සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘විශ්වය’

පිටසක්වල ජීවීන් සිටිනවාද?

ලොව කොතැනක සිටියත් ප්‍රශ්න ඇසීම ළමයින්ගේ ස්වභාවයයි; සිරිතයි. මේ ලෝකයට අළුතෙන් ජනිතවන දරුවා තමන් අවට සිදුවන දෑ ගැන සිටින්නේ විමසිල්ලෙන්, කුතුහලයෙන්. මව තමන්ට බොන්න දෙන කිරි…

අහස රාත්‍රියට අඳුරු ඇයි?

ලොව කොතැනක සිටියත් ප්‍රශ්න ඇසීම ළමයින්ගේ ස්වභාවයයි; සිරිතයි. මේ ලෝකයට අළුතෙන් ජනිතවන දරුවා තමන් අවට සිදුවන දෑ ගැන සිටින්නේ විමසිල්ලෙන්, කුතුහලයෙන්. මව තමන්ට බොන්න දෙන කිරි…

චන්ද්‍රයා සෑදුණු අන්දම ගැන අළුත් මතයක්

මුල් කාලයේ පෘථිවිය වසා පැවති දරුණු (ඛනිජ සහ ඓන්ද්‍රීය ද්‍රව්‍ය මිශ්‍රනයක් වන) මැග්මා සාගරයෙන් චන්ද්‍රයා උපදින්නට ඇතැයි යනුවෙන් විද්‍යඥයන් අතරේ නව මතයක් ඉදිරිපත්වී තිබේ. චන්ද්‍රයාගේ සම්භවය…

අපිට සදහටම ජීවත් වෙන්න බැරි ඇයි?

අපි සදහටම ජීවත් වුණොත්, කිසිම කෙනෙක් මැරෙන්නේ නැති වුණොත් අවුරුදු කීපයක් ගත වෙනකොට ලෝකය ජනයාගෙන් පිරී ඉතිරිලා ගිහින්  අපිට දුව පැන ඇවිදින්නවත්,  සෙල්ලම් කරන්නවත් තියා අපිට…

කළුකුහරයක් ඡායාරූපයකට නැගීමේ අසීරු කාර්යය

  මෙලොව විද්‍යාඥයන් මුළු විශ්වයෙහිම මහත් ගුප්ත දෙයක් ලෙස දකින —  සමාවෙන්න,  දකින්න බැරි — වස්තුව හෝ දෙය හෝ හැටියට සැලකෙන්නේ කළු කුහරයයි. දකින්න පවා බැරි…

පෘථිවියට වායුගෝලයක් තිබෙන්නේ ඇයි?

පෘථිවියෙහි වායුගෝලය ඇති දැවැන්තය. කොපමණ නම් දැවැන්තද කියතොත් අභ්‍යවකාශයේ රඳවා තිබෙන අන්තර් ජාතික අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙහි ගමන් මග කෙරෙහි පවා පෘථිවි වායුගෝලය බලපායි. ඒත් ඉතින් අපේ මේ…

නියුට්‍රෝන තාරකා ඓතිහාසික ඝට්ටනයෙන් බිහි වුණේ චුම්බක තාරකාවක් ද? කළුකුහරයක් ද?

නියුට්‍රෝන තාරකා (neutron-star)  ලෙස හඳුන්වනු ලබන අධිඝනත්වයකින් යුතු, අභාවප්‍රාප්ත  තාරකා දෙකක් එකට එකතු වීමෙන් නිකුත් වන ආලෝක තරංග  මෙන්ම ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග සොයාගැනීමට හැකිවූ බව 2017  ඔක්තෝබරයේදී…

පෘථිවිය කොපමණ වේගයෙන් භ්‍රමණය වෙනවාද?

