සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘විද්‍යා නුවණ’ category

විද්‍යා දැනුම වඩවන කරුණු, popular science in sinhala

ජල හිඟය: ජලය පිරියම් කිරීම

නිවෙසේ භාවිතකිරීම පිණිස දිය පිරියම් කරන්නේ කොයි ආකාරයෙන් ද? සියයට 70 වැඩියෙන් පෘථිවියේ ජලය තිබුනත් අප ජල හිඟයක් ගැන කතා කරන්නේ ඇයි? ඒ, එම ජලයෙන්  මිනිස්…

අප සිහින දකින්නේ ඇයි? සිහින එන්නේ කොයිබින් ද?

සිහින ගැන උනන්දුවක් නොදක්වන්නේ කවුද?  ඒ වගේම සිහින ගැන විවිධ ආකාරයේ පර්යේෂණත් බොහොමයක් සිදු කරලත් තියෙනවා. අපි දන්නවා සිහින දකින්න නින්ද යන්නම ඕන නෑ කියලා. ඒවාට…

පාරජම්බුල කිරණ,  නව කොරෝනා වෛරසය වනසයි ද?

පාරජම්බුල කිරණ,  නව කොරෝනා වෛරසය වනසයි ද? ව්‍යාධිකාරක (ඒ කියන්නේ අපට ලෙඩ රෝග ගෙන එන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් = pathogens) හට ගත්ත ගමන්ම විනාශ කර දාන්න පාරජම්බුල…

පිපාසය සංසිඳවීමට ලවන හරණය කළ සහ ප්‍රතිචක්‍රිය පල්දොරු ජලය

පිපාසය සංසිඳවීමට ලවන හරණය කළ සහ ප්‍රතිචක්‍රිය පල්දොරු ජලය අපේ ග්‍රහලෝකය එන්ට එන්ටම උණුසුම් වේ. වියළි වෙයි. බීමට සුදුසු ජලය හිඟ ය. ඉතින් අපි මොකද කරන්නේ?…

කොවිඩ් 19 පාසල් අධ්‍යාපනය තුළ ඇතිකරන අර්බූදය

කොවිඩ් 19 පාසල් අධ්‍යාපනය තුළ ඇතිකරන අර්බූදය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බහුතර ප්‍රදේශවල  නව පාසල් අධ්‍යයන වර්ෂය ආරම්භ වීමට ඔන්න මෙන්න කියා තිබියදී මුළු රටම, ශිෂ්‍යයන් ආපසු…

දේශගුණ විපර්යාසයට එරෙහිව සටනට දැරිවියන්ට අධ්‍යාපනය ලබාදෙන්න

දේශගුණ විපර්යාසයට එරෙහිව සටනට දැරිවියන්ට අධ්‍යාපනය ලබාදෙන්න කාරණාව ඇත්තටම ඉතා සරලයි. ලොව පුරා වසන දැරිවියන්ට පාසල් යාමට ඉඩ සැලසෙන බව සහතික කිරීම ඔවුන්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල…

ජල හිඟය: නැවුම් ජලය සහ ජල චක්‍රය

පිරිසිදු(නැවුම්) ජලය සම්න්විතවන්නේ කුමකින්ද? මෙයම ‘පිරිසිදු ජලයෙහි සංයුතිය කුමක්ද?’ යනුවෙනුත් අහන්න පුළුවන්. සරලව පවසනවා නම්, පිරිසුදු ජලය යනු ද්‍රාවණය වුණු(dissolved)  ලවණ සහ ද්‍රාවණය වුණු ඝන ද්‍රව්‍ය…

පිපාසය සංසිඳවීමට ලවන හරණයකළ ජලය සහ ප්‍රතිචක්‍රිය පල්දොරු ජලය

පිපාසය සංසිඳවීමට ලවන හරණයකළ ජලය සහ ප්‍රතිචක්‍රිය පල්දොරු ජලය අපේ ග්‍රහලෝකය එන්ට එන්ටම උණුසුම් වේ. වියළි වෙයි. බීමට සුදුසු ජලය හිඟ ය. එහෙත් මෙතෙක් ඒ සඳහා…

දකුණු ඇමරිකානුවන් පොලිනීසියාවට වසර අටසියයකට පෙර ගමන් කරන්න ඇති

දකුණු ඇමරිකානුවන් පොලිනීසියාවට වසර අටසියයකට පෙර ගමන් කරන්න ඇති ශාන්තිකර දූපත් මානව වාසය ඇරඹීමේදී දකුණු ඇමරිකාවේ ජනතාව කාර්යභාරයක් ඉටු කරන්නට ඇතැයි DNA හඟවයි. මෙයට වසර 800…

ජල හිඟයට අදාළ වැදගත් පද කීපයක්

ජල හිඟයට අදාළ වැදගත් පද කීපයක් අපි පසුගිය ලිපිවල කතා කළ පරිදිම ජලය ජීවිතයට නැතුවම බැරි අංගයක්. එහෙත්, ලොව පුරා මිලියන 785ක ජනතාවට, වෙනත් විදිහකට ගණන්…

කොරෝනා වෛරස ඖෂධ හා ප්‍රතිකාර ඇගැයීමක් – II කොටස

කොරෝනා වෛරස ඖෂධ හා ප්‍රතිකාර ඇගැයීමක් – II කොටස වඩාත්ම කතා බහට ලක්වී ඇති  කොරෝනා ප්‍රතිකාරයන්  ඇගැ‍යීමකට ලක්කෙරෙන ලිපියක මුල් කොටස thathu.com  ඊයේ ඔබ වෙත ගෙන…

කොරෝනා වෛරස ඖෂධ හා ප්‍රතිකාර ඇගැයීමක් 

කොරෝනා වෛරස ඖෂධ හා ප්‍රතිකාර ඇගැයීමක්   Covid-19  ගෝලීය වසංගතය යනු නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව මේතාක් මුහුණපා ඇති ප්‍රබලතම අභියෝගයන් ගෙන් එකකි. ආසාදිත පුද්ගලයන්ගේ ජීවිත බේරා ගැනීමටත්, ඇතැම්විට…

අපේ චන්ද්‍රයා කලින් අදහස් කළාට වඩා වසර මිලියන 85ක් තරුණයි

අපේ චන්ද්‍රයා කලින් අදහස් කළාට වඩා වසර මිලියන 85ක් තරුණයි දැන් පෙණී යන අන්දමට  අපේ චන්ද්‍රයා, විද්‍යාඥයන් කලින් කල්පනා කළ අන්දමට වඩා මදක් තරුණයි — හරියටම…

ගෝලීය ජල හිඟය: හැඳින්වීම

ගෝලීය ජල හිඟය: හැඳින්වීම මේ මහා පොළොව මත සමහරක් තැන්වල බොහෝදෙනෙකුට  “ජලය” තමන්ගේ ජීවිතයට හෝ ජීවනෝපාය මාර්ගයට බලපාන ලොකු ගැටළුවක් නොවෙ.  එසේ වීමට හේතුව නම්, එම…

මද වශයෙන් හටගත්තත් Covid-19ය, මොළ ආබාධ ඇති කළ හැකියි

මද වශයෙන් හටගත්තත්, Covid-19 මොළ ආබාධ ඇති කළ හැකියි Covid-19 මද වශයෙන් හටගත්තේ වී නමුදු Covid-19 භ්‍රාන්තිය සහ අනෙකුත් මොළයේ ප්‍රශ්න ඇතැම් විට ඇති විය හැකිය.…