සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘පුවත්’ category

ශිෂ්ටාචාරය බිඳවැටීම ගැන රාජ්‍ය නායක සමුළුවේ දී පළ වු අනාවැකිය

ස්වභාව වාදියෙකු, සංනිවේදකයෙකු සහ සිනමාකරුවෙකු වන ශ්‍රීමත් ඩේවිඩ් ඇටෙන්බරෝ නිර්මාණය කළ  “Planet Earth” , “Blue Planet” වැනි ලෝක ප්‍රකට වාර්තා චිත්‍රපට නරඹා ඇත්නම් ඔහුගේ ඒ ගැඹුරු,…

නියුට්‍රෝන තාරකා ඓතිහාසික ඝට්ටනයෙන් බිහි වුණේ චුම්බක තාරකාවක් ද? කළුකුහරයක් ද?

නියුට්‍රෝන තාරකා (neutron-star)  ලෙස හඳුන්වනු ලබන අධිඝනත්වයකින් යුතු, අභාවප්‍රාප්ත  තාරකා දෙකක් එකට එකතු වීමෙන් නිකුත් වන ආලෝක තරංග  මෙන්ම ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග සොයාගැනීමට හැකිවූ බව 2017  ඔක්තෝබරයේදී…

ඔරලෝසු  නොමැති යුගයේ මිනිසුන් උදේට අවදි වුණේ කොහොමද?

ඔරලෝසු  නොමැති යුගයේ මිනිසුන් උදේට අවදි වුණේ කොහොමද? වයස හෝ ස්ත්‍රිපුරුෂ භේදයකින් තොරව ඔරලෝසුවලට අප කවුරුත් කැමතියි.  නා නා විධ ස්වරූපයෙන් එමෙන්ම විවිධ හැඩ වර්ණ, පෙනුම…

අවිනිශ්චිත විනාඩි හතකින් පසු ලත් අභ්‍යවකාශ ජයග්‍රහනය

‘සිතු දේ නොමවෙයි, නොසිතුදේමවෙයි ‘ යන සුලබ කියමන බොරුකරමින් නාසා ආයතනයේ InSight  නිරීක්ෂණ යානය අඟහරු මතු පිටට සාර්ථකව, සැලසුම් කළ ආකාරයටම ගොඩ බැස්සවීමට විද්‍යාඥයෝ සමත්වෙති. ‘තැති…

සාගර උණුසුම්වීම කලින් හිතුවාට වඩා වේගවත්

මුහුදු එන්ට එන්ටම ගිනියම් වන බව  අප කවුරුත් දැන සිටිනා කරුණකි. ඒත් විද්‍යාඥයන්  දැන් කියා සිටින්නේ, පසුගිය වසර විසිපහේදීම සාගර අවශෝෂණය කරගෙන ඇති තාපය, කලින් එක්සත්…

දවසේ කැලරි වැඩියෙන්ම දවාලන වේලාව කුමක් ද?

අපගේ ශරීරයේ අභ්‍යන්තර ඝටිකාව(ඔරලෝසුව)  කාර්යභාරයක් ඉටු කරන්නේ අප  වැඩියෙන්ම යුහුසුළුව සිටින අවස්ථාවල  සහ නිදිමත ගතියෙන් සිටින වේලාවන් හීදී පමණක් නොවන  බව අලුත්ම අධ්‍යනයකින් අනාවරණය වේ. අලුයම්…

දුව ද පුතා ද කියලා තීරණය කරන්නේ තාත්තාගේ ජානයි?

