සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts from the ‘විද්‍යා නුවණ’ category

විද්‍යා දැනුම වඩවන කරුණු, popular science in sinhala

වලාකුළට වතුර කොයින්ද?

වලාකුළු සෑදී තිබෙන්නේ මිලියන මිලියන ගණන් ඉතා කුඩා ජල බින්දුවලින්.  සමහර විට ඒවා දිය බිඳිති වශයෙන් පවති. සමහරක් ඉතාමත් කුඩා අයිස් කැටය. ඉතින් මේවා අපේ ඇස්…

හරිතාගාර වායු විමෝචන අඩු කිරීමට අපට තනිව කළ හැකි දේ – 3

දේශගුණ විපර්යාසයේ පිරිවැය  එක්සත් රාජධානියේ, එඩින්බර්ග් විශ්ව විද්‍යාලයේ වායුගෝලීය හා පරිසර විද්‍යා ආයතනයේ ඬේවිඞ්. එස්. රීයි විසිනි. ආර්ථික විද්‍යාව හා දේශගුණ විපර්යාස පිළිබඳ විද්‍යාව  යන දෙකටම පොදු  බොහෝ දේ ඇත.…

මිනිස් අප සියල්ලෝම අපි‍්‍රකානුවන් වම්හ

ජන වර්ගය යන්න වසර දහස් ගණනන් තිස්සේ භාවිත වන්නේ මිනිසුන් බෙදා වෙන්කිරිමටය. එහෙත් ජන වර්ගය යන සංකල්පය ප්‍රවේණි විද්‍යාව මත පදනක් වූවක් නම් නොවේ මනුෂ්‍යයන් වන…

ආහාර රස ගන්වන කුළු බඩු, ලොව පුරා ඖෂධ ලෙසද ජනප්‍රිය වෙයි

අත් කහ, කුරුඳු, කර්දමුංගු ආදී අපේ ආහාර වේල තවත් රස කර ගැනීමට යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍ය වනාහී දිය වැඩියාවේ සිට සංකීර්ණ මානසික රෝගී තත්ත්වයක් වන ඩීමෙන්ෂියාව දක්වා…

සුලභ අසාත්මිකතා හතක්

  කිසිවෙකුට අසාත්මිකතාවක් ඇති වී තිබෙන්නේ යයි කියන්නේ ඒ තැනැත්තාගේ සිරුර වෙනත් බොහෝ දෙනෙකුට හානියක් ඇති නොවන යම් ද්‍රව්‍යයකට සංවේදි යන්නය. රෝග ලක්ෂණ ඇති කරන එම…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 81: නීතිය (Law)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් රාජ්‍යයක වඩාත්ම වැදගත්  වන්නේ, නීති පද්ධතියක් එය සතුව පැවතීමයි. පොදුවේ ගත් කළ නීති රටවැසියන්…

ෆොසිල වාර්තාවේ මිලියන 600ක හිඩැස පිරවෙයි

තල ඇටයකටත් වඩා කුඩා ෆොසිලයකට මේ මිහිතලය මත න සත්වයින්ගේ අදෘශ්‍යමා මුල් කාලීන ඉතිහාසය අනාවරනය කිරීමට හැකිවෙයි. එපමණක් නොව, කලක් පැවති ප්‍රධාන පෙලේ පරිණාමීය විරුද්ධාභසයක්  යළි…

හරිතාගාර වායු විමෝචන අඩු කිරීමට අපට තනිව කළ හැකි දේ – 2

දේශගුණ විපර්යාසයේ පිරිවැය  එක්සත් රාජධානියේ, එඩින්බර්ග් විශ්ව විද්‍යාලයේ වායුගෝලීය හා පරිසර විද්‍යා ආයතනයේ ඬේවිඞ්. එස්. රීයි විසිනි. ආර්ථික විද්‍යාව හා දේශගුණ විපර්යාස පිළිබඳ විද්‍යාව  යන දෙකටම පොදු  බොහෝ…

මුල්ම ඕස්ටේ‍්‍රලියානුවන්, පුරාණ ආදිවාසීන් බව නව අධ්‍යනයකින් සනාථ වෙයි

මුල්ම  ඕස්ටේ‍්‍රලියානුවන් වන්නේ ආදිවාසි ජනතාවද යන්න පිළිබඳව අද ඒකමතිකව පිළිගැනීමක් ඇතත් 2001 වසරේදී සිදු කළ අධ්‍යයනයකින් කියැවුණේ  ඊට ඉදුරාම වෙනස් අදහසකි. එසේ වුවද පසුගිය වසරේ ජූනියේදී…

ජාන ඉංජිනේරු කි‍්‍රස්පර් තාක්ෂණයෙන් ධාන්‍ය අස්වැන්න නංවන සාර්ථක තැතක්

දැනට වඩා 23%-31%ත් අතර ධාන්‍ය ප‍්‍රමාණයක් වැඩියෙන් ලබා ගැනීමට හැකි නව සහල් විශේෂයක්,  ජාන ඉංජිනේරු කි‍්‍රස්පර් තාක්ෂණය (CRISPR/Cas9 gene-editing  technology) යොදා ගනිමින් නිපදවීමට විද්‍යාඥයන් පිරිසක් සමත්…

මිනිස් ජීවියා: සමාජයීය විපර්යාසයන්

ජීව විශේෂයක් ලෙස ගත් කල. අප අනෙකුත් මිනිසුන්ගේ සමාගමෙහි අපගේ  ජීවිතය ගෙවා දමන සමාජ ජීවියෙකි. එඬේර කණ්ඩායම්, ගම්, පුරවර, රටවල් වැනි  විවිධ ආකාරයේ සමාජමය කණ්ඩායම් වශයෙන්…

සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 80: සිවිල් සමාජය (Civil society)

මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් යම් රාජ්‍යයක් තුළ ආණ්ඩුවෙන් ස්වාධීනව ඇති සියලුම ආයතනවලින්  සිවිල් සමාජය සමන්විතය. එවන් ආයතනයන්ට  ස්වේච්ඡා…

ප්ලාස්ටික් කසළ මුහුදු කුරුල්ලන්ට ගෙන එන විපත්

සමහර මුහුදු පක්ෂීන්  ක්ෂණිකව පහලට පියඹා යන්නෙ මුහුදු ජලය මතුපිට ආසන්නයට එන  රසවත් ගොදුරක් ඩැහැගන්නා අටියෙනුයි. ඒත් ඔවුන් පුදුමයටත්, විමතියටත් පත් කරමින් ඔවුන්ගේ හොටයට හසුවන්නේ ප්ලාස්ටික්…

අප පුද්ගලයන් වශයෙන් සිදු කරන හරිතාගාර වායු විමෝචන

දේශගුණ විපර්යාසයේ පිරිවැය  එක්සත් රාජධානියේ, එඩින්බර්ග් විශ්ව විද්‍යාලයේ වායුගෝලීය හා පරිසර විද්‍යා ආයතනයේ ඬේවිඞ්. එස්. රීයි විසිනි. ආර්ථික විද්‍යාව හා දේශගුණ විපර්යාස පිළිබඳ විද්‍යාව  යන දෙකටම පොදු  බොහෝ…

මිනිසකු පසුපස ආ ඊරියකගේ කතාව

යම් සිද්ධියක් හෝ කාරණාවක් සම්බන්ධයෙන් විචාර බුද්ධියෙන් සලකා බලනවා වෙනුවට ක්ෂණිකව තීරණයකට එලඹ, එයම පමණක් නිවැරදි යයි සිතන අයට විද්‍යාඥයන්ගෙන් ලද හැකි ආදර්ශය කුමක් ද කියා…