සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘පුවත්’ category

කුරුල්ලන්ට මරු කැඳවන නව ගොඩනැගිලි රටා

කුරුල්ලන්ට මරු කැඳවන නව ගොඩනැගිලි රටා උස් ගොඩනැගිලි සහිත මහා නගර තව තවත් ඉහළටත්,  පිටතටත් ව්‍යාප්ත වෙද්දී සෑම වසරකම වීදුරු ගොඩනැගිලිවල හැපීමෙන්  එන්න එන්නම වැඩි පක්ෂීන්සංඛ්‍යාවක්…

නෙළුම් කොලේ වර්ධනය හසුරුවන්නේ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාවයි

නෙළුම් කොලේ වර්ධනය හසුරුවන්නේ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාවයි Nelumbo nucifera උද්භිද විද්‍යා නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නා වූ ජලයෙහි වැඩෙන නෙළුම් ශාකයේ පත්‍ර (කොළ) ජලයෙහි පාවෙන විට ඒවා පැතැලියි, විශාලයි.…

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සම්භවය ගැන එහි ඈතම වස්තුවකින් හෝඩුවාවක්

Arrokoth (ඇරෝකොත්) යන්න සාමාන්‍ය කෙනෙකුට තබා අභ්‍යවකාශය ගැන උනන්දුවක් දක්වන්නෙකුට  පවා නුහුරු වචනයක් වෙන්නට පුළුවන්. එය ස්වදේශීය ඇමරිකානු Powhatan/Algonquian භාෂාවේ  දැක්වෙන හැටියට ආකාශය සඳහා යෙදෙන වචනයක්. Arrokoth…

පිළිකා රෝගය නිර්ණයට වසර ගණනකට පෙර රෝග ලක්ෂණ මතුවිය හැකියි

පිළිකා රෝගය නිර්ණයට වසර ගණනකට පෙර රෝග ලක්ෂණ මතුවිය හැකියි පිළිකා රෝගයේ මුල් ලක්ෂණ, රෝගය ඇති බවට විනිශ්චය කිරීමට වසර ගණනකට හෝ දශක ගණනකට පෙර දී…

වෛරස ජාන සත්ව ජෙනෝම ආක්‍රමණය කර   උරුම කර ගනී. සමහර මීයන්ගේ ජෙනෝමයෙහි, සිය පියවරුන් ආසාදනය කළ වෛරසයකින් ආ අනුක්‍රම ඇත. ඈත අතීතයේ මේ වගේ සිදුවීම් කොතෙකුත්…

ලොව වැඩිවන ජනගහනයට ආහාර සැපයීම

ලොව වැඩිවන ජනගහනයට ආහාර සැපයීම ගෝලීය ගොවිතැන් පද්ධතියේ නවතම විශ්ලේෂණයක් පෙන්නුම් කරන්නේ අපේ මේ ග්‍රහ ලෝකයේ ප්‍රධාන සීමාවන් අතික්‍රමණය කරන්නේ නැතිව අපගේ වර්තමාන ආහාර පද්ධතිය මගින්…

දුරකථන බැටරි දින ගණනාවක් භාවිතයට ගෙන්දගම්

දුරකථන බැටරි දින ගණනාවක් භාවිතයට ගෙන්දගම් මඟපාදයි උදේට ජංගම දුරකථනයේ බැටරිය ආරෝපණය කර (චාජ් කර) හවස් වෙද්දි බැස ගොස් ඇත්නම් එය කොයිතරම් හිත කලකිරවන්නක්ද? ඒත් බොහෝ…

‘සමකාලීන පරිණාමය‘ — වේගවත් පරිණාම ස්වරූපය

‘සමකාලීන පරිණාමය‘ — වේගවත් පරිණාම ස්වරූපය මිනිස් අප තවමත් පරිණාමය වෙමින් සිටින්නෙමු ද? යැයි අප පසුගිය සතියේ තතු ලිපියෙන් ප්‍රශ්න කළෙමු. පරිණාමවාදයේ පියා ලෙසින් සැලකෙන චාල්ස්…

ලොව ප්‍රථම ගොඩබිමවාසි සත්වයා ගෝනුස්සා?

