හැඳින්වීම: ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් වාතාවරණය තුළ සිදු වන නිහඬ විප්ලවය
කෘතිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence) හෙවත් AI යනු තවදුරටත් බටහිර ලෝකයට පමණක් සීමා වූ දුරස්ථ සංකල්පයක් නොවේ. එය ශ්රී ලාංකික තරුණ ප්රජාවගේ දෛනික ජීවිතයට දැනටමත් බද්ධ වී ඇති යථාර්ථයකි. සමාජ මාධ්ය, මාර්ගගත වෙළඳාම (e-commerce) සහ විනෝදාස්වාදය හරහා අපගේ තරුණ දරුවන් නොදැනුවත්වම AI තාක්ෂණය සමඟ නිරන්තරයෙන් ගනුදෙනු කරයි. ශ්රී ලංකාව තුළ “කෘතිම බුද්ධිය” යන පදය තාක්ෂණික කතිකාවත තුළ සුලබ වචනයක් බවට පත්ව ඇත. එහෙත්, මෑතකාලීනව මෙම තාක්ෂණයේ සිදු වූ පිම්ම, විශේෂයෙන්ම උත්පාදක AI (Generative AI) සහ AI සහකරුවන් (AI Companions) වැනි දියුණු මෙවලම් බිහිවීමත් සමඟ, නව සහ වඩාත් සංකීර්ණ තත්ත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. ChatGPT වැනි ගෝලීය වේදිකා ශ්රී ලාංකික සිසුන් අතර ඉමහත් ජනප්රියත්වයක් ලබා ඇති අතර , SinhalaGPT සහ ABSOL-X වැනි දේශීයව සංවර්ධනය කරන ලද සිංහල භාෂා චැට්බොට් සේවාවන් ද බිහිවෙමින් පවතී.
මෙම තාක්ෂණික වර්ධනයන් එක් පසෙකින් සිදු වෙද්දී, ශ්රී ලංකාව ජාතික මට්ටමින් කෘතිම බුද්ධිය සඳහා වන උපායමාර්ගික සැලසුම් සකස් කරමින් සිටී. මෙම ඉහළ-පෙළේ ප්රතිපත්ති සම්පාදනයන් අනාගතය ඉලක්ක කරගත්, දීර්ඝකාලීන දැක්මක් සහිතව සිදු වෙයි. එහෙත්, එම ක්රියාවලියට සමගාමීව, කිසිදු විධිමත් මඟ පෙන්වීමකින් තොරව, ශ්රී ලංකාවේ තරුණ ප්රජාව, විශේෂයෙන්ම විශ්වවිද්යාල සිසුන්, අධ්යාපනික අවශ්යතා සහ සමාජීය කුතුහලය මත මෙම AI මෙවලම් ඉතා වේගයෙන් තම ජීවිතයට ඇතුළත් කරගනිමින් සිටින බව අධ්යයන මගින් පෙන්වා දෙයි. මෙම තත්ත්වය “නිහඬ හුරුකම” (Silent Adoption) ලෙස හැඳින්විය හැක. එනම්, ප්රතිපත්ති සම්පාදනය සහ තාක්ෂණයේ සැබෑ භාවිතය අතර පැහැදිලි පරතරයක් නිර්මාණය වෙමින් පැවතීමයි. මෙම පරතරය හේතුවෙන්, විධිමත් ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක වන විට, කිසිදු මඟ පෙන්වීමකින් තොරව AI භාවිතයට හුරු වූ පරම්පරාවක් බිහි වී අවසන් වනු ඇත. ඔවුන්ගේ පුරුදු සහ රඳා පැවැත්මන් ඒ වන විටත් තහවුරු වී තිබිය හැක.
මෙම සුවිශේෂී පසුබිම තුළ, ඇමරිකානු මනෝවිද්යා සංගමය (American Psychological Association – APA) විසින් යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ මානසික සහ සමාජීය යහපැවැත්ම කෙරෙහි AI තාක්ෂණය මගින් ඇතිවිය හැකි බලපෑම් පිළිබඳව ඉදිරිපත් කර ඇති විශේෂඥ නිර්දේශ, ශ්රී ලංකාවට ඉතා කාලෝචිත සහ තීරණාත්මක මඟ පෙන්වීමක් සපයයි. මෙම වාර්තාවේ අරමුණ වන්නේ, එම විශේෂඥ විශ්ලේෂණය ශ්රී ලාංකික දෙමාපියන්, අධ්යාපනඥයින් සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් වෙත ගෙන ඒම සහ දේශීය සන්දර්භයට ගළපා ඉදිරිපත් කිරීමයි.
