‍යක්ෂ කි‍්‍රස්ටෝපර් ඔස්ටින් ප‍්‍රකාශකර සිටියි. ඉතින් එහෙනම්…

මානවයන් පරිණාමය වන ආකාරය දැවැන්ත අධ්‍යයනයකින් පෙන්නුම් කෙරේ

මිනිසුන් දෙලක්ෂ ගණනක DNA විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් දැක්වෙන්නේ ජිවය කෙටි කරන විචලකයන්ට(variants) එරෙහිව වරණය සිදුවන බවයි. මානව ජීනෝමය පරිණාමය වන අන්දම නිසියාකාරව දැක්වීමට උත්සාහ කෙරෙන ජානවිද්‍යා, දැවැන්ත…

පෙන්ගුවින් පක්ෂීන්ට ඉගිල්ලෙන්න බැරි ඇයි ?

ඉතා ඈත  කාලයේ පෙන්ගුවින් පක්ෂීන්ගේ මුතුන් මිත්තෝ ඈත අහසේ පියාසර කළහ. ඉතින් එහෙනම් පෙන්ගුවින් පියෑඹීම අතහැර දැමුවේ ඇයි ? කිසිවකුටත් මීට නිසි පිළිතුරක් දීමට නොහැකි වී…

අප‍්‍රිකානු කැලෑ බල්ලන් කණ්ඩායම් වශයෙන් තීරණ ගන්නේ කිවිසීමෙන් !

කැලෑ බල්ලන් කිවිසුම් අරින්ට අරින්ට, ඉන් අදහස් වන්නේ ඔවුන් දඩයමේ යාම සඳහා සූදානම් බව යයි නව අධ්‍යයනයකින් හෙළිවෙයි. බොට්ස්වානාහි කැලෑ බල්ලන් සිය වසම් නැතිනම් සන්තක ප‍්‍රදේශ…

ආදරයෙන් වෙළුන විට මොළයට සිදුවන දේ

පේ‍්‍රම චමත්කාරයෙන් නැතිනම් රොමාන්තික ආදරයෙන්  වෙළුන විට මොළයෙහි ඉෂ්ටඵල පද්ධතියෙහි(reward system) අපේ බැඳීමේ අරමුණ ඉටු කර  ගැනීමට පොළඹවන සංකීර්ණ විපර්යාසයන් මාලාවක් සම්බන්ධවේ. යමෙකු ගැන ආදර හැඟීමක්…

ලිංගික සමානතාව කාන්තාවන්ගේ ඥානන හැකියාවන් ඉහළ දමයි

ලිංගික සමානතාව සළකමින් කටයුතු කරන රටවල වසන කාන්තාවන්ගේ ඥානන හැකියාවන් වඩාත් හොඳ බව නව අධ්‍යයනයකින් හෙළිවෙයි. මහද්වීප පහ තුළ රටවල් 27ක  කාන්තාවන් හා පිරිමින් 200,000 පමණ…

භයානකයි මුහුදු ජීවිතේ..?

මාතෘකාව ශී‍්‍ර ලංකාවේ කලක් ජනපි‍්‍රය ගීතයක කොටසකින්  සකස්කර ගත්තේ වුවද අප අද තතු මගින් කතා කිරීමට යන්නේ ගීත ගැන නොව ගැඹුරු මුහුදින් සොයාගත් ගුප්ත මත්ස්‍යයෙකු ගැනයි.…

ලොව ප‍්‍රථම ‘යෝධයා’ පුරාණ මිසර පාරාවෝ පාලකයෙකු විය හැකියි

සා – නක්ට් නම් ආදී මිසර පාරාවෝ  රජුගේ යයි සැලකෙන නෂ්ටාවශේෂ මෙතෙක් දැන සිටි පැරණිතම මානව යෝධයාගේ නෂ්ටාවශේෂ විය හැකි බව නව අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරයි. පුරාණ…