මැද පෙරදිග යුද තත්ත්වය පිළිබඳ නවතම පුවත් මාර්තු 04 රාත්‍රි 09

• ඊශ්‍රායල ගුවන් හමුදාව ඉරානයට බෝම්බ 5,000ක් හෙළූ බව පවසයි
  වේලාව: 15.10 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 08.40
  සෙනසුරාදා ආරම්භ වූ වත්මන් හමුදා මෙහෙයුමේදී ඉරානය වෙත බෝම්බ 5,000ක් හෙළා ඇති බව ඊශ්‍රායල ගුවන් හමුදාව ප්‍රකාශ කළේය. “ඊශ්‍රායල ගුවන් හමුදා ප්‍රහාරක යානා ටෙහෙරාන් ප්‍රදේශය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ඉරානය පුරා සිය ගුවන් ආධිපත්‍යය තවදුරටත් තහවුරු කරමින් සිටී,” යනුවෙන් X සමාජ මාධ්‍යයේ නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වේ. මීට අමතරව ටෙහෙරානයේ ඉරාන ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධතියකට මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල කරන වීඩියෝ දර්ශනද ඔවුන් ප්‍රසිද්ධ කර ඇත.
  
  ඇමරිකානු සබ්මැරීන ප්‍රහාරයකින් ඉරාන යුද නෞකාවක් ගිලී 80ක් මිය යයි
  වේලාව: 14.58 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 08.28
  ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළට ඔබ්බෙන් ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ඉරාන යුද නෞකාවකට එල්ල කළ ටෝපිඩෝ ප්‍රහාරයකින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 80 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇති බව නියෝජ්‍ය විදේශ අමාත්‍ය අරුන් හේමචන්ද්‍ර මහතා පැවසීය. විදේශ අමාත්‍ය විජිත හේරත් මහතා පැවසුවේ, ගාල්ල වරායට සැතපුම් 25ක් දකුණින් ආපදා සංඥා නිකුත් කරන අවස්ථාවේදී ඉරානයේ නවීනතම යුද නෞකාවක් වන ‘අයිරිස් දෙනා’ (Iris Dena) නෞකාවේ පුද්ගලයින් 180 දෙනෙකු සිටි බවයි. අනෙකුත් දිවි ගලවා ගත් අය සෙවීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන් මෙහෙයුමක් දියත් කර ඇත. මෙම නෞකාව ඉන්දියාවේ පැවති ‘මිලාන්’ (Milan) නාවික අභ්‍යාසයට සහභාගී වී ආපසු යමින් සිටියදී ප්‍රහාරයට ලක්ව ඇති බව වාර්තා වේ.
  
  මෙතෙක් වාර්තා වූ ප්‍රධාන වර්ධනයන්හි සාරාංශය
  වේලාව: 13.15 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 06.45
  ප්‍රහාර අඛණ්ඩව: ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ප්‍රහාර ඉරානයට එරෙහිව දිගටම ක්‍රියාත්මක වන අතර, ටෙහෙරානයේ ආරක්ෂක අංශ ඉලක්ක කර ගනිමින් ඊශ්‍රායලය “පුළුල් ප්‍රහාර මාලාවක්” ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
  ලෙබනන පෙරමුණ: ඊශ්‍රායල හමුදාව දකුණු ලෙබනනයේ හෙස්බොල්ලා බලකොටු ඉලක්ක කරන අතර, ලිටානි ගඟෙන් උතුරට ඉවත් වන ලෙස ප්‍රදේශවාසීන්ට හදිසි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර ඇත.
  ඉරාන ප්‍රතිප්‍රහාර: ඉරානය කලාපය පුරා ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ඉලක්ක වෙත ප්‍රහාර එල්ල කිරීම වේගවත් කර ඇත. සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, කටාර් සහ කුවේට් යන රටවල් අද දින ඉරාන ප්‍රහාර වාර්තා කළේය.
  කමේනිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා: අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ඔහුගේ දෙවන පුත් මොජ්ටාබා කමේනි පත්වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බව ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය ඉඟි කරයි.
  අවමංගල්‍ය උත්සවය කල් යයි: අධික ජන සහභාගීත්වය හේතුවෙන් යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීමට අවශ්‍ය බැවින්, අද රාත්‍රී තෙහෙරානයේ පැවැත්වීමට තිබූ කමේනිගේ අවමංගල්‍ය උත්සවය කල් දමා ඇත.
  මරණ සංඛ්‍යාව: ඉරානයේ මියගිය සංඛ්‍යාව 1,045 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව එරට බලධාරීන් තහවුරු කරයි.
  නේටෝ මැදිහත්වීම: තුර්කිය දෙසට ඉරානයෙන් දියත් කළ මිසයිලයක් නේටෝ (NATO) ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධතිය මගින් වෙඩි තබා බිම හෙළා ඇත.
  ස්පාඤ්ඤයේ ප්‍රතිචාරය: යුද්ධයට ඒකාබද්ධ හමුදා කඳවුරු භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව පවසමින් ස්පාඤ්ඤ අගමැති පෙඩ්රෝ සැන්චෙස්, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ විවේචනවලට පිළිතුරු දෙමින් “යුද්ධයට එපා” (no a la guerra) යන ස්ථාවරය නැවත අවධාරණය කළේය.
  
  ‘ඇමරිකාව ජයග්‍රහණය කරමින් සිටිනවා’ – පීට් හෙග්සෙත්
  වේලාව: 13.07 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 06.37
  පෙන්ටගනයේ සිට අදහස් දක්වමින් ඇමරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් පැවසුවේ ‘ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි’ (Operation Epic Fury) මෙහෙයුම හරහා ඇමරිකාව ඉරාන ගැටුමෙන් ඉතා තීරණාත්මක ලෙසත්, විනාශකාරී ලෙසත් කිසිදු අනුකම්පාවකින් තොරවත් ජයග්‍රහණය කරමින් සිටින බවයි.
• ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්නයේ ගිලෙමින් තිබූ ඉරාන යුද නෞකාවක සිටි පිරිසක් බේරා ගනී පස්වරු14.21
• ශ්‍රී ලංකා මුහුදු සීමාවට ආසන්නයේ අද දින ගිලෙමින් තිබූ ඉරාන නෞකාවක සිටි පුද්ගලයින් 30 දෙනෙකුට නොඅඩු පිරිසක් බේරා ගැනීමට ශ්‍රී ලංකා හමුදාව සමත් වූ බව නිලධාරීන් උපුටා දක්වමින් රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කරයි.
• අදාළ ඉරාන නෞකාවෙන් ලැබුණු හදිසි ආපදා සංඥාවකට (distress call) අනුව ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව වහාම ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුමක් දියත් කළ බව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශකයෙකු සඳහන් කළේය.
• කාර්ය මණ්ඩලය 180 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ මෙම නෞකාවේ සිටි තුවාල ලැබූ නාවිකයින් දිවයිනේ දකුණු ප්‍රදේශයේ රෝහලක් වෙත ඇතුළත් කළ බව විදේශ අමාත්‍ය විජිත හේරත් මහතා පාර්ලිමේන්තුවේදී පැවසීය. නෞකාව ගිලීමට හේතුව ඇතුළු වැඩිදුර තොරතුරු ඔහු අනාවරණය නොකළ නමුත්, මේ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාව නිසි පියවර ගන්නා බව අමාත්‍යවරයා වැඩිදුරටත් ප්‍රකාශ කළේය.
• දේශීය මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, මෙම නෞකාව ඉරාන නාවික හමුදාවට අයත් ‘අයිරිස් දෙනා’ (Iris Dena) නැමැති ෆ්‍රිගේට් (frigate) වර්ගයේ යුද නෞකාවකි. එය දකුණු පළාතේ ගාල්ල වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදේදී ආපදා සංඥා නිකුත් කර තිබූ බව වාර්තා වේ.
• හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය පිළිබඳ පරස්පර විරෝධී හිමිකම්
  වේලාව: 05.13 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 10.43
  තෙල් හා ගෑස් ප්‍රවාහනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය නාවික මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය බදාදා දිනයේදී තම පාලනයට නතු කරගත් බව ඉරානයේ විප්ලවීය බලකාය ප්‍රකාශ කළේය. ඒ අනුව එම ජල මාර්ගය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන ඕනෑම නෞකාවක් මිසයිල හෝ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලට ලක්වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඒජන්ස් ප්‍රංශ පුවත් සේවය (AFP) වාර්තා කරයි.
  කෙසේ වෙතත්, ඇමරිකානු මධ්‍යම විධානයේ අද්මිරාල් බ්‍රැඩ් කූපර් ඉරානයේ මෙම ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඔහු සඳහන් කළේ ඇමරිකාව විසින් මුළු ඉරාන නාවික හමුදාවම ගිල්වා දමමින් සිටින බවත්, මේ වන විටත් ඉරාන නෞකා 17ක් විනාශ කර ඇති බවත්ය. “දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඉරාන පාලනය ජාත්‍යන්තර නාවික ගමනාගමනයට බාධා කළා. අද වන විට අරාබි ගල්ෆ් කලාපයේ, හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ හෝ ඕමාන් බොක්කේ එකදු ඉරාන නෞකාවක්වත් ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැහැ,” ඔහු පැවසීය.
  