ගොඩබිම වාසී ජීවිතය හා අනුකූලවන  ශ්වසන ව්‍යුහය පිළිබඳ  පුරාණතම සාක්ෂි පොසිල මගින් ගෙන එනු ලබන බව විද්‍යාඥයෝ කියති. ලොව ප්‍රථම ගොඩබිමවාසි සත්වයා ගෝනුස්සා? ගොඩබිමට ගොඩ බට…

මිනිස් අප තවමත් පරිණාමය වෙමින් සිටින්නෙමු ද?

ආදරය විවිධ ස්වරූප ගන්නා බව රහසක් නොවේ. ඒ වාගේම ආදරය පෙන්වන ක්‍රමත් විවිධයි. නිදසුනක් හැටියට පැපුවා නිව්ගිනියාවේ  ෆෝරේ ගෝත්‍රිකයන් අතර ප්‍රචලිත පුරුද්දක් දක්වන්න පුළුවන්. එම ගෝත්‍රයේ…

අප ප්ලාස්ටික් භාවිතයෙන් බැහර වියයුතු ද?

අප ප්ලාස්ටික් භාවිතයෙන් බැහරවිය යුතු ද? සමහර අංශවලින් ගත් විට ප්ලාස්ටික් ඇත්තටම පරිසරයට හිතකර විය හැකියි. බෝතලයකින් බීම බොන්න ප්ලාස්ටික් බට වෙනුවට කඩදාසි වලින් හදපු බටයකින්…

චන්ද්‍රයා අඟහරු සහ ඔබ්බට….. 2020 අභ්‍යවකාශ තරණය

චන්ද්‍රයා අඟහරු සහ ඔබ්බට….. 2020 අභ්‍යවකාශ තරණය අභ්‍යවකාශ තරණය සඳහා 1960 දශකයේ දැක්වූ අන්දමේ උද්යෝගයක් උනන්දුවක් යළි දැල් වී තිබෙණු ගෝලීය වශයෙන් දකින්නට පුළුවන්. මේ වසරේ…

මුත්‍රා වලින් පොස්පරස් පෙරා ගැනීමේ ක්‍රමයක්

මුත්‍රා වලින් පොස්පරස් පෙරා ගැනීමේ ක්‍රමයක් ආවර්තිතා චක්‍රයෙහි හෙවත් වගුවෙහි(periodic table) අංක 15 ස්ථානය හිමි පොස්පරස්, අතිශය ධූලක (විෂ සහිත) විය හකිය. එමෙන්ම වහා ගිනි ගන්නාසුලුය.…

පීඩනයට පත් ශාක බියෙන් හඬ නගන බව සොයාගැනේ

අපේ ලිපියේ මාතෘකාවම පිස්සුවෙන් අහන එකක් කියල කෙනෙකුට හිතෙන්න පුළුවනි. සුරංඟනා කතාවල ගස් කතා කරාට සැබෑ ලෝකයේ එහෙම වෙන එකක්යැ.  සාමන්‍යයෙන් ශාක ගැන අපි හිතන්නේ එහෙම…

සර්වසම නිඹුල්ලුන්ගේ ඇඟිළි සළකුණුත් සර්වසම ද? DNAත් සර්වසම ද?

සර්වසම නිඹුල්ලුන්ගේ ඇඟිළි සළකුණුත් සර්වසම ද? DNAත් සර්වසම ද? සර්වසම හෙවත් අනන්‍ය නිඹුල්ලු හට ගන්නේ සංසේචිත ඩිම්බයක් දෙකට බෙදී  එකිනෙකින් වෙන්වූ කලල දෙකක් ම ප්‍රසූතිය දක්වා…