පොළවේ බැමුම(පෘථිවියේ භ්‍රමණය) නියතයි. එසේ වුවද එහි වේගය රඳා පවතින්නේ ඔබ සිටිනා අක්ෂාංශය(latitude) මතයි. මෙන්න උදාහරනයක්: පෘථිවි පරිධිය(පරිධිය කීවාට, ඇත්තටම පෘථිවියේ විශාලතම ප්‍රදේශය වටා ඇති දුර)…

සූර්ය ලප

සූර්ය ලප යනු මොනවා දැයි තේරුම් ගැනීමේ ප්‍රථම පියවර වනුයේ සූර්යයා බබලන්නේ කෙසේ දැයි අවබෝධ කර ගැනීමයි. සෛදාන්තික ආකෘති සහ තාරකා බොහොමයක නිරික්ෂණයන් පදනම් කරගනිමින් තාරකා…

සූර්ය ගතික නිරීක්ෂණාගාර

Solar Dynamics Observatory හෙවත් SDO යන කෙටි නමින් හඳුන්වන සූර්ය ගතික නිරීක්ෂණාගාරය යනු සූර්යයාගේ ප්‍රකාශ ගෝලයේ සිට රස් වළල්ල දක්වා සූර්යාගේ චුම්භක ක්‍රියාකාරිත්වය මින් පෙර නොවූ…

බුද  ගවේෂක ‘මැසෙන්ජර්’ යානයේ අවසන් ජවනිකාව

වසර හතරකට වැඩි කාලයක් බුද ග්‍රහයා වටා කක්ෂගතව ගමන් කළ නාසා ආයතනයේ ගවේෂක යානය අප්‍රියෙල් 30 දා ග‍්‍රිනිච් වේලාවෙන් රාත‍්‍රී 7.30ට (අපේ වේලාවෙන්  මධ්‍යම රාත‍්‍රියේ)  එහි…

අභ්‍යාවකාශයේ සිට සූර්යයා නිරීක්ෂණය කිරීම I

පෘථිවියේ සිට අහස නිරීක්ෂණය කරන අප සූර්යයා දකින්නේ එකම ආකාරයටය. වැහි වලාකුළු වැනි බාධක නොතිබුණහොත් දිවා කාලයේ පෘථිවියේ සිට පියවි ඇසින් සූර්යයා දකින අපට අමුත්තක් නොදැනේ. …

අභ්‍යාවකාශයේ සිට විශ්වය ගවේෂණය කිරීම IV: ක්ෂීර පථයෙන් ඔබ්බට

ගැලැක්සි බිලියන ගණනාවකින් හෙබි විශ්වය ක්ෂිර පථයෙන් ඔබ්බට  දුර ඈත ගැලැක්සි අනුරූපණය කිරීම පිණිස හබල් දුරේක්ෂයට සුවිශේෂී හැකියාවක් ඇත. ආලෝක වර්ෂ  බිලියන 13 කටත් ඔබ්බෙන් පිහිටි…

පෘථිවිය බිහිවුණේ බ්‍ර‍හස්පති නීච වීම නිසාද?

ග්‍රීක රෝම ජනපුරාණයට අනුව දෙවිවරුන්ගේ රජ්ජුරුවෝ බෘහස්පතිය. ග්‍රික ප්‍රවාදවල එන ටයිටන්වරු විනාශ කර දැමූ බෘහස්පති ඊර්ෂ්‍යාකාර, පළිගන්නා සුළු ගති ගුණවලින් හෙබි, දෙදෙව් ලොව අධිපතියා විය. බැලූ…

මිහිකත මවගෙන් උපන් දියණි, සඳවතී

චන්ද්‍රයා හෙවත් සඳ සහ සඳේ උප්පත්තිය ගැන කතා එමටයි. ඒ බොහොමයක් ලෝකයේ විවිධ රටවල ප‍්‍රචලිත රසවත් ජනකතා. ආශාවෙන් අසා ඉන්න පුළුවන් වුවත් ඒවායේ විද්‍යාත්මක පදනමක් නැහැ.…