  ඉරාන විප්ලවීය බලකාය ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ඉලක්ක වෙත මිසයිල 40කට වඩා එල්ල කරයි
  වේලාව: 06.42 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 12.12
  මැදපෙරදිග යුද්ධයේ පස්වන දිනයේදී ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ඉලක්ක වෙත මිසයිල 40ක් පමණ එල්ල කළ බව ඉරානයේ විප්ලවීය බලකාය බදාදා ප්‍රකාශ කළේය. “පැය කිහිපයකට පෙර ඉරාන විප්ලවීය බලකායේ ගුවන් අභ්‍යවකාශ බලකාය විසින් ‘Honest Promise 4’ මෙහෙයුමේ 17 වන අදියර ලෙස ඇමරිකානු සහ සියොන්වාදී ඉලක්ක වෙත මිසයිල 40ක් දියත් කරන ලදී,” යනුවෙන් රාජ්‍ය රූපවාහිනිය මගින් නිකුත් කළ නිවේදනයක දැක්වේ.
  
  අභාවප්‍රාප්ත උත්තරීතර නායක කමේනි හට තෙහෙරානයේදී අවසන් ගෞරව
  වේලාව: 06.36 GMT | කොළඹ වේලාව: ප.ව. 12.06
  අභාවප්‍රාප්ත උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි හට අවසන් ගෞරව දැක්වීමේ උත්සවය බදාදා රාත්‍රී 10:00 ට (GMT 18:30) තෙහෙරානයේ ඉමාම් කොමේනි යාඥා භූමියේදී පැවැත්වෙන බව රජයේ මාධ්‍ය වාර්තා කරයි. මෙම උත්සවය දින තුනක් පුරා පැවැත්වෙන අතර අවමංගල්‍ය පෙරහැර පිළිබඳ විස්තර පසුව දැනුම් දෙනු ලැබේ.
  
  ඊශ්‍රායල සහ ඇමරිකානු රජයන් අතර මතභේද මතුවෙයි
  වේලාව: 06.28 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 11.58
  ඉරානයට එරෙහිව ඒකාබද්ධ යුද්ධයක නිරත වුවද ඊශ්‍රායලය සහ ඇමරිකානු රජයන් අතර මතභේද මතුවෙමින් පවතින බව පෙනේ. සෙනසුරාදා බෝම්බ ප්‍රහාර ආරම්භයේදී ට්‍රම්ප් සහ නෙතන්යාහු දෙදෙනාම පැවසුවේ ඉරාන පාලන තන්ත්‍රය වෙනස් කිරීම තම ඉලක්කය බවයි. නමුත් සඳුදා ධවල මන්දිරයේදී අදහස් දක්වමින් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් පාලන තන්ත්‍රය පෙරළා දැමීම ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස සඳහන් නොකළ බව රොයිටර් පුවත් සේවය පෙන්වා දෙයි. ට්‍රම්ප්ට අනුව ඇමරිකාවේ අරමුණ වන්නේ ඉරානයේ මිසයිල සහ නාවික හමුදාව විනාශ කර න්‍යෂ්ටික අවියක් ලබා ගැනීම වැළැක්වීමයි.
  
  ගුවන් ගමන් කටයුතු අවුල් ජාලයක
  වේලාව: 06.09 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 11.39
  ඉරානය තුළ ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල ඒකාබද්ධ යුද්ධය හේතුවෙන් මැදපෙරදිග පුරා ගුවන් ගමන් අඩාල වී ඇති අතර දස දහස් සංඛ්‍යාත පිරිසක් අතරමං වී සිටිති. ඉදිරි දිනවලදීද ගුවන් ගමන් අවලංගු වීම් හෝ දිගු ගුවන් මාර්ග භාවිතා කිරීමට සිදුවනු ඇති බව විශේෂඥයෝ පවසති. මෙය ගුවන් ටිකට්පත් මිල ඉහළ යාමටද හේතු විය හැක.
  
  ඕමාන් හි සිටින බ්‍රිතාන්‍ය වැසියන් සඳහා විශේෂ ගුවන් යානයක්
  වේලාව: 05.47 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 11.17
  කලාපීය ගැටුම් මධ්‍යයේ ඕමාන් රාජ්‍යයෙන් පිටවීමට කැමති බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් සඳහා බදාදා සවස විශේෂ ගුවන් යානයක් සූදානම් කර ඇති බව බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ කාර්යාලය පවසයි. මෙම යානය මස්කට් අගනුවරින් සවස 7:00 ට පිටත්වීමට නියමිතය.
  
