සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘විද්‍යා නුවණ’ category

විද්‍යා දැනුම වඩවන කරුණු, popular science in sinhala

මිනිසුන් එක එක ප්‍රමාණයට වර්ධනය වන්නේ ඇයි?

මිනිසුන් එක එක ප්‍රමාණයට වර්ධනය වන්නේ ඇයි? අද අප අහන මේ ප්‍රශ්නයම, මීට වසර 150කට පමණ පෙර අහපු  ඉංග්‍රීසි ජාතික පුද්ගලයෙක් සිටියේය. මේ ගැන දඩි කුතුහලයක්…

ප්‍රතිශක්තිය යන්නෙන් සැබැවින්ම අදහස් කරන්නේ කුමක් ද?

ප්‍රතිශක්තිය යන්නෙන් සැබැවින්ම අදහස් කරන්නේ කුමක් ද? Covid-19 හටගන්වන නව කොරෝනා වෛරසය වන SARS-CoV-2  කෙරෙහි  ප්‍රතිදේහ ගොඩ නැංවීම සඳහා වූ රුධිර පරීක්ෂණයකට ‘හදිසි අවස්ථා අනුමැතියක්’ එක්සත්…

තාරකා විද්‍යාඥයෝ අලුතෙන් සුළු ග්‍රහලෝක 139ක් සොයාගනිති

තාරකා විද්‍යාඥයෝ අලුතෙන් සුළු ග්‍රහලෝක 139ක් සොයාගනිති අඥාත ශක්ති සමීක්ෂ්ණයේ( Dark Energy Survey or DES) දත්ත යොදාගනිමින් අභ්‍යවකාශ පර්යේෂණයේ යෙදෙන පර්යේෂක කණ්ඩායමක් අපේ සූර්යා වටා කක්ෂගතව…

හරිතාගාර වායුවල බලපෑම් හෙවත් හරිතාගාර ආචරණය

හරිතාගාර වායුවල බලපෑම් හෙවත්  හරිතාගාර ආචරණය දේශගුනය ගැන දැන උගෙනීම් දී හරිතාගාරවල ස්වරූපය සහ එවායේ ක්‍රියාකාරිතවය වැදගත්වන බව අප පසුගිය සතියේ සඳන කරා මතකනේ? අද අපි…

අපි හැමෝගෙම පියා කවුද?

ප්‍රෝටියම්(proteome) සහ ඒවායේ කාර්යභාරයන් අධ්‍යනය කරන පුරාවිද්‍යාත්මක අංශයවන පැලියොප්‍රොටියොමික්ස් (Paleo-proteomics) අපගේ අවසාන පොදු පූර්වජයා ගැන ආදිතම මානව ප්‍රවේණි සාක්ෂි හෙළිදරව් කරයි. කෝපන්හේගන්(Copenhegan) විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන්, ස්පාඤ්ඤයේ…

COVID-19 ආහාර නිශ්පාදන ක්‍රියාවලියට ඇති කළ හැකි බලපෑම් මොනවාද?

COVID-19 තත්ත්වය නිසා ආහාර නිශ්පාදන ක්‍රියාවලියට, කෘෂි නිශ්පාදන සහ ධීවර/ජලජ සම්පත් සැපයුම් දාමයන්ට ඇතිව තිබෙන සහ අනාගතයේදී ඇතිවිය හැකි බලපෑම් මොනවාද? ආහාර සැපයුම් දාමය යනු  නිශ්පාදකයන්, පාරිභෝගිකයන්, කෘෂි…

දහඩිය දමන විට, ශරීරයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

අපේ ශරීරය උණුසුම් වූ විට ශරීරයේ සංවේදක(sensors), මොළයට ඒ බව දැනුම්දෙයි. එවිට මොළය මගින් ක්‍රියාත්මක වන්නැයි ග්‍රන්ථි වලට දැනුම් දෙනු ලැබූ කල අපට දහඩිය ඇතිවේ. අපට…

