විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘වැඩිවෙන ගෝලීය උණුසුම’ category

සුදු වලසුන් ඉන්න ඕන කුණු කසළ ගොඩේ ද?

උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හේතුවෙන් ඇතිවන විපර්යාසයන් එන්ට එන්ටම දැකගැනීමට හැකිවී තිබේ. මේ වසරේ ආර්ක්ටික් කලාපය අයිස්වලින් වැසී ගොස් තිබුණේ අඩු වශයෙනි.  මේ හේතුව නිසා සුදු (ධ්‍රැව)…

සියල්ලන් කම්පාවට පත්කරන භූමි කම්පා

2017 වසරේ මෙතෙක් සිදුවූ මාරක තම භුමි කම්පාව නොවැම්බර් 12 වැනි ඉරිදා – ඉරාන ඉරාක දේශ සීමාවේදී  ඇතිවිය. එහි විනාශය ගැන වාර්තා මේ දිනවල ජනමාධ්‍යයන් හි…

ඇන්ටාක්ටික් හිම මල් අතුරුදන්වීම මුහුදු මට්ටම ඉහළයාමට බලපාන අන්දම

ඇන්ටාක්ටිකා මහාද්වීපය මතුපිට  හිම ඒකරාශීවීම විද්‍යාඥයන් හිතුවාට වඩා අඩුවිය හැකියි. ඇන්ටාක්ටික් අයිස් තලාව මතින් අහසේ සිදුවන අනපේක්ෂිත කි‍්‍රයාදාමයක් පිළිබඳව විද්‍යාඥයෝ දැන් වාර්තා කරති. හමන සුළං, හිම…

මුම්බායි පාඩම: සංවර්ධනය වෙනුවෙන් පරිසරය කැපකිරීමේ ඵලවිපාක

අර්මා චන්ඩ මාරුතය අද සිදු කරන විනාශය ගැන මේ මොහොතේත්  ලෝක ප්‍රවෘත්ති සේවාවලින් පුළුල්ව  වාර්තාවේ.  මෙයට කලින්, හාවි චණ්ඩ මාරුතය යනුවෙන් නම් කෙරුණු කුණාටුව ටෙක්සාස්හි හූස්ටන්…

නියං සායෙන් ආපසු ගොඩ ඒම සඳහා හිතනවාට වඩා කල්ගත වෙයි

ඇතැම් ප්‍රදේශ ගන් වතුරට යටවෙද්දී, අද අප රටේ විශාල ප‍්‍රදේශයක් නියං සායට ගොදුරුව ඇති බව මාධ්‍ය වාර්තා පෙන්වයි. ඉන් පිඩාවට, විපතට පත් වූවන් පමණක් නොව සහන…

ගෝලීය උණුසුම වැඩිවෙද්දී, නිවර්තන වර්ෂාපතනය කලින් සිතුවාට වඩා ඉහල යන ලකුණු

ගෝලීය උණුසුම්වීම දිගටම සිදුවෙද්දී පෘථිවියෙහි නිවර්තන කලාපවලට පතිත වන  වර්ෂාපතන ප්‍රමාණය ගෝලීය දේශගුණ මොඩල හෙවත් ආකෘති මගින් අවතක්සේරු කර ඇතැයි නව පර්යේෂණයකින් හෙළිවෙයි. පර්යේෂණය අනුව, එයට…

ආක්ටික් සාගරයේ කොටස් අත්ලන්තික් සාගරයට යොමු වෙයි

දේශගුණික විපර්යාසයන් කලාපය පුරා පැතිරෙද්දී ආක්ටික් සාගරය පුදුමාකාර සීඝ‍්‍ර සංක‍්‍රාන්තියකට ලක්වෙමින් පවතී. සිදුවෙමින් පවතින විපර්යාසයන් පිළිබඳ අළුත්ම නිදසුන වටහා ගැනීමට මග පාදන නවතම පර්යේෂණ පෙන්වා දෙන්නේ…