  ඊශ්‍රායලය පුරා ගුවන් ප්‍රහාරක සීරියන් නලා නාද වෙයි
  වේලාව: 05.30 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 11.00
  බදාදා අලුයම ඉරානයෙන් එල්ල වූ මිසයිල ප්‍රහාර හේතුවෙන් ඊශ්‍රායලයේ විශාල ප්‍රදේශයක ගුවන් ප්‍රහාරක සීරියන් නලා නාද විය. ජෙරුසලම සහ ටෙල් අවිව් ඇතුළු ප්‍රදේශවල ජනතාවට ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යන ලෙස දැනුම් දුන් අතර, මිනිත්තු කිහිපයකට පසු එම නියෝගය ඉවත් කරන ලදී. සෘජු ප්‍රහාර හෝ ජීවිත හානි පිළිබඳව මෙතෙක් වාර්තා වී නොමැත.
  
  ගැටුම් හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළ අස්ථාවර වෙයි
  වේලාව: 05.03 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 10.33
  හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා තෙල් ප්‍රවාහන නෞකාවලට ආරක්ෂාව සපයන බවට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කළ ප්‍රකාශය මධ්‍යයේ වුවද බදාදා ලෝක කොටස් වෙළඳපොළවල් තවදුරටත් පහත වැටුණි. දකුණු කොරියාවේ කොස්පි (Kospi) දර්ශකය 11.3% කින් සහ ජපානයේ නිකේයි (Nikkei) දර්ශකය 3.9% කින් පහත වැටී ඇත.
  
  ලෙබනනයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකු මිය යයි
  වේලාව: 04.45 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 10.15
  නැගෙනහිර ලෙබනනයේ බාල්බෙක් ප්‍රදේශයේ ගොඩනැගිල්ලකට ඊශ්‍රායලය එල්ල කළ ප්‍රහාරයකින් පුද්ගලයන් හතර දෙනෙකු මිය ගොස් හය දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව ලෙබනන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කරයි. සුන්බුන් අතර සිරවී සිටින පවුල් බේරා ගැනීමේ කටයුතු මේ වන විටත් ක්‍රියාත්මක වේ.
  
  ඉරානයේ මීළඟ නායකත්වය ගැන ට්‍රම්ප්ගේ අදහස
  වේලාව: 04.31 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 10.01
  යුද්ධය අවසන් වූ පසු ඉරාන රජය තුළ සිටින අයෙකු බලයට පත්වීම වඩාත් සුදුසු බව ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කළේය. මේ වන විට පස්වන දිනටත් ක්‍රියාත්මක යුද්ධයෙන් ඉරාන වැසියන් සිය ගණනක් සහ ප්‍රමුඛ පෙළේ නායකයන් රැසක් මිය ගොස් ඇත.
  
  සෞදි අරාබිය මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර ව්‍යර්ථ කරයි
  වේලාව: 03.52 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 09.22
  රියාද් අගනුවරට දකුණින් පිහිටි ප්‍රදේශයකට එල්ල වූ ක්‍රෲස් මිසයිල දෙකක් සහ ඩ්‍රෝන යානා නවයක් බාධා කර විනාශ කිරීමට සෞදි ආරක්ෂක අංශ සමත් වූ බව එරට ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය පවසයි. මෙම ප්‍රහාර පිටුපස සිටින්නේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව නිශ්චිත ප්‍රකාශයක් සිදු කර නොමැත.
  
  පස්වන දිනයටත් තෙහෙරානයේ පිපිරුම් හඬ ඇසෙයි
  වේලාව: 03.45 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 09.15
  බදාදා අලුයම ඉරාන අගනුවර වන තෙහෙරානය අවට ප්‍රබල පිපිරුම් හඬවල් ඇසුණු බව වාර්තා වේ. ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානයකට එල්ල වූ ප්‍රහාරවලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඉරානයද ගල්ෆ් කලාපයට ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත. මේ වන විට ඉරානය තුළ පුද්ගලයන් 800ක් පමණ මිය ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.
  
  දකුණු බීරූට් හි ප්‍රහාරවලින් හය දෙනෙකු මිය යයි
  වේලාව: 02.49 GMT | කොළඹ වේලාව: පෙ.ව. 08.19
  බීරූට් නගරයට දකුණින් පිහිටි නගර දෙකකට ඊශ්‍රායලය එල්ල කළ ප්‍රහාරවලින් පුද්ගලයන් හය දෙනෙකු මිය ගොස් අට දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බව ලෙබනන සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළේය. යුද්ධය ලෙබනනය දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ හෙස්බොල්ලා සංවිධානය ඊශ්‍රායලයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමත් සමඟය.