නිව් කාසල් විශ්ව විද්යාලයේ පර්යේෂණ විද්යාඥයෙකුයකු වන කොරි ගෙලැට්ලි විසින් සිදු කරන ලද පර්යේෂණ අනුව පිරිමියෙකුට තමන්ට දාව වැඩියෙන් ලැබෙන්නේ පුතුන් ද නැතිනම් දූවරුන් ද යන්න…

පෘථිවිය වටා පාවෙන ධූලි චන්ද්‍රයන් ඇති බව සනාථ වේ

1961 වසරේදී ප්‍රථම වරට අනාවරණය කෙරුනු “කෝර්ඩයිලෙව්ස්කි”  දූවිලි වලාවන්ගේ පැවැත්ම සනාථ කිරීමට තාරකා විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමක් සමත් වී ඇතැයි රාජකීය තාරකා විද්‍යා සංගමය නිවේදනය කරයි.  පෘථිවිය සහ (පෘථිවි)…

වයසට ගියත් ලිංගිකතාව(sex) වැදගත්

  වයසට යාමත් සමඟ  ශාරීරිකව කරදරකාරී තත්ත්වයන් ඇති වෙද්දී ජේෂ්ඨයන් සිය ලිංගික ජීවිතය  අත්හරිතැයි සාමාන්‍යයෙන් කල්පනා කෙරුණද එය එසේ නොවේයැයි නව අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරයි. එහි දැක්වෙන…

දුබල වීදි ආළෝකය වෙනුවට ප්‍රබල කෘතිම චන්ද්‍රයෙක්

මේ පුදුමය දැනවිය හැකි ආරංචිය අපට ලැබෙන්නේ චීනයේ, චෙන්ග්ඩු පුරවරයෙන්. හපන්කම සිදුකිරීමට සැලසුම් කරන්නේ සැබෑ චන්ද්‍රයාගේ බැබළීම කෘතීම චන්ද්‍රයෙකු යොදා ගනිමින් වර්දනය කිරීමෙනි. චීනයේ නිරිතදිග පිහිටි…

දැව සහ කැලෑ ගස් කැපීම ජගුවරයන්ට උපකාරයක් වේ ද?

මනාව පාලිත වන විද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් මහා බළලුන් සංරක්ෂණයට මඟ පෑදිය හැකි ය. ඇමරිකා මහද්වීපවල විශාලතම මහා බළලුන්වන ජගුවරයන්ට(jaguars) සිය දිවි ගෙවිම පිණිස විශාල ඉඩකඩක් අවශ්‍ය වේ.…

බුද ග්‍රහයා බලා යන බෙපිකොලම්බු මෙහෙයුම හෙට ඇරඹෙයි

බෙපිකොලම්බු බුද මෙහෙයුම හෙට(2018 ඔක්තෝබර් 20 දා) අළුයම ප්‍රංශ ගයනාවේ කෞරවු හී සිට දියත් කිරීමට නියමිතයි. බෙපිකොලම්බු යුරෝපා අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය(European Space Agency) සහ ජපාන අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ…

ගෝලීය උණුසුම සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 1.5කට සීමා කිරීමට නම්  දැඩි පියවර අවශ්‍යයි!

දේශගුණ විපර්යාස යෙහි දරුණුතම බලපෑම් මගහරවා ගැනීමට බලාපොරොත්තු ඇතිකර ගැනීමට නම්,  මානව වර්ගයා සතුව ඇත්තේ  සීමිත මඟක්  බව දේශගුණ වාර්තාවක් පෙන්වා දෙයි. ගෝලීය උණුසුම්වීම පූර්ව කාර්මික…

තනිකරම තණකවා හදන ගවයින්ගේ මස් කෑම පරිසරයට බලපාන හැටි

තනිකරම තණ බිම් වල තණකවා ඇති කරන ගවයින් ගෙන් ලබා ගන්නා මස් සඳහා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඇති ඉල්ලුම එන්ට එන්ට ම වැඩි වෙමින් පවතී. මේ වැඩිවන…

නව අස්ථායි අංශු පිළිබඳ හෝඩුවාවල් මතුවෙයි

ලොව විශාලතම පරමාණු කැබලිකුරුව (atom smasher) ලෙස බොහෝදෙනා දන්නා  විශාල හැඩ්රොන් සංඝට්ටකය (Large Hadron Collider (LHC)) මගින් අඩු තරමින් මීට  පෙර නොදැනසිටි අංශු දෙකක් සොයා ගැනීමට…