විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘මහා ඉතිහාසය’ category

මානව වංශ කතාව II කොටස

                                                              මෙහි මුල් කොටස ඊයේ තතු හි පළවිය මහා පිපිරුමේ සිට වත්මන දක්වා මානව වංශ කතාව යන මැයෙන් ඊයේ තතු හි පළ වූ ලිපිය අවසන් කළේ…

පරිණාමය : යථාව හා සිද්ධාන්තය

පරිණාමය යනු ස්වභාවධර්ම විපර්යාසයන්ගේ ප‍්‍රධාන රටා ද, මෙම විපර්යාසයන් හෙවත් වෙනස්වීම ඇතිවන්නේ කෙලෙසද යන්න විපර්යාසයේ ෆොසිල සහ ජානමය සාක්ෂි පිළිබඳව ද පැහැදිලි කර දෙන යථාවක් මෙන්ම…

මානවයන් ඇමරිකාවට සංක‍්‍රමණය වූ වකවානු

ඇමරිකා මහාද්වීපයට මානවයන් පැමිණියේ මෙයට වසර 14,000කට වැඩි කාලයකට පෙර බව දැක්වීමට අලූතෙන් සොයාගත් ගල් ආයුධ හා මැස්ටඩොන් අවශේෂ ආධාර වෙයි. ඇමරිකාවේ ප්ලොරිඩා නදියේ තිබී සොයාගත්…

මිහිකත මත ජීවය හා ඛනිජ සහ-පරිණාමය වූ හැටි

ඛනිජ භෞතික විදiාඥ හා භූභෞතිකඥ රොබට් හේසන්, විද්‍යාව පිළිබඳ කානගී ආයතනයේ පර්යේෂණ විද්‍යාඥයෙකි. හේසන් කල්පනා කරන්නේ ඛනිජ යනු සත්ව හා ශාකවලට මුළුමනින්ම වෙනස් දෙයක් ලෙසටය. දිනක්…

වසර හැට ලක්ෂයක් තුළ මානව පරිණාමය

මානව පරිණාමය යනු වානරයන් බඳු පූර්වජයන්ගෙන් ජනයා උත්පාදනයට තුඩු දුන් වෙනස පිළිබඳ දීර්ඝ ක්‍රියාදාමයයි. සියළුම ජනයාට පොදු කායික හා චර්යාමය ගති ලක්ෂණ වානරයන් බඳු පූර්වජයන්ගෙන් උත්පාදනය…

ෆොසිල් අධ්‍යයන විද්‍යාවට (Paleontology) කෙටි හැඳින්වීමක්

පුරා තත්ත්ව විද්‍යාව (පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව යනුවෙන් ද හැඳින් වේ.) හෙවත් පොසිල අධ්‍යයන විද්‍යාව ක්‍රියාදාම ගණනාවක් මත රඳා පවතී. මුල්ම ක්‍රියාදාමය වැළලෑමයි(burial). පාෂාණ ඉතා කුඩා අංශු…

කාලයේ වැලිතලාවේ පා සටහන් : ෆොසිල

ශාක හා සත්වයන්ගේ ෆොසිල සටහන් ඉතිහාසය පුරාවට මිනිස් සිත් මෝහනයට කිරීමට සමත්ව තිබේ. ඒවා අද්භූත විශ්වාසයන් බොහොමයක මූලයන් බවට පත්ව ඇත. ලොව පුරා බොහෝ සංස්කෘතීන් තුළ…

මානව වර්ගයාගේ නිජ බිම කොහිද? දකුණු අප්‍රිකාව මෙන්ම නැගෙනහිර අප්‍රිකාවද හිමිකම් පායි

        නලෙඩි ෆොසිල(Naledi Fossils) සොයාගැනිමෙන් උද්ගත තත්ත්වය දකුණු අප්‍රිකාවෙන් මෑතක සොයා ගනු ලැබූ මානව ෆොසිල, මිනිසාගේ ප්‍රභවය ඇති වූ ස්ථානය පිළිබඳ විවාදය යළි මෙළවීමට දායක වී…

මිනිසා ගොවිතැනට යොමු වුණේ ඇයි?

අද ලෝකයේ ජනගහනය බිලියන 7.3 ඉක්මවයි. මේ මහා විශාල පිරිස අතුරෙන් සැම දෙනාම පාහේ තම පැවැත්ම සඳහා කෘෂිකර්මාන්තය (ගොවිතැන) කෙරෙහි රඳා පවතිති. අපේ ආහාර අපම නිපදවා ගැනීම…

දිය කඩිත්තක ජීවයේ මූලාරම්භය සෙවීම

      දේශගුණයෙහි ඇතිවන තෙත් හා වියළි චක්‍ර, වැදගත් රසායනික ක්‍රියාදාමයන්ට   මගපාදන බව පර්යේෂකයෝ සොයා ගනිති. හිරු පායද්දී වියළි යන දිය කඩිති ඔබ‍ත් දැක ඇතුවාට…

තල්මසුන්ගේ ගොඩබිම නෑ පරපුර

පරිණාමය ඔප්පු කරනු වස් ෆොසිල මගින් වැදගත් සාක්‍ෂි සැපයේ. එයට හේතුව, මේ මිහිතලය මතින් බොහෝ කලකට පෙර අතුරුදන් වූ සත්වයන්ගේ කැපී පෙනෙන ස්වරූප ඒවායින් බොහෝ විට…

මහා නෂ්ටප්‍රාප්තවීම්: ප්‍රධාන සිද්ධාන්ත

පංච මහා නෂ්ටප්‍රාප්තවීම පිළිබඳව හැඳින්වෙන ලිපියක් ජුනි 25 තතු කලාපයෙහි පළ  වූවා ඔබට මතක ඇති. (එය බලන්න මෙතැන ක්ලික් කරන්න) මේ මහා නෂ්ටප්‍රාප්ත වීම් ඇති වූයේ…

වංශ ජනනය හෙවත් වංශ ප්‍රවේණිය(phylogeny)

මිහිතලය මත අද වන විට ජීවීන් විශේෂ මිලියන 5 සිට මිලියන 100ක් අතර වෙතැයි ජීව විද්‍යාඥයෝ ගණන් බලති. ඓන්ද්‍රීය රූප අධ්‍යයනයෙන්, ජෛවී රසායනයෙන් හා ජාන අනුක්‍රමික…

මිනිස් මොළය විශාල වීම වෙනුවෙන් ගෙවන වන්දිය භින්නෝන්මාදය ද?

මොළය විශාලවීම නිසා මිනිසාට නොයෙක් වාසි සැලසුනද ඒ නිසා ඇතිවී තිබෙන යම් අවාසි ගැන මේ ලිපිියෙන් විමසා බැලෙයි ‘මොළයේ අමාරු’ යයි කට වචනයට කියන මානසික ආබාධ…

පංච මහා නෂ්ටප්‍රාප්ත වීම්

  මේ ලෝකය ආරම්භ වූ දිනයේ සිට ජීවින් සමූහ වශයෙන් නෂ්ටප්‍රාප්ත වූ (වඳ වූ) මහා සිද්ධීන් ගැන විද්‍යාඥයෝ සඳහන් කරති. ඉන් වඩාත් ප්‍රකට සිද්ධිය වන්නේ මෙලොව…