AI තාක්ෂණයෙන් වෙලී ගිය ලෝකය: පරිවර්තනය සහ අනුවර්තනය
කෘතිම බුද්ධිය අප වටා සෑම තැනකම
කෘතිම බුද්ධිය (AI) අප අවට සෑම තැනකම පවතී. අපගේ සමාජ මාධ්ය සංග්රහයන්හි (feeds) දිස්වන නිර්දේශවල සිට අපගේ විද්යුත් තැපැල්වල (e-mails) ස්වයංක්රීයව සම්පූර්ණ වන වාක්ය ඛණ්ඩ දක්වා එය විහිදී යයි. උත්පාදක AI (Generative AI) ලෙස හඳුන්වන තාක්ෂණය, එය නිර්මාණය කිරීමට යොදාගත් දත්ත තුළින් හඳුනාගත් රටා මත පදනම්ව, මින් පෙර නොතිබූ නවතම ලිපි, රූප, ශ්රව්ය සහ වීඩියෝ පවා නිර්මාණය කරයි. AI චැට්බොට් (AI chatbots) හෙවත් අන්තර්ක්රියාකාරී AI (interactive AI), මෙම හැකියාව තවදුරටත් වර්ධනය කරමින්, පරිශීලකයින්ගේ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් සහ පුද්ගලානුබද්ධ අත්දැකීම් ලබා දෙමින්, මිනිස් සංවාදවලට සමාන සංවාද ගොඩනැගීමට යොදා ගනී.
යොවුන් විය සහ AI සහකරුවන්: නව යථාර්ථයක්
වර්තමානයේ, ChatGPT වැනි වේදිකා මගින් ජනප්රියත්වයට පත් වූ උත්පාදක AI, නව යොවුන් වියේ දරුවන් විසින් වැඩි වැඩියෙන් භාවිත කරනු ලැබේ. ලාභ නොලබන සංවිධානයක් වන Common Sense විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව, නව යොවුන් වියේ දරුවන්ගෙන් 72% ක් පුද්ගලික හෝ චිත්තවේගීය වශයෙන් උපකාරී වන සංවාද පැවැත්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති AI සහකරුවන් (AI companions) හෝ චැට්බොට් භාවිත කර ඇති අතර, ඔවුන්ගෙන් අඩකට වඩා වැඩි පිරිසක් ඒවා නිරන්තරයෙන් භාවිත කරයි. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් මෙම දත්ත ශ්රී ලංකාවට ද අදාළ විය හැකි බවට සාධක පවතී. ශ්රී ලංකාවේ උසස් අධ්යාපන ක්ෂේත්රය තුළ AI මෙවලම් භාවිතය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතින බව පර්යේෂණ මගින් තහවුරු වී ඇති අතර , පාසල් මට්ටමේ දත්ත නොමැති වුවද, මෙම ප්රවණතාව මෙරට තුළ ද වර්ධනය වෙමින් පවතින බව පැහැදිලිව අනුමාන කළ හැකිය.
මනෝ විද්යාඥයෙකුගේ විමසුම: APA හි කාර්යභාරය
මෙම ලිපියේ මුල් කතුවරිය, තාක්ෂණය දරුවන්ට බලපාන ආකාරය අධ්යයනය කරන මනෝ විද්යාඥවරියකි. මෑතකදී, ඇය ඇමරිකානු මනෝවිද්යා සංගමය (APA) විසින් කැඳවනු ලැබූ විශේෂඥ උපදේශක මණ්ඩලයක සාමාජිකාවක් ලෙස කටයුතු කළාය. එම මණ්ඩලයේ අරමුණ වූයේ මෙම AI මෙවලම් නව යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ යහපැවැත්මට කෙසේ බලපාන්නේ දැයි ගවේෂණය කිරීමයි.
සත්යය නම්, අප තවමත් මේ පිළිබඳව ඉගෙන ගනිමින් සිටීමයි.
අවස්ථා සහ අවදානම්: දෙබිඩි කඩුවක මුවහත
AI ක්ෂේත්රය ඉතා වේගයෙන් විකාශනය වෙමින් පවතින අතර, පර්යේෂකයන් එම වේගයට අනුවර්තනය වීමට උත්සාහ දරමින් සිටී. AI තාක්ෂණය, පුද්ගලානුබද්ධ චිත්තවේගීය සහාය, ක්රියාකාරී ඉගෙනීම සහ නිර්මාණාත්මක ගවේෂණය සඳහා අවස්ථා සලසමින්, යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ යහපැවැත්මට සහාය වීම සඳහා නව මාවතක් විවර කරනු ඇත්ද? නැතහොත්, එය ඔවුන්ගේ සැබෑ ජීවිතයේ සමාජ සම්බන්ධතා අහිමි කර, අහිතකර අන්තර්ගතයන්ට නිරාවරණය කර, තනිකම සහ හුදෙකලාව තවදුරටත් වර්ධනය කරනු ඇත්ද?