විටමින් D සහ කොවිඩ් 19 ගැන මතිමතාන්තර

විටමින් D සහ කොවිඩ් 19 ගැන මතිමතාන්තර විටමින් D  ඌනතාව කොවිඩ් 19 රෝගී තත්ත්වය තවත් උග්‍ර කිරීමට ඉඩ ඇතැයි යන මතය ක්‍රමයෙන් පිළිගැනීමට ලක් වෙමින් පවතී.…

මැලේරියාවට දෙන ඖෂධ ඇත්තටම Covid-19 රෝගීන්ට හානිකර විය හැකියි

මැලේරියාවට දෙන ඖෂධ ඇත්තටම Covid-19 රෝගීන්ට හානිකර විය හැකියි SARS-CoV-2   මහා වසංගතය හමුවේ පමනක් නොව ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයක විශේෂඥයන් සාක්ෂි පදනම් කරගනිමින් එමෙන්ම විද්‍යාත්මකව ඉදිරිපත් කෙරෙන නිර්දේශ…

දේශගුණික විපර්යාස හැදින්වීම

දේශගුණික විපර්යාස හැදින්වීම දේශගුණික විපර්යාස සහ ගෝලීය උෂ්ණත්වය ආදී කරුණු කාරණා ගාම්භීර සහ තෙරුම්ගැනීමට අපහසු දෙවල් ලෙස බොහෝ දෙනා හිතනවා. ඒත් , ඒ නමුත් ඒවා ගැන…

හිටි අඩියේම ගඳ සුවඳ නොදැනී ගියාද?

හිටි අඩියේම ගඳ සුවඳ නොදැනී ගියාද? උදේ පාන්දර නැගිටින කොට වෙනදාට දැනෙන කෝපි කෝප්පයේ සුවඳ එක වරම වගේ දැනෙන්නේ නැතුව ගිහිල්ලා ද? එහෙමනම් කල්පනාකාරී වන්න! හදිසියෙ…

කොවිඩ් වසංගතයෙන් ඇතිවන  ආහාර අර්බුදය සහ ජීවනෝපාය අහිමිවීමේ අවදානම

මහා වසංගතය නිසා ආහාර අර්බුදයකට සහ ජීවනෝපාය අහිමිවීමේ වැඩිම අවදානමකට මුහුණ පා සිටින්නේ කවුරුන් ද? මේ අවස්ථාව වන විට ලොව පුරා මිලියන 820කට ආසන්න පිරිසක් අධික…

කුරුල්ලන් ගී ගයන්නෙ ඇයි?

ඉස්කෝලේ යන්නෙත් නැතිව ගෙදරටම වෙලා ඉන්න මේ දවස්වල අප බොහොම දෙනෙක් වෙන වෙන වැඩවලට හුරුවෙලා. සමහරු වවනවා. සමහරු රූපහාහිනිය නරඹනවා. ඔය අතරේ තවත් පිරිසක් අවට පරිසරය…

වෛරසය නිවසින් බැහැරව ආසාදනය වීම ගැන විශේෂඥයන් කියන දේ

වෛරසය නිවසින් බැහැරව ආසාදනය වීම ගැන විශේෂඥයන් කියන දේ ලොව පුරා කොවිඩ් – 19 වසංගතය පැතිර යාමෙන් පසුව දැන් දැන් රටවල් තහංචි මද මද ලිහිල් කරමින්…

කොවිඩ් 19 වසංගතය හමුවේ වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයන්

කොවිඩ් 19 වසංගතය හමුවේ වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයන් ලොව පුරා පැතිර ඇති  SARS-CoV-2   මහා වසංගතය හේතුවෙන්  Covid-19  රෝගය  වැළඳුනොත් වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයන් අසීරු තත්ත්වයකට පත්වීම පිණිස  සාපේක්ෂව වැඩි අවස්ථාවක්…