සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘පරිසරය’

දැව සහ කැලෑ ගස් කැපීම ජගුවරයන්ට උපකාරයක් වේ ද?

මනාව පාලිත වන විද්‍යාත්මක මෙහෙයුම් මහා බළලුන් සංරක්ෂණයට මඟ පෑදිය හැකි ය. ඇමරිකා මහද්වීපවල විශාලතම මහා බළලුන්වන ජගුවරයන්ට(jaguars) සිය දිවි ගෙවිම පිණිස විශාල ඉඩකඩක් අවශ්‍ය වේ.…

පුංචි සතුන්ගේ සංක‍්‍රමණ රටා

සීත සමය ගෙවා දැමීමට පිටරට සිට මෙහි පැමිණෙන්නේ අපේ නෑ සිය මිතුරන් පමණක් නොවේ. ගමනාගමන පහසුකම් වැඩිදියුණු වී ඇති මේ අවධියේ එය ඔවුනට එතරම් අපහසු කාර්යයක්…

ඉහළ ආර්ද්‍රතාව සහිත දිනයක් වඩාත් උණුසුම්ව දැනෙන්නේ ඇයි?

ඊට පිළිතුරු දීමට පෙර මෙන්න මේ කාරණාව සලකා බලන්න. ගෙයින් පිටත මෙන්ම එළිමහනේ උෂ්ණත්වය එක සමානව පවතින දින දෙකකදී එක දිනයක් තද සුළං සහිත නම් එදින…

මහා වෘක්ෂ වේදය හෙවත් ගසක මහිම

එකවරම අපේ සිහියට නගා ගැනීම දුෂ්කර වුවත්, මේ මිහිතලය මත ගොඩබිම් ප‍්‍රදේශයෙන් සියයට 30 ක් වැසී ඇත්තේ ගස් හෙවත් වෘක්ෂවලිනි. වන රාජධානියේ තම ෙසවෙනහි ඇති සියළුම…

ඉන්දියානු ගම්වලට කඩාවදින වල් අලි එලවීමට ව්‍යාඝ්‍ර‍ ගර්ජනා යොදා ගැනීම

‍ලංකාවේ මෙන්ම ඉන්දියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවලද ගම් වදින වල් අලින්ගෙන්  බව බෝග වලට මෙන්ම මිනිස් ජීවිත වලට සිදුවන හානිය සුලුපටු නොවේ. වල් අලින් ගම් වැදිමෙන් වැලැක්වීමට ලංකාවේ…

දිය ගොඩ දෙබිඩි ජීවිතයක් ගතකරන උභය ජීවීන්

උභය යන වචනයේ තේරුම දෙකක් වූ, දෙආකාර වූ හෝ ද්විත්ව යන්නයි. සත්ව ලෝකයේ දී උභය ජිවීන් කියන්නේ දෙආකාර වූ ඉතා අමුතු සත්ව විශේෂයන්ටයි.  උභය ජිවන් සඳහා…

රාත‍්‍රියේ නොවැස්සත් බොහෝ වෙලාවට උදේට තණ කොළ තෙත ඇයි?

පින්න නිසා යයි ප‍්‍රශ්නයට  එකපාරටම පිළිතුරු දෙන්න පුළුවනි. ඒත් එතකොට ප‍්‍රශ්නයක් මතුවෙනවා. පින්න කොහොමද හට ගන්නේ කියලා. ඒ නිසා අපි මේක විද්‍යාව පැත්තෙන් තේරුම් බේරුම් කර…

වඩාත් සීතල උත්තර ධ‍්‍රැවය ද? දක්‍ෂිණ ධ‍්‍රැවය ද?

සමකය ආසන්න යේ සිටින අපගෙන් ඔය ප‍්‍රශ්නය ඇසුවොත් අපට සිතෙන්නේ ඔය දෙකම අතිශය සීතලය යනුවෙනි. එය ඇත්තය. එහෙත් ප‍්‍රශ්නය සැකසී ඇත්තේ ධ‍්‍රැව දෙකෙන් වඩාත් සීතල කුමක්…

ලොව විශාලතම ටෙලස්කෝපය ඉදිකිරීමට හවායි ස්වදේශිකයන්ගේ විරෝධය

විද්‍යාඥයන් සමග සංස්කෘතික හා පරිසර ක්‍රියාකාරිහු ගැටෙති. ලොව විශාලතම දුරේක්ෂය (ටෙලස්කෝපය) ඉදිවන්නේ හවායි දූපත්වල මවුනා කියා ගිරි මුදුනෙහිය. පෘථිවිය මත ඇති අනෙකුත් දුරේක්ෂවලට වඩා මෙය තුන්…

ජල අර්බුදයකින් නොපෙලෙන ඔස්ට්‍රෙලියා නගරයක් නැතිතරම්

ඉන්ටර්නැෂනල් බිස්නස් ටයිම්ස් පුවත් පතේ පළවූ වාර්තාවකට අනුව කාබන් විමෝචනය (carbon emissions) නිසා ඔස්ට්‍රෙලියාව පුරා බොහෝ පෙදෙස් වියලී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ දී සිටී. මැතකදි කළ අධ්‍යනයකට අනුව…

ග්ලැසියර හෙවත් හිම ගඟ

සමකය ආසන්නයේ ජීවත්වන අපට ග්ලැසියර දැනෙන්නේ අපට බොහෝ දුරින් පිහිටි පරිබාහිර දෙයක් හැටියටයි. ඒ නිසා අපට ග්ලැසියර ගැන  තිබෙන උනන්දුව අඩුයි. එනිසා දැනුමත් අඩුයි. එහෙම කිව්වාට…

ජීවීන් අතර ඇති අපූරු සහජීවනය

මිනිස් සමාජයේ සහ සත්ව හා ශාක ප‍්‍රජාවන් අතර සහජීවනයේ වෙනසක් ඇත්ද? කිසියම් ජීව විශේෂ දෙකකට අයත් ජීවීන් දෙදෙනෙකු, අනෝන්‍ය වශයෙන් වාසි ලබමින් ශාරීරික වශයෙන් සමීප සබඳතාවක්…

ජෛවදර්ශ හෙවත් බියෝම(biome)

අපි බොහෝවිට තතු තුළින් දේශගුණය කාලගුණය ගැන කතාකරන්නෙමු. ඒ මිනිස් ජීවිතය කෙරෙහි පමණක් නොව මිනිසා ඇතුළු සතා සීපාවන්ගේද ගහ කොළවලද පැවැත්ම ඒ කෙරෙහි දැඩි ලෙස රඳා…

හිරු එළිය ද්‍ර‍ව ඉන්ධන බවට හරවන බයෝනික පත‍්‍රය

සූර්යාලෝකයේ ඵලප‍්‍රයෝජන අතිශෝක්තියෙන් වර්ණනා කළ නොහැකි අතර කියා නිම කිරීමට ද නොහැකිය. ඒ අසීමිත ප‍්‍රයෝජන අතර දහවල ආළෝකමත් කිරීම වුව කැපීපෙනෙන්නක් ලෙස සඳහන් කළ හැකිය. ඉන්…

අඩුවෙන්ම කාබන් නිකුත්වන කාබනික ඉන්ධනය ගෑස් වායුවයි

මිනිස් ක්‍රියාකාරීකම් අතින් වැඩිම කාබන් ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයට එක්වන්නේ යාන වාහන, යන්ත්‍ර සූත්‍ර ආදිය සඳහා අප විසින් දවා ලනු ලබන අති මහත් කාබනික ඉන්ධන ප්‍රමාණය මගිනි. වර්ෂ…