මැද පෙරදිග යුද තත්ත්වය පිළිබඳ නවතම පුවත් මාර්තු 10 උදේ 10.45

යුද්ධය ‘ඉතා ඉක්මනින්’ අවසන් වන බවට ට්‍රම්ප් කළ ප්‍රකාශයත් සමඟ තෙල් මිල ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටේ

Jaya

මාර්තු 10, 2026

ටෙහෙරානය වෙත එල්ල කරන ප්‍රහාර දෙවන සතියටත් ක්‍රියාත්මක වෙද්දී, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉරාන යුද්ධය “කෙටි කාලීන ගමනක්” ලෙස විස්තර කළ අතර එය “ඉතා ඉක්මනින්” අවසන් වන බව ප්‍රකාශ කළේය. යුද්ධය “බොහෝ දුරට සම්පූර්ණ” බවත් නියමිත කාලයට වඩා ඉදිරියෙන් පවතින බවත් ඔහු පැවසූ අතර, එය සති කිහිපයක් පවතිනු ඇතැයි ඔහු මීට පෙර කළ ප්‍රකාශයන්ගෙන් සැලකිය යුතු වෙනස් වීමකි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපද මෙහෙයුම සාර්ථක වූ බවට ඔහු තවමත් ප්‍රකාශ කළේ නැත. “අපි දැනටමත් බොහෝ ආකාරවලින් ජයග්‍රහණය කර ඇතත්, අපි තවමත් ප්‍රමාණවත් තරම් ජයග්‍රහණය කර නැහැ,” ඔහු පැවසීය. ටෙහෙරානයට එක්සත් ජනපදයට, ඊශ්‍රායලයට හෝ කලාපයේ අනෙකුත් මිත්‍ර රටවලට එරෙහිව ආයුධ භාවිතා කිරීමට ඇති හැකියාව දිගු කාලීනව නැතිවන තෙක් මෙම මෙහෙයුම අවසන් නොවන බව ඔහු පසුව වැඩිදුරටත් පැවසීය.

---

තෙල් සැපයුම සහ ආර්ථික බලපෑම

එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල ප්‍රහාර දිගටම පැවතුනහොත් කලාපයෙන් “තෙල් ලීටරයක්වත්” අපනයනය කිරීමට ඉඩ නොදෙන බව ඉරාන විප්ලවීය මුර හමුදාව (IRGC) ප්‍රකාශ කර ඇත. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) තෙල් ගලායාම නැවැත්වුවහොත් ඉරානයට මීට වඩා දැඩි ලෙස පහර දෙන බවට ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තර්ජනය කළේය. යුද්ධය ඉක්මනින් අවසන් වන බවට ට්‍රම්ප් කළ ප්‍රකාශයෙන් පසු, ලෝක වෙළඳපොළේ 20% කින් ඉහළ ගොස් තිබූ තෙල් මිල නැවත ඩොලර් 90 ට වඩා අඩු මට්ටමකට පැමිණියේය.

දේශපාලන තත්ත්වය

ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායක මොජ්තාබා ඛමේනි (Mojtaba Khamenei) ඉලක්ක කරන්නේද යන්න පිළිබඳව සෘජු පිළිතුරක් දීම ට්‍රම්ප් දෙවරක්ම ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මොජ්තාබා ඛමේනි තේරී පත්වීම “විශාල වැරැද්දක්” බවත් ඒ පිළිබඳව තමා සතුටු නොවන බවත් ට්‍රම්ප් මීට පෙර පවසා තිබුණි. මේ අතර, ඊශ්‍රායලය ප්‍රසිද්ධියේම ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ නව උත්තරීතර නායකයාව ඉලක්ක කරන බවයි.

යුද පිටියේ තත්ත්වය

• ටෙහෙරානය: ඊශ්‍රායලය අද ටෙහෙරානයට එරෙහිව සිය දෙවන ප්‍රහාර මාලාව දියත් කළේය. ඔවුන් “ත්‍රස්ත ඉලක්ක” වලට පහර දෙන බව පැවසුවද, සාමාන්‍ය වැසියන්ට සේවා සපයන බලශක්ති සහ ඉන්ධන යටිතල පහසුකම් වලට ඉන් දැඩි හානි සිදුව ඇත.
• ලෙබනනය: දකුණු ලෙබනනයට සහ බීරූට් නගරයට ඊශ්‍රායලය එල්ල කළ ප්‍රහාරවලින් මාර්තු 2 වැනිදා සිට පුද්ගලයන් 486 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර ඉන් 83 දෙනෙකුම දරුවන් වේ. අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 600,000 ක් පමණ අවතැන් වී ඇත.
• කලාපීය ප්‍රහාර: ඉරානය විසින් ඊශ්‍රායලයට, මැදපෙරදිග පිහිටි එක්සත් ජනපද කඳවුරුවලට සහ ගල්ෆ් කලාපයේ බලශක්ති මධ්‍යස්ථානවලට මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ.
• ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීම: ජෝර්දානයට සහ බහරේනයට දෙසට පැමිණි ඩ්‍රෝන යානා බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රහාරක යානා විසින් බාධා කර විනාශ කර ඇති අතර, තුර්කි ගුවන් සීමාවට පැමිණි බැලස්ටික් මිසයිලයක් නේටෝ (NATO) ආරක්ෂක පද්ධති මගින් වෙඩි තබා බිම හෙළා ඇත.

ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ ඉල්ලීමකට අනුව ඉරාන කාන්තා පාපන්දු ක්‍රීඩිකාවන් පස් දෙනෙකුට ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් මානුෂීය වීසා ලබා දී ඇත.

මැද පෙර දිග යුද්ධය

බ්‍රිතාන්‍යයයේ ගාඩියන් පුවත්පත වාර්තා කරයි.

එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව කරන යුද්ධය “ඉතා ඉක්මනින්” අවසන් විය හැකි බවට ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉඟි කිරීමත් සමඟ, පසුගිය සඳුදා වාර්තා වූ සිව් වසරක උපරිම මිල ගණන්වල සිට බොරතෙල් මිල නැවතත් පහත වැටී ඇත.

ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ මෙය අතිවිශේෂ පැය 24ක කාලයක් විය.

ඊයේ මේ වන විට, ජාත්‍යන්තර මිණුම්දණ්ඩ වන බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් මිල, 2022 රුසියානු යුක්රේන ආක්‍රමණයෙන් පසු ප්‍රථම වතාවට බැරලයක් ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා ගියේය. මෙය ප්‍රමුඛ පෙළේ ආසියානු සහ යුරෝපීය කොටස් වෙළඳපොළ දර්ශකවල දැඩි කඩා වැටීමකට හේතු විය. නිව්යෝර්ක් හි වෝල් ස්ට්‍රීට් (Wall Street) වෙළඳපොළ ද දිනය ආරම්භ කළේ දැඩි පීඩනයක් යටතේය.

අනතුරුව, වෙළඳපොළ වෙනස්වීම් පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවන ට්‍රම්ප් සිය අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම ආරම්භ කළේය. ඉරානයට එරෙහි යුද්ධය “සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ අවසන්” යැයි එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා CBS පුවත් සේවය සමඟ පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ප්‍රකාශ කළේය.

සඳුදා දින බැරලයක් ඩොලර් 119.50ක් දක්වා ඉහළ ගිය බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල, පසුව ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඩොලර් 98.96ක් ලෙස ස්ථාවර විය. වෝල් ස්ට්‍රීට් හි S&P 500 දර්ශකය ද පාඩු ලබමින් තිබූ තත්ත්වයෙන් මිදී දිනය අවසානයේ ඉහළ අගයක් වාර්තා කිරීමට සමත් විය.

---

වාර්තාව 01

මාර්තු 08 ලාව:

• GMT: ප.ව. 01:21
• කොළඹ වේලාව: ප.ව. 06:51

පුවත් සාරාංශය:

අරාබි ලීගයේ මහලේකම් අබුල් ගයිට් (Aboul Gheit) විසින් ඉරානයේ “නොහික්මුණු” ප්‍රහාර පිළිබඳව අරාබි විදේශ අමාත්‍යවරුන් අමතමින් සිටින අතරතුර, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයෙන් (UAE) පිපිරීම් හඬ ඇසුණු බව ප්‍රත්‍යක්ෂ සාක්ෂිකරුවන් AFP පුවත් සේවයට පවසා ඇත.

පසුගිය සෙනසුරාදා යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට ඉරානය කලාපය පුරා මිසයිල ප්‍රහාර එල්ල කරමින් සිටියි. නවතම පිපිරීම් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ අගනුවර වන අබුඩාබි නගරයෙන් වාර්තා විය. මීට පෙර, කුවේට් රජයේ කාර්යාල සංකීර්ණයක් ඉරාන ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරයකට ලක්ව ගිනිගෙන විනාශ වූ බව එරට අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශය තහවුරු කළේය.

---

වාර්තාව 02

වේලාව:

• GMT: ප.ව. 01:12
• කොළඹ වේලාව: ප.ව. 06:42

පුවත් සාරාංශය: ගල්ෆ් රටවලට පහර දීම ඉරානය කරන ‘නොහික්මුණු’ ක්‍රියාවක් – අරාබි ලීගයේ ප්‍රධානියා

ඉරානය විසින් ගල්ෆ් කලාපයේ රටවලට එල්ල කරන ප්‍රහාර හේතුවෙන් උත්සන්න වී ඇති අර්බුදය පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට අරාබි ලීගයේ කවුන්සිලය අද විශේෂ රැස්වීමක් පවත්වයි.

අරාබි ලීගයේ මහලේකම්වරයා ඉරානයට චෝදනා කළේ සාමාජික රටවලට පහර දීම හරහා ඔවුන් “නොහික්මුණු” ලෙස හැසිරෙන බවයි. මෙය “දැවැන්ත උපායමාර්ගික වැරැද්දක්” ලෙස හැඳින්වූ ඔහු, වහාම එය නවත්වන ලෙස ටෙහෙරානයෙන් ඉල්ලා සිටියේය. අහමඩ් අබුල් ගයිට් පවසා සිටියේ මෙම ප්‍රහාර කිසිදු හේතුවක් මත සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි බවත්, ගල්ෆ් රටවල් සාමය සඳහා ගන්නා උත්සාහයන්ට ඉරානය ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ “ද්‍රෝහී රොකට් සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාරවලින්” බවත්ය.

ගල්ෆ් කලාපයේ කෝපය සමනය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස, ඉරාන ජනාධිපතිවරයා සෙනසුරාදා අසල්වැසි රටවල පිහිටි ඇමරිකානු මධ්‍යස්ථාන වෙත එල්ල කළ ප්‍රහාර සම්බන්ධයෙන් සමාව අයැද සිටියේය. කෙසේ වෙතත්, කලාපයේ රටවල සිට ඉරානයට ප්‍රහාර එල්ල වන්නේ නම්, තවදුරටත් ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරන බව ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසීය.

---

වාර්තාව 03

වේලාව:

• GMT: පෙ.ව. 11:36
• කොළඹ වේලාව: ප.ව. 05:06

පුවත් සාරාංශය: ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායකයා තෝරාගෙන ඇති බව තේරීම් මණ්ඩලය පවසයි

ඉරානයේ නව උත්තරීතර නායකයා තෝරා පත් කර ගැනීමේ වගකීම දරන මණ්ඩලය ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තමන් ස්ථිර තීරණයකට එළැඹ ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, තේරී පත් වූ පුද්ගලයාගේ නම මෙතෙක් ප්‍රකාශයට පත් කර නැත.

පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඉරානය සමඟ ඇති වූ යුද්ධයේ පළමු දිනයේදී ඇමරිකානු-ඊශ්‍රායල ඒකාබද්ධ ප්‍රහාරයකින් මියගිය අලි කමේනි (Ali Khamenei) වෙනුවට පත්වන ඕනෑම අයෙකු තමන්ගේ ඉලක්කයක් බවට පත්වන බව ඊශ්‍රායලය අනතුරු අඟවා ඇත.

ප්‍රධාන කරුණු:

• උරුමක්කාරයා: මියගිය නායකයාගේ 56 හැවිරිදි පුත් මොජ්තාබා කමේනි (Mojtaba Khamenei) ප්‍රධාන අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරියෙන් සිටියද, පියෙකුගෙන් පුතෙකුට නායකත්වය පැවරීම ඉරාන පූජක පක්ෂය තුළ මතභේදයට තුඩු දී ඇත.
• ඊශ්‍රායලයේ ස්ථාවරය: කමේනිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා මෙන්ම ඔහුව පත් කිරීමට උත්සාහ කරන සියලු දෙනා හඹා යන බව ඊශ්‍රායල හමුදාව පවසා ඇත.
• කලාපීය ප්‍රහාර: ඉරිදා දිනයේදී සෞදි අරාබිය, UAE, කටාර්, බහරේන් සහ කුවේට් යන රටවල් ඉරාන ප්‍රහාර වාර්තා කළේය. සෞදි අරාබිය ඩ්‍රෝන යානා 15ක් වෙඩි තබා බිම හෙළූ අතර, බහරේනයේ ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථානයකට හානි සිදු විය.
• රුසියානු සහාය: ඇමරිකානු මාධ්‍ය වාර්තා කරන පරිදි, ඇමරිකානු හමුදා ඉලක්ක හඳුනා ගැනීමට රුසියාව ඉරානයට රහස් තොරතුරු ලබා දෙමින් සිටියි.
• නායකත්වයේ බෙදීම: ගල්ෆ් රටවලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉරාන නායකත්වය තුළ අභ්‍යන්තර මතභේද පවතින බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

---