විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘පුවත්’ category

තල්මසුන් දැවැන්තයන් ලෙස පරිණාමයවී ඇත්තේ මෑතකදීය

ටිරනසොරස්, මෙගලොඩන් වැනි දැවැන්තයන් වඳ වී  ගියේ මෙයට වසර මිලියන  ගණනකට පෙර බව සිහිපත් කරන විට යෝධාතාව හෙවත් වෘහත්තාව(Gigantism) අතීතයේ සංසිද්ධියක් ලෙස පෙනී යයි. එසේ වුවද,…

වැසි වහින්න මුල් වෙන්නේ බැක්ටීරියාද?

ක්ෂුද්‍ර ජීවිහු හැම තැනකම සිටිති. අපේ අමාශයේ, අපේ සමෙහි. ඔව්, ඒ විතරක් නොවෙයි අහසේ පවා සිටිති. ජල වාෂ්ප හා අණු හෙවත් අංශු සමගින් වලාකුළුවල ද සජීවී…

පෘථිවිය ඇතුළත යෝධ ලෝදිය පහන, චුම්භක ධ‍්‍රැව පෙරළීමට ලක්කරයි

පෘථිවියේ හරයට(core) ආසන්නයේම ඉහළින් ප‍්‍රවාරණ(mantle) ස්තරයෙහි කලාප  දැවැන්ත ලෝදිය (ලාවා) පහන් ලෙස හැසිරිය හැකි යයි විශේෂඥයෙක් කියා සිටියි. එහිදී උණු වූ පාෂාණ කොටස් වාරිකව ඉහළ පහළ…

පුරාණ උල්කාෂ්මයක් වසර මිලියනයක් තිස්සේ පෘථිවිය මත පිපිරීම් ඇති කරයි

  මෙයට වසර බිලියන දෙකකට පමණ පෙර පෘථිවිය මත ගැටුණු දැවැන්ත උල්කාෂ්මයක් විද්‍යාඥයන් කලින් සිතා සිටියාට වඩා වැඩි පිපිරීම් සහිතව  දිගුකාලයක් පැවති යමහල් විදාහරණයන්ට මඟ පාදා…

තාත්තලාගේ මොළ දුවරුන්ට සහ පුතුන්ට ප‍්‍රතිචාර දක්වන්නේ එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයටයි

සිඟිති වියේ පසුවන දුවරුන් සිටින තාත්තලා සිය දරුවන් සමග අන්තර් කි‍්‍රයාකරන්නේ සිඟිති වියේ පුතුන් සිටින තාත්තලාට වඩා වෙනස් ආකාරයකට බව නව අධ්‍යයනයක් හඟවයි. පුතුන් සිටින පියවරු…

එකවර රෝග කිහිපයකට ඔරොත්තු දෙන ලෙස සෑදු නව වී ශාකයක්

  සිය බෝගවලට හානි පමුණුවන වෛරස, බැක්ටීරියාමය හා දිළීර ආක‍්‍රමණිකයන් ගණනාවකට විරුද්ධව සටන් වැදීම පිණිස ගොවීහු නිරතුරුවම පළිබෝධ නාශක යොදා ගනිති. පලිබෝධ නාශකවලින් ඇතිවන අතුරු ආබාධ…

ලොව වඩාත්ම ආපදාපන්න සාගර ක්ෂීරපායියන්ගේ සංඛ්‍යාව 30ට බසියි

මැක්සිකෝවේ,  කැලිෆෝනියා බොක්කේ පමණක් දැකිය හැකි කුඩා පෝපොසකුවන  (තල්මසුන් වැනි වර්ගයක් වන) වැකුයිටා දැන් නෂ්ටප්‍රාප්තවීමේ (extinction ) හෙවත් වඳවීයාමේ අවදානමට ලක්ව සිටිතියි විද්‍යාඥයෝ වාර්තා කරති.  මේ…

පරිසරයේ නැනෝ අංශුවලින් අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැකියි

ලෙඩට දුකට අප ගන්නා ඇතැම් බෙහෙත් සමග වෙනත් ඖෂධ නොගත යුතු බව වෛද්‍යවරු අපට කියා සිටිති. එසේ නිර්දේශ කරන්නේ ඇතැම් ඖෂධ සමග එකට වෙනත් ඖෂධ ශරීරය…

කෑමට ගත යුත්තේ කුමක්දැයි බඩවැල බැක්ටීරියා අපට කියන හැටි

කෑමට ඇති ආශාව යටපත් කිරීමෙන් හෝ උද්දීපනය කිරීමෙන් ක්ෂුද්‍ර ජීවීහු ශරීරයට ‘‘අවශ්‍ය’’ මොන ආහාර දැයි තීරණය කිරීම පිණිස මොළයට උදව් කරති. අපේ ආහාර ජීරණ පද්ධතිය තුළ…

පොලිතීන් දුෂණය පිටු දැකීමට ජෛව විද්‍යාත්මක පිළියමක්

මාළු ඇම ලෙස වානිජ මට්ටමෙන් විකිණීමට බෝ කරන දළඹු විශේෂයකට පොලිඑතිලින් ජෛවිහායනය() හෙවත් වියෝජනය කිරීමේ හැකියාව ඇති බව විද්‍යාඥයෝ සොයා ගනිති. පොලිඑතිලින් වඩාත්ම බහුල ලෙස යොදා…

පිළිකාව පැතිරීම වැළැක්වීමට ඇස්පිරින් සමත්විය හැකියි

ලොව විශ්මයජනක ඖෂධයක් වේ නම් එය ඇස්පිරින් (aspirin = ඇසිටිල් සැලිසිල්ක්  අම්ලය) විය හැකියි. මුලින් විලෝ ගහේ පත‍්‍ර වලින් සකසා ගනු ලැබූ මෙම ඖෂධය ගෙදර දොර…

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස

ජීවය පවතින ග‍්‍රහලෝක අතරට එක්විය හැකි නවතම ග‍්‍රහලෝකය – II කොටස දුර ඈත තාරකාවක් වටා භ‍්‍රමණය වන LHS 1140b ග‍්‍රහලෝකය විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගනු ලැබීමත් සමගම…

දන්ත ශල්‍ය විද්‍යාව, ගල් ආයුධ භාවිත කළ කාලයේදී ත් තිබූ බවට සාක්ෂි

දන්තාබාධයක් සඳහා නූතන ශල්‍යාගාරයකට ඇතුල් වන ඔබේ සිතට දැනෙන්නේ බියක් නොව විශ්වාසයකි. ඔබ දෙපස සුදුවතින් සැරසුණු වෛද්‍යවරයෙකු සහ සාත්තු සේවිකාවක සිටිනවා විය හැකිය. ඔබව හිඳුවන්නේ සුව…

ඇත්තටම පූසන් මිනිසුන්ට ආදරේ බව විද්‍යාඥයෝ පවසති

මිනිසුන් ඇසුරේ සිටීමට ඇත්තටම බළලූන් මනාපයක් දක්වන්නේද? එහෙම නැතිනම්, බිළාල පවුලේ මේ කම්මැලි සතාට අවශ්‍ය තමන්ම දඩයමක් කර ආහාරවේල සොයා ගන්නවාට වඩා මිනිසුන් හා ගැවසී පහසුවෙන්…

ලූණුවල සෞඛ්‍යමය අවදානම තව තවත් පර්යේෂණවලින් තහවුරුවෙයි

සෑම තේ හැඳි භාගයකම ලූණු, අකාල මරණයක අවදානමට සියයට 12ක් දායක වන බව අධ්‍යයනයකින් හෙළි වෙයි. ලූණු වුවමනාවට වඩා ආහාරයට එක්කර ගැනීම හානිකර බව අපට සාම්ප‍්‍රදායානුකූල…