සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘New Scientist ප්‍රකාශන’

සංජානනය: නැති දේවල් පෙනෙන්ට පටන් ගැනීම

මැජික් නරඹන විට මොළය පෙන්වන මැජික් පිළිබඳ විග්‍රහයකි සිනහව, මෙතරම් කාර්යක්ෂම ආකාරයට අපගේ අවධානය බිඳ දමන්නේ කෙලෙසද යන්න ගැන මනා වැටහීමක් නැති බව පසුගිය සතියේ පළ…

සංජානනය: ඉන්ද්‍රජාලික විද්‍යාව සහ මොළය

මැජික් නරඹන විට මොළය පෙන්වන මැජික් පිළිබඳ විග්‍රහයකි මැජික් යනුවෙන් දැක්වෙන විජ්ජා හෙවත් ඉන්ද්‍රජාලික ක්‍රියා දැක බලාගන්න ලොකු කුඩා භේදයකින් තොරව අප කවුරුත් කැමැත්තක් දක්වනවා. එක…

සංජානනය: කාලය දිගෑදීම සහ හැකිළීම

ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය How your brain creates ‘now’ ගිය සතියේ පළ වූ ලිපියෙන්  පොරොන්දු වූ පරිදි  ‘දැන්’ යන්න මනිනු ලබන්නේ කෙසේ දැයි අපි…

සංජානනය: ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය

ඔබේ මොළය ‘වර්තමානය‘ නිර්මාණය කරන ආකාරය How your brain creates ‘now’ “දැන්”(Now) කියන්නේ කුමකටද? එය, අපේ සංවේදක මගින් සොයා ගැනීමට හැකි, කොහේ හෝ ඔන්න ඔහේ තිබෙන…

සංජානනය: ඔබගේ සංවේදනයන්ගේ සංජානනය II කොටස

ඇහුම්කන් නොදී සවන්දීම ශබ්දය ගතහොත් ශබ්දය නැතිනම් ඝෝෂාව පැමිණියේ කොයි දිශාවෙන්ද යන්න තීරණය කිරීමට පිරිසැකසුම් එක් වර්ගයක්   ඉඩ සලසයි.  අප එක ශබ්දයට ඇහුම් කන් දෙන අතර…

සංජානනය: ඔබගේ සංවේදනයන්ගේ සංජානනය

ඇස් දෙක වහගන්න. දැන් අත් දෙක ඉදිරියට දිගු කරන්න. ඊළඟට ඇඟිලි සොලවන්න පටන් ගන්න. හොඳයි ඔබට දැන් කියන්න පුළුවන්ද ඔබේ අත් කොහේද තියෙන්නේ කියාලා? ඇඟිලි සෙලවෙන…

DNA බුදිමින් මුහුදු පතුලේ සැඟව සිටින ජීවීන්

අනුජීවීන් හෙවත් ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂ කිහිපයකට නම්  DNA යනු ප්‍රවේණි තොරතුරු ගබඩාවකට වැඩි යමකි — ඔවුන්ගේ ආහරයමත් එයයි.  සාගර පතුලේ මඩ අතරේ ජීවත්වන ඇතැම් බැක්ටිරියා වර්ග …

සංජානනය: දෘෂ්ටි ව්‍යාකූලතාව

දෘෂ්ටි ව්‍යාකූලතාව අපගේ දෘෂ්ටි පද්ධතිය විශේෂිත ප්‍රදේශ ගණනාවකට බෙදී ඇත. අපි කවදා හෝ දුටු යම් යම් වස්තු ඒ ඒ විලස වෙන වෙනම  ස්මරණයේ තබා ගන්නවාට වඩා,…

සංජානනය: සංවේදනය අහිමිවීම

සංවේදනය අහිමිවීම භ්‍රාන්ති හෙවත් මානසික මායාවන් ගෙන ඒමට නම් ඉන්ද්‍රිය සංවේදන හානිය ස්ථිර එකක් වීම පවා අවශ්‍ය නැහැ.  අපේ ඉන්ද්‍රිය සංවේදනයන්  හීන වන විට අප සැමටම…

චුම්භක ක්ෂේත්‍ර අපටත් දැනෙන්න පුළුවන්

පක්ෂීන්, මීමැස්සන්, මත්ස්‍යයන්, සහ වෘකයන් යන මේ හැමදෙනාටම පොදු දෙය කුමක්ද? එහා මෙහා යාමට ඔවුනට උපකාරීවන චුම්භක සංවේදනයක් මොවුන් සියල්ලටම තියෙනවා. ඒත් දැන් නව පර්යේෂණ පෙන්වන…

සංජානනය: ඔබ මේ මොහොතේත් පසුවන්නේ මානසික මායවෙන්

ඔබ මේ මොහොතේත් පසුවන්නේ මානසික මායවෙන් අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ලක් වූ කපිතාන් රොබට් ෆොල්කන් ස්කොට්ගේ 1911 දක්ෂිණ ධ්‍රැව විද්‍යා ගවේෂණායේ  බර්ඩි බවර්ස් ද සාමාජිකයෙක්.   සතෙක් සීපාවෙක්,  ගහක්…

සඳට ආපහු යන්නේ ඉතින් නවතින්නමයි

සඳට ආපහු යන්නේ ඉතින් නවතින්නමයි 1957 වර්ෂයේ දී සෝවියට් දේශය ලොව ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාව වන ස්පූට්නික් 1(спу́тник))යානය අභ්‍යාවකාශ ගත කළ වෙලාවේ, එවකට අමරිකා එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභිකයෙකුව…

සංජානනය: ඔබේ මොළය යථාර්ථය නිර්මාණය කරන හැටි

ඔබේ මොළය යථාර්ථය නිර්මාණය කරන හැටි ලෝකය වෙත යොමුවුණු කවුළුව තමයි ඔබේ ඉන්ද්‍රියන්. ඔබට බාගදා හිතෙන්න පුළුවන් ඔබේ ඉන්ද්‍රියයන් එම කාර්යය හොඳින් ඉටු කරමින් යථාර්ථය  නිවැරදි…

මොළයෙහි කොටස්

කීර්තිමත් New Scientist සඟරාවේ ප්‍රකාශනයක් ලෙස 2018 වසරේ එළිය දුටු THE BRAIN –  A User’s Guide  ග්‍රන්ථය ආශ්‍රයෙන් සැකසුණු  ලිපි පෙළක් පසුගිය සති කිහිපය මුලුල්ලේ සෑම …