විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

    විජලනය හිස කැක්කුම ඇතිකරයිද?

    හිසරදය අප කාටත් කරදර ගෙන එන තත්ත්වයකි. මේ ගැන thathu  ලිපියක් පසුගිය ඔක්තෝබර් 24 දා පලවිය. මෙය, එහි වෙනත් පැත්තක් ගැන සාකච්ඡා කරන ලිපියකි විජලනය හෙවත් …

    ඕසෝන් සිදුර වඩාත්ම කුඩා වූ අවස්ථාව!

    අපරිවර්තීගෝලයේ (stratosphere ) උණුසුම්වීම හේතුවෙන්  ඕසෝන වනසන රසායන ඈත්කර තිබීමෙන් වාර්ෂිකව  ඕසෝන් ස්තරය තුනීවීම පසුගිය වසර දෙක තුළ අඩුකිරීමට හේතුවෙයි. වසර 30ක් ඇතුළත ඕසෝන් සිදුර වඩාත්ම…

    සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 55: යහපත(Good)

    මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් අප භාෂාව යොදා ගන්නා ආකාරය බොහෝ විට අපව යොමු කරන්නේ වැරදි අවබෝධයට හෙවත් වැරදි…

    ඔරං උටං නව විශේෂයක් සොයා ගැනේ

    සොයා ගන්නා විටත් නව විශේෂය දැඩි සේ ආපදාපන්න යයි විශ්වාස කෙරේ. ක‍්‍රි: ව: 2000 ගණන් වල මුලදී විද්‍යාඥයෝ ඔරං උටං එකිනෙකට වෙනස් විශේෂ දෙකක් හඳුනාගත්හ :…

    සියල්ලන් කම්පාවට පත්කරන භූමි කම්පා

    2017 වසරේ මෙතෙක් සිදුවූ මාරක තම භුමි කම්පාව නොවැම්බර් 12 වැනි ඉරිදා – ඉරාන ඉරාක දේශ සීමාවේදී  ඇතිවිය. එහි විනාශය ගැන වාර්තා මේ දිනවල ජනමාධ්‍යයන් හි…

    ජෛව ඉන්ධන වගාව, හරිතාගාර වායු අඩුකිරීමට හේතුවෙයි

    ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෙක්සාස් හා කැලිෆෝනියා යන ජනපද දෙකෙහිම භූමි ප‍්‍රමාණයට සමවන වපසරියක සිදු කෙරෙන වගා මෙහෙයුමක් ගැන ඔබට පරිකල්පනය කළ හැකිද?  ඒ කියන්නේ වර්ග කිලෝමීටර…

    නුසුදුසු ප‍්‍රති-සර්පවිෂ එන්නත් ජීවිත හානියට හේතු වෙයි

    සෑම වසරකම ලොව පුරා මිලියන පහකට වැඩි පුද්ගලයන් පිරිසක්(ලක්ෂ 50 කට වැඩි) සර්පයන්ගේ දෂ්ටකිරීම් වලට ගොදුරු වෙති. මේ අතරින් මිලියන 1.8 ක (ලක්ෂ 18ක) පමණ ජනතාවගේ…

    නව වැනි ග‍්‍රහයා සෙවීම

    අපේ සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලයේ සැඟවුණු ග‍්‍රහයන් වෙනත් විධියකට කීවොත් සැඟවුණු අභ්‍යාවකාශ වස්තු සෙවීම ආරම්භ වූයේ අද ඊයේ නොවේ. ඒත් මේ වෑයම් සාර්ථකවූ අවස්ථා මෙන්ම  මෙන්ම අසාර්ථක…

    සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 54: සාපේක්ෂතාව(Relativity)

      මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ප්‍රකාශ කරන්නේ  ස්කන්ධය, අවකාශය, සහ කාලය යන සියල්ල වියුක්ත බවයි.…

    මිනිත්තු ගණනක දී මොලය විපර්යාසයන්ට ලක් කිරීමට අභ්‍යවකාශයට හැකියි

    අඩු ගුරුත්ව තත්ත්වයන් යටතේ විනාඩි ගණනක් පමණක් ගතකිරීම, අභ්‍යවකාශයේ දී අභ්‍යවකාශගාමින් සහ  ඔවුන්ගේ චර්යාවන් කෙරෙහි බලපෑ හැකි ආකාරයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ මොළ වෙනස් කළ හැකිය. අඩු ගුරුත්වයක දී…

    විකිරණශීල සමස්ථානිකවල ප‍්‍රයෝජන

    සමස්ථානික(Isotopes) යනු එකම පරමාණු ක‍්‍රමාංකයක් සහිත එහෙත් විවිධ ස්කන්ධවලින් හෙබි මූලද්‍රව්‍යයක  ස්වරූප දෙකකි. මෙයට හේතුවන මූලද්‍රව්‍ය ස්ථාවර ප්‍රෝටෝන (protons) සංඛ්‍යාවක් තිබුණ ද නියුට්‍රෝන විවිධ සංඛ්‍යා තිබීමයි.…

    මුඛයේ බැක්ටීරියා බඩවැළෙහි රෝගවලට මුල පුරයිද?

    සාමාන්‍යයෙන් කෙනෙකුගේ  මුඛයෙහි ජීවත්වන බැක්ටීරියා, බඩවැල ප‍්‍රදාහ රෝගය (inflammatory bowel disease – IBD), ව්‍රණමය පුරිතත් දාහය(මහබඩවැල ඉදිමීම හා වණවීම ulcerative colitis), ක්‍රෝන් රෝගය ((Crohn’s disease ) …

    නියුට්‍රෝන තාරකාවල ඝට්ටනය පෘථිවියට කෙරෙන බලපෑම්

    බොහෝම ඉස්සර කාලයක, දුර ඈත පිහිටි මන්දාකිණියක හරියටම කියනවා නම් NGC 4993 නමැති මන්දාකිණියේ නියුට්‍රෝන තාරකා (පරිණාමයේ අවසානයට පත් තාරකා) දෙකක් ඝට්ටනය වී නිර්මාණය කෙරුණේ උත්කර්ෂණීය…

    මොළයෙහි පිහිටි වයස්ගතවීමේ යාන්ත‍්‍රණය සොයා ගැනේ

    දැන් එය නිල වශයෙන් පිළිගැනීමට ලක්වී තිබේ: වයස් ගතවීම යනු තනිකරම හිතේ ඇතිවෙන්නක්. ඒත් ප‍්‍රශ්නය තියෙන්නේ මෙතැන අප හිත කියලා කියන්නේ මොළයටයි. විශේෂයෙන්ම හයිපොතැලමසයටයි(hypothalamus). වර්ධනය, ප‍්‍රජනනය…

    සංකල්ප සාර සංග්‍රහය 53: නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාව(Newtonian mechanics)

    මහා සංකල්ප ගැන සරලව හා කෙටියෙන් දැක්වෙන තතු ලිපි පෙළහි තවත් ලිපියක් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යනු මන්දාකිණි(galactic) පරිමාණයෙන් වේවා, අනුපරමාණුක(subatomic)  පරිමාණයෙන් වේවා වස්තුන්ගේ චලනය විස්තර කෙරෙන භෞතික…