විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘වැඩිවෙන ගෝලීය උණුසුම’ category

ආක්ටික් සාගරයේ කොටස් අත්ලන්තික් සාගරයට යොමු වෙයි

දේශගුණික විපර්යාසයන් කලාපය පුරා පැතිරෙද්දී ආක්ටික් සාගරය පුදුමාකාර සීඝ‍්‍ර සංක‍්‍රාන්තියකට ලක්වෙමින් පවතී. සිදුවෙමින් පවතින විපර්යාසයන් පිළිබඳ අළුත්ම නිදසුන වටහා ගැනීමට මග පාදන නවතම පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන්නේ…

කාබන් ඩයොක්සයිඞ් වසර මිලියන 50කට මෙපිට ඉහළම මට්ටමට නගී

වර්තමානයේ ලොව කාබන් ඩයොක්සයිඞ් මට්ටම් මානව ඉතිහාසයේ මෙතෙක් නොවූ විරූ තරම්  ඉහළ ගොස් ඇති අතර තව දශක දෙකක් ගත වෙද්දී පසුගිය වසර මිලියන 50ක් මෙපිට නොතිබූ…

උත්තර හා දක්ෂිණ ධ‍්‍රැව අයිස් වර්තාගත අඩුවීමක්

පෘථිවියෙහි ධ‍්‍රැව ප‍්‍රදේශවල මුහුදු අයිස් ක‍්‍රමයෙන් අඩුවීගෙන යන අතර මේ වසරේ මාර්තු මාසයේ දී වාර්තාගත අඩුවක් දැක්වී යයි විද්‍යාඥයෝ වාර්තා කරති. 2017 මාර්තු 7 දා ආක්ටික්…

අයිස් සමය කොපමණ ඉක්මනින් ඇතිවේද?

අවසාන අයිස්  සමය(ice age) ලොම් මැමතා කරලියට ඒමට  සහ ග්ලැසියර අධිකව පැතිරයාමට මග පෑදීය. ඒත් ඉතින් එය අපේ මේ පෘථිවිය බිහිවී ගත වූ වසර බිලියන 4.5ක…

සෞඛ්‍යයට, ජෛවී විවිධත්වයට හා දේශගුණයට තර්ජනයක් වන ප්ලාස්ටික් සුනාමිය

වසර දහස් ගණන් නොනැසි පවතින ප්ලාස්ටික් කැබලි ටි‍්‍රලියන ගණනක්  සාගර මත පාවෙන්නේ මිනිසුන්ගේ සෞඛ්‍යයට හානි  පමුණවමින් හෝ  පක්ෂීන් හා මත්ස්‍යයන් වනසමින් හෝ පමණක් නොව ගෝලීය උණුසුම්…

රොබෝවරු මාර්ගයෙන් පරිසර දූෂණය ගැන විමසිල්ලෙන් සිටීම

දේශගුණය විපර්යාස ගැන කතා කිරීමේදී  ප‍්‍රමුඛ දුෂ්ටයා ලෙස අප බොහෝ දෙනෙකුගේ සිතට එන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඞ්ය(CO2). බොහෝ ලිපි ලේඛනවල පමණක් නොව දේශගුණය ගැන කෙරෙන විදුහුරු කතා බහේ දී…

ඇත්තටම  මුහුදු මට්ටම් කොපමණ නම් ඉහළ යයි ද?

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශගුණ විද්‍යාඥ (climatologist ) ජේම්ස් හැන්සන් ප‍්‍රමුඛ ඉහළ පෙළේ අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් අනතුරු හඟවන්නේ මේ සියවස අවසන් වන විට මුහුදු මට්ටම මීටර් ගණනාවකින් ඉහළ…

ලිංගික චර්යාව පරිණාමය වර්ධනය කරයි!

ලිංගික චර්යාව පරිණාමයේ සිඝ‍්‍රතාව වර්ධනය කර ඇතැයි හෙළිවෙයි. මුල්ම ඒක ෙසෙලික ජීවීන් ප‍්‍රජනනය වූයේ විභාජනයෙනි. එහි ප‍්‍රතිපලයක් ලෙස ඇතිවන දුහිතෘ ෙසෙල(daughter cells), ජනක ෙසෙලයට(parent cell) සර්ව…

දේශගුණ ගැටළුවලට පිළියම් ලෙස න්‍යෂ්ටික බලය කෙරෙහි යළි අවධානය

ලොව කාබන් විමොචන අඩුකිරීමේ ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා තාක්ෂණ විකල්ප සියල්ලම උපයෝගී කර ගත යුතු යයි විද්‍යාඥයන් පිරිසක් කියා සිටිති. ක්‍රි.ව. 2030 වන විට උෂ්ණත්වයක ඉහළ…

සාගර මතුපිට ප‍්‍රවාහයන් ගැන අප දැනගත යුත්තේ මන් ද?

අනාදිමත් කාලයක සිටම නාවිකයන් විශ්වාසය තබා ක‍්‍රියා කළේ සාගර මතුපිට ප‍්‍රවාහයන් මතය. ගවේෂකයන් ඒවා මතින් යාත‍්‍රා කළේ නව රටවල් නව ලෝකයන් සොයා යාම පිණිසය. සිය වෙළඳ…

ලෝකයටම විදුලිය සැපයීමට න්‍යෂ්ටික බලය?

ස්වීඩනය, විදුලිබලය ජනනය සඳහා ඛනිජ තෙල් දැවීම වෙනුවට යුරේනියම් විඛණ්ඩනය කිරීමෙන් විදුලිය ජනනය කිරීම දශක දෙකක් ඇතුළත පටන් ගත්තේය. මුළු ලෝකයම එම නිදසුන අනුගමනය කළොත් ෆොසිල්…

චීනයේ හරිත මහා ප්‍රාකාරය

චීන මහා ප්‍රාකාරය ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන අපටත් හොඳට අසා පුරුදු තැනකි. ලෝක මහා පුදුමයන්ගෙන් ද එකක් වන චීන මහා ප්‍රාකාරය ක්‍රි.පූ. 7 වැනි සියවසට අයත් යයි…

චීනයේ හරිත මහා ප්‍රාකාරය

චීන මහා ප්‍රාකාරය ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන අපටත් හොඳට අසා පුරුදු තැනකි. ලෝක මහා පුදුමයන්ගේද එකක් වන චීන මහා ප්‍රාකාරය ක්‍රි.පූ. 7 වැනි සියවසට අයත් යයි සැලකේ. …

බ්‍රහස්පතිගේ යුරෝපා චන්ද්‍රයා ගවේෂණය කිරීම

          යුරෝපා චන්ද්‍රයා ගැන විස්තරාත්මක වාර්තාවක ෙදවැනි ෙකාටස ගැලීලියෝ ප්‍රවේගය වර්ධනය කර ගැනීම සඳහා බ්‍රහස්පති සිකුරු හා පෘථිවිය වෙත ආසන්න පියාඹා යාමකට…

ශක්ති සාක්ෂරතාව ගැන කෙටි හැඳින්වීමක්

ශක්ති සාක්ෂරතාව අප බොහෝ දෙනාට තරමක අළුත් යෙදුමක්. අකුරු ලිවිම, කියැවීිම ගැන කියැවෙන භාෂා සාක්ෂරතාව ගැන ඒ වගේම පරිගණක සාක්ෂරතාව ගැන අපට අසා හුරුපුරුදු වුණත් ශක්ති…