පිළිතුර බොහෝ විට ඉහත සියල්ලම විය හැකිය. එය AI වේදිකා නිර්මාණය කර ඇති ආකාරය සහ ඒවා භාවිත කරන ආකාරය මත රඳා පවතී. එසේනම්, අප ආරම්භ කළ යුත්තේ කොතැනින්ද? දෙමාපියන්, අධ්යාපනඥයින්, නීති සම්පාදකයින් සහ AI නිර්මාණකරුවන් වන අපට, මෙම වේදිකා මත තරුණයින්ගේ යහපැවැත්මට සහාය වීම සඳහා කුමක් කළ හැකිද?
ඇමරිකානු මනෝවිද්යා සංගමයේ (APA) ප්රධාන නිර්දේශ
APA මණ්ඩලය විසින් නව වාර්තාවක් මගින් නිර්දේශ මාලාවක් ඉදිරිපත් කර ඇත. දෙමාපියන් දැනගත යුතු යැයි අප සිතන කරුණු පහත දැක්වේ.
තාක්ෂණය නිර්මාණයේදී තාරුණ්යය ඉලක්ක කර ගැනීම
බොහෝ විට, නව තාක්ෂණයන් සංවර්ධනය කිරීමේදී, දරුවන් ඒවා භාවිත කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳව අප කල්තියා සිතන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට, අප වැඩිහිටියන් ඉලක්ක කරගත් නිෂ්පාදන නිර්මාණය කිරීමට තරඟ කරන අතර, ඒවා පුළුල් ලෙස ව්යාප්ත වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරයි. වසර ගණනාවකට පසුව, එම නිෂ්පාදන යොවුන් වියේ දරුවන්ට ආරක්ෂිත කිරීම සඳහා ආරක්ෂණ විධිවිධාන නැවත සකස් කිරීමට අප උත්සාහ දරයි.
ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ සමාජ මාධ්ය වැනි අනෙකුත් නව තාක්ෂණයන්හිදී මෙන්ම, මෙම මෙවලම් කළමනාකරණය කිරීමේ වගකීම දෙමාපියන් මත පමණක් පැටවිය නොහැක. එය සාධාරණ සටනක් නොවේ. මෙය නීති සම්පාදකයින්, අධ්යාපනඥයින් සහ, ඇත්ත වශයෙන්ම, තාක්ෂණික සමාගම් ඇතුළු සැමගේ වගකීමකි.
AI තාක්ෂණය සම්බන්ධයෙන්, ආරම්භයේ සිටම තරුණයින් සඳහා විශේෂයෙන් නිර්මාණය කිරීමට අපට අවස්ථාවක් තිබේ. උදාහරණයක් ලෙස, AI සමාගම්වලට යොවුන් වියේ දරුවන් අහිතකර අන්තර්ගතයන්ට නිරාවරණය වීම සීමා කිරීමට, වයසට ගැළපෙන අත්දැකීම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා සංවර්ධන විශේෂඥයින් සමඟ කටයුතු කිරීමට, දරුවන් වැඩි වේලාවක් වේදිකාවල රඳවා තබා ගැනීමට නිර්මාණය කර ඇති විශේෂාංග සීමා කිරීමට, ගැටලු (නුසුදුසු සංවාද හෝ මානසික සෞඛ්ය ගැටලු වැනි) වාර්තා කිරීම පහසු කිරීමට සහ AI චැට්බොට්වල සීමාවන් (උදා: චැට්බොට් තොරතුරු සාවද්ය විය හැකි බව සහ ඒවා මානව වෘත්තිකයන් වෙනුවට ආදේශ නොකළ යුතු බව) පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් යොවුන් වියේ දරුවන්ට මතක් කර දීමට හැකිය. තවද, AI වේදිකා යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ දත්ත රහස්යභාවය ආරක්ෂා කිරීමට, තරුණයින්ගේ රූප සහ කටහඬ අනිසි ලෙස භාවිත කළ නොහැකි බවට සහතික වීමට සහ ඵලදායී, පරිශීලක-හිතකාමී මාපිය පාලන ක්රම (parental controls) නිර්මාණය කිරීමට පියවර ගත යුතුය.
