සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘විද්‍යා’

අනාගතය බලගැන්වීම: වෙනත් මූල ද්‍රව්‍ය යොදා ගැනීම

පොදුවේ ගත් කල, මූල ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණ ආවර්තිතා වගුවක්ම අප හමුවේ තිබුණේ වී නමුත් දිගු කාලයක් මුළුල්ලේම හොඳ බැටරියක් සෙවීමේ එකම ක‍්‍රමය වශයෙන් පවතින්නේ තැත් වැරදි ක‍්‍රමයයි(trial…

ශක්තිය සහ ශක්ති සංරක්ෂණය

ශක්තිය කියන්නේ කුමකටද? විද්‍යාඥයන් ශක්තිය අර්ථගන්වන්නේ වැඩක් කරගැනීමට ඇති හැකියාවටයි. ඒ වැඩය නැතිනම් කාර්යය ඕනෑම දෙයක් විය හැකියි. අපි හිතමුකෝ හුස්මගැනීම කියලා. නැතිනම් සාදයක් පවත්වන එක.…

අනාගතය බලගැන්වීම: ලිතියම් බැටරියේ අනාගතය

ලිතියම් තදින් ඇවිලෙයි. ඒ කියන්නේ ලිතියම් අඩංගු බැටරි අධි ආරෝපණය වුවහොත් එය ගිනි උවදුරකට මුල විය හැකිය. මේ ගිනි උවදුර සහ අනෙකුත් ගැටළු ගැන අද ලිපියෙන්…

ආලෝකය තැනී ඇත්තේ කුමකින්ද?

ආලෝකය ගැන නිසි අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට නම් මුලින් ම අප කළ යුතු දෙය ස්ප්‍රෙක්ටම් (spectrum) නොහොත් වර්ණාවලිය  යනුවෙන් හඳුන් වන්නේ කුමක්දැ‘යි දැන වටහා ගැනීමයි. මෙතෙක් මෙලොව බිහි…

පරිවෘත්තිය : ජීවියකු තුළ සිදුවන රසායනික ක්‍රියාවලිය

පරිවෘත්තිය (metabolism) යන පදයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ජීවියකු තුළට හෝ වෙතට ගන්නා ලද සංකීර්ණ අණු, ශක්තිය නිපදවීමට කඩා බිඳ දැමීම පිණිස ද එමෙන්ම, සංකීර්ණ අණු ගොඩනැගීමට ශක්තිය…

නැනෝ තාක්ෂණය : කෙටි හැඳින්වීමක්

අපට දැක බලා ගැනීමට නොහැකි තරමට කුඩා – ඔව් සාමා අන්වීක්ෂයකින් පවා බලාගත නොහැකි තරමට කුඩා ලොවක් අධ්‍යයනය කිරිම පිණිස විවිධ ක්ෂේත්‍රවල විශේෂඥ භාවයක් උසුලන බහුශික්ෂණ…

ගිණිමැලයක රස්නය ඔබට දැනෙන්නේ විකිරණය නිසායි

ශක්තිය එක් වර්ගයක සිට තවත් වර්ගයකට හැරවිය හැකිවාක් පමණක් නොව එක් තැනක සිට තවත් තැනකට ගෙන යාමටද පුඵුවන්. තාප ශක්තිය සම්බන්ධයෙන් මෙය විශේෂයෙන්ම වලංගුයි. උදාහරණයක් වශයෙන්…

ජීවිතය යනු ශක්තිය රැස්කිරීමටත් වැය කිරීමටත් කරන නිරන්තර අරගලයක්.

ශක්තිය සම්බන්ධයෙන් ඇති ඉතාමත් වැදගත් කාරණයක් වන්නේ එක් ශක්ති වර්ගයක් වෙනත් ශක්ති වර්ගයකට හැරවීමට හැකි වීමයි. ඔබ බයිසිකලයක් පදින විට සිදුවන්නේ ඔබේ ශරීරයේ ශෛලවල ඇති රසායනික…

අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාව (General relativity) පිළිබඳ නියාමය: සරල අර්ථකථනයක්

1915දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් ඉදිරිපත් කළ ගුරුත්වාකර්ෂෙණය පිළිබඳ නියාමය හඳුන්වන්නේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවය යන නමිනි. අයින්ස්ටයින් ගුරුත්වාකර්ෂණය තේරුම් කළේ වක්‍ර‍ අවකාශයක ඇතිවන ජ්‍යාමිතික සංසිද්ධියක් වශයෙනි. ඔහු විස්තර…

වසර 110කට පෙර ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින් සොයාගත් විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය (Special relativity)

ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් චලිතය පිළිබඳව 1905 දී හඳුන්වාදුන් නියාමය විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය යනුවෙන් හැඳින්වේ. මේ නියාමය මූලධර්ම දෙකක් මත පිහිටා නිපදවූවකි. ඉන් පළමු වැන්න නියත ප්‍රවේගයකින් චලනය…

පොටෝ කොපි විද්යුත් ආරෝපණයේ ප්‍ර‍තිඵලයක්

ෆොටෝ කොපි යන්ත‍්‍රයකට කඩදාසි කොල ගොන්නක් දැමු විට බොහෝකොට ඒ කඩදාසි එකට ඇලී සිටින්නට පුළුවන්. ෆොටෝ කොපි කඩදාසි එසේ එකට ඇලී සිීමට හේතුවන බලයට විද්‍යුත් බලය…

නොදුටු ග‍්‍රහතරු ගෙන එන නාසා (NASA) නවතම අභ්‍යවකාශ දුරේක්‍ෂය

වැඩි කලක් නොව මෙයට වසර විස්සකට පෙර ගත්තොත් විශ්වයේ අප දැන සිටි ග‍්‍රහයන් සංඛ්‍යාව අත් පා දෙකෙහි ඇඟිලි වලින් ගැන මැන බැලීමට පුළුවන්කම තිබුණි. ඒවායේ නම්…

ගල්ගෙඩියකටත් ශක්තිය තියෙනවා

විවිධාකාර ශක්ති වර්ග ඇති අතර එක් අකාරයක ශක්තියක් තවත් ආකාරයකට පරිවර්තනය කළ හැකිවීමද ශක්තියේ එක් වැදගත් ලක්ෂණයක්. එහෙත් හැම ශක්ති වර්ගයකටම එක්තරා පොදු ගුණයක් තියෙනවා. එනම්…

දවල් අහස නිල්පාටයි. ඒ ඇයි?

නිකමට වගේ අහස දිහා බැලූවහම බැලූ බැල්මටම ඔබට හිතෙන්නේ අහස නිල්පාට ඇයි? කියලයි. ඒ වගේම ඉර බහින කොට අහස රතුපාට වෙන්නෙත්, බොහොමයක් වලාකුළු සුදුපාට වෙන්නෙත් ඇයිද…

ඇපල් ගෙඩියක් පොළවට වැටෙන කොට පොළවත් ඇපල් ගෙඩිය දෙසට ඇදෙනවා

ඔබේ සිරුරේ උස මනින විට කෙලින් සිටගෙන උස මනිනවාට වඩා අල්පයක් හෝ වැඩි අගයක් තිරස් අතට බිම දිගාවී ඔබේ උස මැන්නොත් ඔබට ලැබේවි. ඊට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණයේ…