සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘මොළය භාවිත කිරීමට උපදෙස්’

සංජානනය: ඉන්ද්‍රජාලික විද්‍යාව සහ මොළය

මැජික් නරඹන විට මොළය පෙන්වන මැජික් පිළිබඳ විග්‍රහයකි මැජික් යනුවෙන් දැක්වෙන විජ්ජා හෙවත් ඉන්ද්‍රජාලික ක්‍රියා දැක බලාගන්න ලොකු කුඩා භේදයකින් තොරව අප කවුරුත් කැමැත්තක් දක්වනවා. එක…

සංජානනය: කාලය දිගෑදීම සහ හැකිළීම

ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය How your brain creates ‘now’ ගිය සතියේ පළ වූ ලිපියෙන්  පොරොන්දු වූ පරිදි  ‘දැන්’ යන්න මනිනු ලබන්නේ කෙසේ දැයි අපි…

සංජානනය: ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය

ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය How your brain creates ‘now’ “දැන්”(Now) කියන්නේ කුමකටද? එය, අපේ සංවේදක මගින් සොයා ගැනීමට හැකි, කොහේ හෝ ඔන්න ඔහේ තිබෙන…

සංජානනය: ඔබගේ සංවේදනයන්ගේ සංජානනය II කොටස

ඇහුම්කන් නොදී සවන්දීම ශබ්දය ගතහොත් ශබ්දය නැතිනම් ඝෝෂාව පැමිණියේ කොයි දිශාවෙන්ද යන්න තීරණය කිරීමට පිරිසැකසුම් එක් වර්ගයක්   ඉඩ සලසයි.  අප එක ශබ්දයට ඇහුම් කන් දෙන අතර…

සංජානනය: ඔබගේ සංවේදනයන්ගේ සංජානනය

ඇස් දෙක වහගන්න. දැන් අත් දෙක ඉදිරියට දිගු කරන්න. ඊළඟට ඇඟිලි සොලවන්න පටන් ගන්න. හොඳයි ඔබට දැන් කියන්න පුළුවන්ද ඔබේ අත් කොහේද තියෙන්නේ කියාලා? ඇඟිලි සෙලවෙන…

සංජානනය: දෘෂ්ටි ව්‍යාකූලතාව

දෘෂ්ටි ව්‍යාකූලතාව අපගේ දෘෂ්ටි පද්ධතිය විශේෂිත ප්‍රදේශ ගණනාවකට බෙදී ඇත. අපි කවදා හෝ දුටු යම් යම් වස්තු ඒ ඒ විලස වෙන වෙනම  ස්මරණයේ තබා ගන්නවාට වඩා,…

සංජානනය: සංවේදනය අහිමිවීම

සංවේදනය අහිමිවීම භ්‍රාන්ති හෙවත් මානසික මායාවන් ගෙන ඒමට නම් ඉන්ද්‍රිය සංවේදන හානිය ස්ථිර එකක් වීම පවා අවශ්‍ය නැහැ.  අපේ ඉන්ද්‍රිය සංවේදනයන්  හීන වන විට අප සැමටම…

සංජානනය: ඔබ මේ මොහොතේත් පසුවන්නේ මානසික මායවෙන්

ඔබ මේ මොහොතේත් පසුවන්නේ මානසික මායවෙන් අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ලක් වූ කපිතාන් රොබට් ෆොල්කන් ස්කොට්ගේ 1911 දක්ෂිණ ධ්‍රැව විද්‍යා ගවේෂණායේ  බර්ඩි බවර්ස් ද සාමාජිකයෙක්.   සතෙක් සීපාවෙක්,  ගහක්…

සංජානනය: ඔබේ මොළය යථාර්ථය නිර්මාණය කරන හැටි

ඔබේ මොළය යථාර්ථය නිර්මාණය කරන හැටි ලෝකය වෙත යොමුවුණු කවුළුව තමයි ඔබේ ඉන්ද්‍රියන්. ඔබට බාගදා හිතෙන්න පුළුවන් ඔබේ ඉන්ද්‍රියයන් එම කාර්යය හොඳින් ඉටු කරමින් යථාර්ථය  නිවැරදි…

මොළයෙහි කොටස්

කීර්තිමත් New Scientist සඟරාවේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස 2018 වසරේ එළිය දුටු THE BRAIN –  A User’s Guide  ග්‍රන්ථය ආශ්‍රයෙන් සැකසුණු  ලිපි පෙළක් පසුගිය සති කිහිපය මුලුල්ලේ සෑම …

මොළය සිතියම් ගත කිරීම: ධූසර ද්‍රව්‍යය ඇතුළත

ධූසර ද්‍රව්‍යය ඇතුළත ඔබට ඇතිවන සෑම සිතුවිල්ලක්ම, ඔබ කරන සෑම ක්‍රියාවක්ම අවසානයේ සලකනු ලැබීමට සිදුවන්නේ මොළයේ මූලික තැනුම් ඒකකය වන නියුරෝන ක්‍රියාවක් ලෙසටයි. මෙකී තුරු ආකාර(tree-like)…

මොළය සිතියම් ගත කිරීම: පසු (අපර) මොළය, මැද මොළය සහ පෙර මොළය

ස්නායු විද්‍යාඥයන් මොළය ප්‍රධාන කොටස් තුනකට බෙදන බවත්  මේවා විවිධ වර්ගවල කාර්යයන් ඉටු කරන බවත් අප ගිය සතියේ ලිපියේ සඳහන් කරා. එම කොටස් නම් පසු (අපර)…

මොළය සිතියම් ගත කිරීම: විවිධ කොටස්

ඔළුව ඇතුලේ මොනවාද සිද්ධවෙන්නේ කියලා කවදා හරි කල්පනා කරලා තියෙනවාද? නැහැ. නැහැ. සිතුවිලි, අදහස් මතකයන් වගේ දේවල් නෙවෙයි. දෘඪාංග හෙවත් භෞතික ක්‍රියාවලිය ගැනයි ඇහුවේ. ඔබේ ඔළුවේ…

ඔබේ මොළය හඳුනාගන්න: ජීවිත කාලය තුළ ඒ ඒ අවධියේ ඔබේ මොළය

අප කාගේත් ජීවිත කාලය තුළ අපගේ සිරුරේ වෙනත් ඕනෑම කොටසකට වඩා අපේ මොළ විපර්යාසයන්ට ලක්වේ. මේවා පුළුල් ලෙස අවධි පහකට බෙදිය හැකිය. ඒ එක් එක් අවධිය,…