පාසල් අධ්යාපනය තුළ AI සාක්ෂරතාවයේ අත්යවශ්යතාව
AI යනු කුමක්ද සහ එය ආරක්ෂිතව භාවිත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දරුවන් පාසලෙන් ඉගෙන ගත යුතුය. ශ්රී ලංකාවේ උසස් අධ්යාපන ආයතන තුළ AI භාවිතය ඉහළ මට්ටමක පැවතුනද, විධිමත් අධ්යාපන ක්රමවේදයක් තුළ AI සාක්ෂරතාවය ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් තවමත් පර්යේෂණ හිඩැසක් පවතී. මෙයට AI ආකෘති ක්රියා කරන ආකාරය, හානියක් නොවන පරිදි AI ආරක්ෂිතව සහ වගකීමෙන් යුතුව භාවිත කරන ආකාරය, ව්යාජ තොරතුරු හෝ AI-ජනනය කළ අන්තර්ගතයන් හඳුනා ගන්නා ආකාරය සහ පවතින සදාචාරාත්මක කරුණු පිළිබඳ මූලික අධ්යාපනය ඇතුළත් වේ. මෙම මාතෘකා පිළිබඳව ඉගැන්වීමට ගුරුවරුන්ට මඟ පෙන්වීම සහ ඒ සඳහා අවශ්ය සම්පත් අවශ්ය වනු ඇත. මෙය ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්, තාක්ෂණික සංවර්ධකයින් සහ පාසල් දිස්ත්රික්කවල සහයෝගීතාව අවශ්ය වන ප්රයත්නයකි.
දෙමාපියන් සඳහා මඟ පෙන්වීම: විවෘත සංවාදයක් අරඹමු
දෙමාපියෙකු ලෙස, යොවුන් වියේ දරුවන් සමඟ AI පිළිබඳ සංවාද ආරම්භ කිරීම අභියෝගාත්මක විය හැකිය. ඔබ ආවරණය කළ යුතු මාතෘකා මොනවාද? ඔබ ආරම්භ කළ යුත්තේ කොතැනින්ද? පළමුව, මෙම වේදිකා කිහිපයක් ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න – ඒවා ක්රියා කරන ආකාරය, ඒවායේ සීමාවන් තිබිය හැකි ස්ථාන සහ ඔබේ දරුවා ඒවා භාවිත කිරීමට උනන්දු විය හැකි හේතු පිළිබඳව අවබෝධයක් ලබා ගන්න.
ඉන්පසු මෙම ප්රධාන සංවාද මාතෘකා සලකා බලන්න:
මානව සබඳතාවල වටිනාකම
AI සහකරුවන් භාවිත කර ඇති යොවුන් වියේ දරුවන්ගෙන් 72% ක් අතරින්, 19% ක් පවසන්නේ ඔවුන් තම සැබෑ මිතුරන් සමඟ ගත කරන කාලයට සමාන හෝ ඊට වැඩි කාලයක් AI සහකරුවන් සමඟ ගත කරන බවයි. තාක්ෂණය දියුණු වන විට, මෙම ප්රවණතාව වඩාත් ව්යාප්ත විය හැකි අතර, දැනටමත් සමාජීය වශයෙන් අවදානමට ලක්ව සිටින හෝ තනිකමෙන් පෙළෙන යොවුන් වියේ දරුවන්, චැට්බොට් සබඳතාවලට තම සැබෑ ජීවිතයේ සබඳතාවලට බාධා කිරීමට ඉඩ දීමේ වැඩි අවදානමක් ඇත.
මානව සබඳතාවලට සාපේක්ෂව AI සහකරුවන්ගේ සීමාවන් පිළිබඳව යොවුන් වියේ දරුවන් සමඟ කතා කරන්න. බොහෝ AI ආකෘති, පuji කිරීම (flattery) සහ අනුමත කිරීම (validation) මගින් ඔවුන්ව වැඩි වේලාවක් වේදිකාවේ රඳවා ගැනීමට නිර්මාණය කර ඇති ආකාරය පැහැදිලි කරන්න. ඔවුන් අර්ථවත් සංවාද පැවැත්වීම සඳහා AI භාවිත කර ඇත්දැයි සහ ඔවුන් සාකච්ඡා කර ඇත්තේ කුමන ආකාරයේ මාතෘකාදැයි ඔවුන්ගෙන් විමසන්න. සැබෑ ජීවිතයේ මිතුරන් සහ පවුලේ අය සමඟ මුහුණට මුහුණලා සමාජ අන්තර්ක්රියා සඳහා ඔවුන්ට ඕනෑ තරම් අවස්ථා ඇති බවට වග බලා ගන්න. එමෙන්ම, මෙම මානව සබඳතා, කෙතරම් අපහසු, අවුල් සහගත හෝ සංකීර්ණ වුවත්, ඒවා වටිනා බව ඔවුන්ට මතක් කර දෙන්න.
යහපත සඳහා AI භාවිතය
හොඳින් භාවිත කළ විට, AI මෙවලම් ඉගෙනීම සහ ගවේෂණය සඳහා ඇදහිය නොහැකි අවස්ථා ලබා දිය හැකිය. බොහෝ යොවුන් වියේ දරුවන් දැනටමත් මෙම ප්රතිලාභ සමහරක් අත්විඳ ඇති අතර, සංවාද ආරම්භ කිරීමට මෙය හොඳ තැනක් විය හැකිය. ඔවුන්ට AI ප්රයෝජනවත් වී ඇත්තේ කොතැනකදීද?
පාසල් වැඩ සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ පාසල් AI වෙත ප්රවේශ වන ආකාරය විමසන්න. ගෙදර වැඩ සඳහා AI භාවිත කිරීම පිළිබඳව තම ගුරුවරුන්ගේ ප්රතිපත්ති දරුවන් දන්නවාද? ඔවුන් පන්ති කාමරය තුළ AI භාවිත කර තිබේද? විවේචනාත්මක චින්තනය ප්රතිස්ථාපනය කරනවා වෙනුවට, විවේචනාත්මක චින්තනය උත්තේජනය කරමින් සහ ඔවුන් උනන්දුවක් දක්වන සංකල්ප ගැඹුරින් ගවේෂණය කරමින්, ක්රියාකාරී ඉගෙනීමට සහාය වීම සඳහා AI භාවිත කිරීමට යොවුන් වියේ දරුවන් දිරිමත් කළ යුතුය.
විචාරශීලී AI පාරිභෝගිකයෙකු වීම
AI ආකෘති සෑම විටම නිවැරදි පිළිතුරු ලබා දෙන්නේ නැත, විශේෂයෙන්ම සෞඛ්යය සම්බන්ධයෙන් මෙය ගැටලුකාරී විය හැකිය. යොවුන් වියේ දරුවන් (සහ වැඩිහිටියන්) නිතරම ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්ය පිළිබඳ තොරතුරු අන්තර්ජාලයෙන් ලබා ගනී. සමහර අවස්ථාවලදී, ඔවුන් මීට පෙර චිකිත්සකයෙකු සමඟ පැවැත්වූ සංවාද සඳහා AI මත යැපෙමින් සිටිය හැකි අතර, එම ආකෘති ස්වයං-හානි, ආහාර ගැනීමේ අක්රමිකතා හෝ සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි වැනි ගැටලු පිළිබඳ හෙළිදරව් කිරීම්වලට සුදුසු පරිදි ප්රතිචාර නොදැක්විය හැකිය. චැට්බොට් වෙතින් ලැබෙන ඕනෑම උපදෙසක්, “රෝග විනිශ්චයක්” හෝ නිර්දේශයක් වෘත්තිකයෙකු විසින් තහවුරු කර ගත යුතු බව යොවුන් වියේ දරුවන් දැන සිටීම වැදගත්ය. AI චැට්බොට් බොහෝ විට ඒත්තු ගැන්වෙන සහ අධිකාරී ලෙස නිර්මාණය කර ඇති බැවින්, ඒවායේ පිළිතුරු ඒ ආකාරයෙන්ම පිළිගැනීමේ පෙළඹවීමට අප ක්රියාකාරීව විරුද්ධ විය යුතු බව දෙමාපියන්ට අවධාරණය කළ හැකිය.
APA නිර්දේශ මගින් AI-ජනනය කළ අන්තර්ගතයන් හා සම්බන්ධ අවදානම් ද ඉස්මතු කරයි. යොවුන් වියේ දරුවන් විසින්ම නිර්මාණය කරන ලද හෝ සමාජ මාධ්ය හරහා හමුවන එවැනි අන්තර්ගතයන් විශ්වාසදායක නොවීමට ඉඩ ඇත. ඒවා ප්රචණ්ඩකාරී හෝ හානිකර විය හැකිය. ඩීප්ෆේක් (Deepfakes) සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඒවා නීතියට පටහැනි විය හැකිය. ශ්රී ලංකාව තුළ ද ඩීප්ෆේක් තාක්ෂණය සයිබර් අවකාශයේ පිළිගත් තර්ජනයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, හිතවතී වැනි දේශීය සබැඳි ආරක්ෂණ සම්පත් ඒ පිළිබඳව මහජනයා දැනුවත් කර ඇත. දෙමාපියන් ලෙස, රූප සහ වීඩියෝ දෙස විවේචනාත්මකව බැලීමට සහ සෑම විටම මූලාශ්රය පරීක්ෂා කිරීමට අපට යොවුන් වියේ දරුවන්ට මතක් කර දිය හැකිය. එමෙන්ම, තම සම වයසේ මිතුරන්ගේ AI-වෙනස් කළ රූප නිර්මාණය කිරීම හෝ බෙදා හැරීම කිසි විටෙකත් නොකළ යුතු බව අපට ඔවුන්ට මතක් කර දිය හැකිය. එය සදාචාර විරෝධී පමණක් නොව, සමහර රටවල නීති විරෝධී ද වේ.