කාබන් ඩයොක්සයිඞ් වසර මිලියන 50කට මෙපිට ඉහළම මට්ටමට නගී

වර්තමානයේ ලොව කාබන් ඩයොක්සයිඞ් මට්ටම් මානව ඉතිහාසයේ මෙතෙක් නොවූ විරූ තරම්  ඉහළ ගොස් ඇති අතර තව දශක දෙකක් ගත වෙද්දී පසුගිය වසර මිලියන 50ක් මෙපිට නොතිබූ…

උත්තර හා දක්ෂිණ ධ‍්‍රැව අයිස් වර්තාගත අඩුවීමක්

පෘථිවියෙහි ධ‍්‍රැව ප‍්‍රදේශවල මුහුදු අයිස් ක‍්‍රමයෙන් අඩුවීගෙන යන අතර මේ වසරේ මාර්තු මාසයේ දී වාර්තාගත අඩුවක් දැක්වී යයි විද්‍යාඥයෝ වාර්තා කරති. 2017 මාර්තු 7 දා ආක්ටික්…

අයිස් සමය කොපමණ ඉක්මනින් ඇතිවේද?

අවසාන අයිස්  සමය(ice age) ලොම් මැමතා කරලියට ඒමට  සහ ග්ලැසියර අධිකව පැතිරයාමට මග පෑදීය. ඒත් ඉතින් එය අපේ මේ පෘථිවිය බිහිවී ගත වූ වසර බිලියන 4.5ක…

සෞඛ්‍යයට, ජෛවී විවිධත්වයට හා දේශගුණයට තර්ජනයක් වන ප්ලාස්ටික් සුනාමිය

වසර දහස් ගණන් නොනැසි පවතින ප්ලාස්ටික් කැබලි ටි‍්‍රලියන ගණනක්  සාගර මත පාවෙන්නේ මිනිසුන්ගේ සෞඛ්‍යයට හානි  පමුණවමින් හෝ  පක්ෂීන් හා මත්ස්‍යයන් වනසමින් හෝ පමණක් නොව ගෝලීය උණුසුම්…

රොබෝවරු මාර්ගයෙන් පරිසර දූෂණය ගැන විමසිල්ලෙන් සිටීම

දේශගුණය විපර්යාස ගැන කතා කිරීමේදී  ප‍්‍රමුඛ දුෂ්ටයා ලෙස අප බොහෝ දෙනෙකුගේ සිතට එන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඞ්ය(CO2). බොහෝ ලිපි ලේඛනවල පමණක් නොව දේශගුණය ගැන කෙරෙන විදුහුරු කතා බහේ දී…

ඇත්තටම  මුහුදු මට්ටම් කොපමණ නම් ඉහළ යයි ද?

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශගුණ විද්‍යාඥ (climatologist ) ජේම්ස් හැන්සන් ප‍්‍රමුඛ ඉහළ පෙළේ අධ්‍යයන කණ්ඩායමක් අනතුරු හඟවන්නේ මේ සියවස අවසන් වන විට මුහුදු මට්ටම මීටර් ගණනාවකින් ඉහළ…

ලිංගික චර්යාව පරිණාමය වර්ධනය කරයි!

ලිංගික චර්යාව පරිණාමයේ සිඝ‍්‍රතාව වර්ධනය කර ඇතැයි හෙළිවෙයි. මුල්ම ඒක ෙසෙලික ජීවීන් ප‍්‍රජනනය වූයේ විභාජනයෙනි. එහි ප‍්‍රතිපලයක් ලෙස ඇතිවන දුහිතෘ ෙසෙල(daughter cells), ජනක ෙසෙලයට(parent cell) සර්ව…

දේශගුණ ගැටළුවලට පිළියම් ලෙස න්‍යෂ්ටික බලය කෙරෙහි යළි අවධානය

ලොව කාබන් විමොචන අඩුකිරීමේ ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා තාක්ෂණ විකල්ප සියල්ලම උපයෝගී කර ගත යුතු යයි විද්‍යාඥයන් පිරිසක් කියා සිටිති. ක්‍රි.ව. 2030 වන විට උෂ්ණත්වයක ඉහළ…