අහිතකර අන්තර්ගතයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම
තරුණ පරිශීලකයින් සඳහා ආරක්ෂණ විධිවිධාන ස්වල්පයක් ඇති බැවින්, AI ආකෘතිවලට නව යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ ආරක්ෂාවට සහ යහපැවැත්මට අහිතකර ලෙස බලපාන අන්තර්ගතයන් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය. නුසුදුසු, භයානක, ප්රචණ්ඩකාරී, වෙනස් කොට සැලකීම් සහිත හෝ ප්රචණ්ඩත්වය ඇඟවුම් කරන ලිපි, රූප, ශ්රව්ය හෝ වීඩියෝ මේවාට ඇතුළත් විය හැකිය.
මෙම පද්ධති ආරක්ෂිත කිරීම සඳහා AI සංවර්ධකයින්ට තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කිරීමට තිබුණද, දෙමාපියන් ලෙස, අපට මෙම අවදානම් පිළිබඳව අපගේ දරුවන් සමඟ නිරන්තරයෙන් සංවාදයේ යෙදිය හැකි අතර ඔවුන්ගේ භාවිතය සඳහා සීමාවන් පැනවිය හැකිය. ඔවුන්ට අපහසුතාවයක් දැනෙන යමක් හමු වුවහොත් කුමක් කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව යොවුන් වියේ දරුවන් සමඟ කතා කරන්න. AI සඳහා සුදුසු සහ නුසුදුසු භාවිතයන් සාකච්ඡා කරන්න. AI පිළිබඳ සන්නිවේදනයේදී, කුතුහලයෙන් සහ විනිශ්චයකින් තොරව සිටීමෙන් විවෘත සංවාදයක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න.
නිගමනය: පර්යේෂණ සහ ක්රියාකාරී මැදිහත්වීම සඳහා වන ඇරයුම
AI තාක්ෂණය වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින අතර, නව යොවුන් වියේ සංවර්ධනයට එහි බලපෑම් වඩා හොඳින් අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා දැඩි විද්යාත්මක අධ්යයනයන් අවශ්ය වේ. APA නිර්දේශ මෙම පර්යේෂණයට ප්රමුඛත්වය දීමට සහ අරමුදල් සැපයීමට කරන ඉල්ලීමකින් අවසන් වේ. නමුත් ඉගෙන ගැනීමට බොහෝ දේ ඇති නිසා, අප ක්රියා කිරීමට බලා සිටිය යුතු නැත. දැන්ම ඔබේ දරුවන් සමඟ AI ගැන කතා කිරීම ආරම්භ කරන්න.
ප්රධාන තාක්ෂණික පද සඳහා පාරිභාෂික ශබ්ද මාලාව: අවබෝධය සඳහා පාලමක්
මෙම වාර්තාවේ සාකච්ඡා කෙරෙන සංකල්ප නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා, පහත දැක්වෙන ප්රධාන තාක්ෂණික පද පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් අත්යවශ්ය වේ. මෙම පද බොහොමයක් ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් සිංහල ව්යවහාරයට පැමිණ ඇති අතර, ඒවායේ නිවැරදි අර්ථය සහ සන්දර්භය දැන සිටීම දෙමාපියන්ට සහ අධ්යාපනඥයින්ට තම දරුවන් සමඟ අර්ථවත් සංවාදයක් ගොඩනගා ගැනීමට උපකාරී වනු ඇත.
ඉංග්රීසි පදය
යෝජිත සිංහල යෙදුම/ව්යවහාරය
කෙටි පැහැදිලි කිරීම (සිංහල)
අදාළත්වය (මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?)
Artificial Intelligence (AI)
කෘතිම බුද්ධිය
මිනිස් බුද්ධිය අනුකරණය කරමින් සිතීමට, ඉගෙනීමට සහ ගැටලු විසඳීමට පරිගණක පද්ධතිවලට ඇති හැකියාව.
මෙය සමස්ත තාක්ෂණයේ මූලික පදයයි.
Generative AI
උත්පාදක AI (Generative AI)
ලබා දී ඇති දත්ත මත පදනම්ව, පෙර නොවූ විරූ නව ලිපි, රූප, සංගීතය සහ වීඩියෝ නිර්මාණය කළ හැකි කෘතිම බුද්ධි වර්ගයකි.
ChatGPT වැනි යෙදුම් ක්රියාත්මක වන්නේ මෙම තාක්ෂණයෙනි. යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ නිර්මාණශීලීත්වයට මෙන්ම වංචනික ක්රියා සඳහා ද මෙය හේතු විය හැක.
AI Chatbot / AI Companion
AI චැට්බොට් / AI සහකාර
මිනිසුන් සමඟ ලිඛිතව හෝ කටහඬින් සංවාදයේ යෙදීම සඳහා විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද කෘතිම බුද්ධි වැඩසටහනකි.
යොවුන් වියේ දරුවන් මානසික සහාය සහ මිත්රත්වය සඳහා මේවා භාවිත කිරීමේ ප්රවණතාවක් පවතී.
Deepfake
ඩීප්ෆේක් (Deepfake)
කෘතිම බුද්ධිය භාවිතයෙන්, යම් පුද්ගලයෙකුගේ මුහුණ හෝ කටහඬ වෙනත් අයෙකුගේ ශරීරයකට ඉතා තාත්වික ලෙස බද්ධ කර නිර්මාණය කරන ව්යාජ වීඩියෝ හෝ ඡායාරූප.
මෙය සයිබර් හිරිහැර, කීර්තිනාමය විනාශ කිරීම සහ ව්යාජ ප්රවෘත්ති පැතිරවීම සඳහා යොදාගත හැකි ඉතා භයානක තාක්ෂණයකි.
ශ්රී ලාංකික පවුල් සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සඳහා දේශීය සම්පත් සහ ඉදිරි පියවර
ඇමරිකානු මනෝවිද්යා සංගමයේ නිර්දේශ හුදු තොරතුරු මූලාශ්රයක් ලෙස නොව, ශ්රී ලංකාව තුළ ක්රියාත්මක කළ හැකි මාර්ගෝපදේශයක් බවට පත් කිරීම මෙම වාර්තාවේ අවසන් අරමුණයි. ජාතික මට්ටමේ AI ප්රතිපත්ති සම්පාදනය සහ තරුණ ප්රජාවගේ දෛනික භාවිතයන් අතර පවතින පරතරය පියවීම සඳහා, බහුවිධ පාර්ශ්වකරුවන්ගේ සම්බන්ධීකරණය අත්යවශ්ය වේ.
දෙමාපියන් සහ අධ්යාපනඥයින් සඳහා
- දේශීය සහාය ලබා ගැනීම: සබැඳි අවකාශයේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවකට මුහුණ දුන් විට, හිතවතී සහ ශ්රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්රතිචාර සංසදය (SLCERT) වැනි දේශීය සංවිධානවලින් සහාය ලබා ගත හැකිය. ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවි සහ සම්බන්ධීකරණ තොරතුරු පිළිබඳව දැනුවත් වීම වැදගත් වේ.
- පාසල් සමඟ සහයෝගීතාව: ශ්රී ලංකාවේ උසස් අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ AI භාවිතය සම්බන්ධයෙන් පවතින අභියෝග සැලකිල්ලට ගෙන , දෙමාපියන් සහ ගුරුවරුන් එක්ව පාසල් මට්ටමින් අධ්යයන කටයුතු සඳහා AI සදාචාරාත්මකව භාවිත කිරීම පිළිබඳ පැහැදිලි ප්රතිපත්ති සකස් කිරීමට මූලිකත්වය ගත යුතුය.
නීති සම්පාදකයින් සහ තාක්ෂණික සංවර්ධකයින් සඳහා
- ජාතික ප්රතිපත්තියට යොවුන් වියේ ආරක්ෂාව ඇතුළත් කිරීම: ශ්රී ලංකාවේ ජාතික කෘතිම බුද්ධි උපායමාර්ගික ධවල පත්රිකාව සකස් කිරීමේදී, නව යොවුන් වියේ දරුවන්ගේ මානසික සහ ඩිජිටල් යහපැවැත්ම ආරක්ෂා කිරීම, එහි ප්රධාන කුළුණක් ලෙස ඇතුළත් කළ යුතුය. එය හුදු පසු සිතුවිල්ලක් නොවිය යුතුය. APA නිර්දේශ මගින් යෝජනා කරන ලද ආරක්ෂණ විධිවිධාන, දත්ත රහස්යභාවය සහ වයසට ගැළපෙන නිර්මාණ මූලධර්ම, මෙම ජාතික සැලැස්මේ අනිවාර්ය අංග බවට පත් කළ යුතුය.
- දේශීය සංවර්ධකයින්ගේ වගකීම: SinhalaGPT වැනි දේශීය AI මෙවලම් සංවර්ධනය කරන සමාගම් , APA හි යෞවන-කේන්ද්රීය නිර්මාණ මූලධර්ම (උදා: වයසට ගැළපෙන ආරක්ෂණ විධිවිධාන, ශක්තිමත් වාර්තාකරණ යාන්ත්රණ, දත්ත රහස්යභාවය) තම නිෂ්පාදනවලට ඇතුළත් කරමින් ආදර්ශයක් සැපයිය යුතුය.
මෙම වාර්තාව, ශ්රී ලංකාවේ ඉහළ මට්ටමේ ජාතික AI ප්රතිපත්ති සහ තරුණ ප්රජාව, දෙමාපියන් සහ ගුරුවරුන්ගේ එදිනෙදා භාවිතයන් අතර පාලමක් ලෙස ක්රියා කළ හැකිය. APA නිර්දේශ මගින් තාක්ෂණික නිර්මාණය, අධ්යාපනය සහ මාපිය මඟ පෙන්වීම සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂි-පදනම් වූ, ප්රායෝගික පියවර සපයයි. මෙම නිර්දේශ අධ්යාපන අමාත්යාංශය, තාක්ෂණික සමාගම් සහ රාජ්ය නොවන සංවිධාන වැනි දේශීය පාර්ශ්වකරුවන් වෙත සෘජුවම යොමු කිරීමෙන්, ශ්රී ලංකාව තුළ වගකීම් සහගත AI පාලනයක් සඳහා බහුවිධ පාර්ශ්වකරුවන්ගේ ආකෘතියක් යෝජනා කළ හැකිය. එමගින්, මෙම වාර්තාව හුදු පරිවර්තනයක් ඉක්මවා, ප්රතිපත්තිමය ලියවිල්ලක් සහ සම්බන්ධීකෘත ක්රියාමාර්ග සඳහා වන ඇරයුමක් බවට පත් වේ. එය, ශ්රී ලංකාවට AI තාක්ෂණයේ ප්රතිලාභ ලබා ගන්නා අතරම, මතු පරපුරට එහි අවදානම් ක්රියාකාරීව කළමනාකරණය කර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ මාර්ග සිතියමක් සපයයි. එමගින්, අනාගත අර්බුදයක් විය හැකි තත්ත්වයක්, කළමනාකරණය කළ හැකි අවස්ථාවක් බවට පරිවර්තනය කරගත හැකිය.
Works cited
1. කෘතිම බුද්ධිය නොහොත් Artificial Intelligence (පළමු කොටස) – අතීතය, අනාගතය සහ වැදගත්කම – Android වැඩකාරයෝ, https://androidwedakarayo.com/artificial-intelligence-history-future-in-sinhala 2. කෘත්රීම බුද්ධිය – විකිපීඩියා, https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%98%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B7%93%E0%B6%B8_%E0%B6%B6%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B7%92%E0%B6%BA 3. Exploring the Usage of AI Tools in Education: Insights from Gen Z Undergraduates in Sri Lanka | Ianna Journal of Interdisciplinary Studies, https://iannajournalofinterdisciplinarystudies.com/index.php/1/article/view/773 4. (PDF) Usage of Artificial Intelligence (AI) Tools for Academic Activities by Undergraduate Students: A Quantitative Study at the Sri Lanka Institute of Information Technology (SLIIT) Library – ResearchGate, https://www.researchgate.net/publication/383826980_Usage_of_Artificial_Intelligence_AI_Tools_for_Academic_Activities_by_Undergraduate_Students_A_Quantitative_Study_at_the_Sri_Lanka_Institute_of_Information_Technology_SLIIT_Library 5. SinhalaGPT | Sri Lanka’s Premier AI Platform, https://sinhalagpt.com/ 6. ලංකාවෙ හදපු AI එක | Sri Lankan Generative AI Tool | ABSOL-X | Sinhala – YouTube, https://m.youtube.com/watch?v=TEbMHtl5BWk 7. Chat With AI – Apps on Google Play – SinhalaGPT, https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sinhalagpt.chatai&hl=en_NZ 8. SinhalaGPT – Chat With AI – Apps on Google Play, https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sinhalagpt.chatai 9. ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN SRI LANKA – Ministry of Digital Economy, https://mot.gov.lk/assets/files/AI%20White%20Paper%20March%202024-c09aa49f7990358ad1442103b804511d.pdf 10. Generative AI | Sinhala – YouTube, https://www.youtube.com/playlist?list=PL495mke12zYCGnLGzTPFbRvW-1EsB-oYa 11. Generative AI වලින් 2025 පටන්ගමු | GenAI – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=uwJwOiPRo6w 12. Harnessing AI for Personaliszed Learning: Fostering Sustainable Educational Practices in Sri Lanka’s Higher Education Sector, https://fgs.cmb.ac.lk/wp-content/uploads/cjmr.v9i1-2.54_75.pdf 13. Impact of Artificial Intelligence (AI) Tools in Sri Lankan Higher Education – IRMA-International.org, https://www.irma-international.org/viewtitle/370092/?isxn=9798369382929 14. පළවෙනි වෙළුම – 3 වෙනි කලාපය – හිතවතී – Hithawathi, https://www.hithawathi.lk/si/monthly-newsletters-si/volume-01-issue-03/ 15. Deepfake – Hithawathi, https://www.hithawathi.lk/help-centre/knowledge-base/deepfake-2/
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න