Latest
-
කාලය යනු කුමක්ද? කාර්ලෝ රොවෙලිගේ පැහැදිලි කිරීම.
අපගේ දෛනික ජීවිතයේදී කාලය යනු සරල, ස්ථාවර සංකල්පයකි. එය සෑම තැනකම එකම වේගයකින් ඉදිරියට ගලා බසින බවත්, අතීතය ස්ථාවර බවත්, අනාගතය අවිනිශ්චිත බවත් අපි විශ්වාස කරමු. නමුත් ප්රමුඛ භෞතික විද්යාඥයෙකු වන කාර්ලෝ රොවෙලි (Carlo Rovelli) ඔහුගේ “The Order of Time” කෘතියෙන් අපගේ මෙම සාමාන්ය වැටහීමට අභියෝග කරයි. ඔහුට අනුව, කාලය අප සිතන තරම් සරල නැත; එය ස්ථර කිහිපයකින් සමන්විත සංකීර්ණ සංකල්පයකි. එබැවින්, රොවෙලිගේ… (කියවන්න)
මැද පෙරදිග යුද තත්ත්වය පිළිබඳ නවතම පුවත් මාර්තු 16 රාත්රි 23.30
• හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට සහාය වන ලෙස ට්රම්ප් කළ ඉල්ලීම යුරෝපීය රටවල් ප්රතික්ෂේප කරයි
යුද නැව් ලබා නොදුන්නහොත් නේටෝ (NATO) සංවිධානයට ‘ඉතා නරක අනාගතයකට’ මුහුණ දීමට සිදුවන බවට අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා තර්ජනය කර තිබියදීත්, නායකයෝ ඒ සඳහා රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමක් අපේක්ෂා කරති.
මැදපෙරදිග අර්බුදය – සජීවී යාවත්කාලීන කිරීම්
ජෙනිෆර් රෑන්කින් (බ්රසල්ස් නුවර සිට) සහ ලොරෙන්සෝ ටොන්ඩෝ (ජෙරුසලමේ සිට)
2026 මාර්තු 16 සඳුදා
වැදගත් ජල මාර්ගයක් වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට සහාය නොදක්වන්නේ නම් නේටෝ සංවිධානය “ඉතා නරක අනාගතයකට” මුහුණ දෙනු ඇති බවට ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් තර්ජනය කර තිබියදීත්, යුරෝපීය රටවල් එහි යුද නැව් යැවීම ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කිරීමේ උත්සාහයන් ඇතුළු කිසිදු හමුදා ක්රියාමාර්ගයකට සහභාගී වීම ජර්මනිය ප්රතික්ෂේප කළේය. “මෙය අපේ යුද්ධයක් නොවෙයි, අපි මෙය ආරම්භ කළේ නැහැ,” යැයි එරට ආරක්ෂක අමාත්ය බොරිස් පිස්ටෝරියස් පැවසීය.
“බලසම්පන්න අමෙරිකානු නාවික හමුදාවට තනිවම කළමනාකරණය කරගත නොහැකි දෙයක්, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියට යවන යුරෝපීය යුද නැව් කිහිපයකින් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක්ද? මම මගෙන්ම අසාගන්නා ප්රශ්නය එයයි,” යැයි පිස්ටෝරියස් වැඩිදුරටත් පැවසීය.
ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රෙඩ්රික් මර්ස්ගේ ප්රකාශකයෙකු සඳුදා ප්රකාශ කළේ නේටෝව යනු “භූමිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ සන්ධානයක්” බවත්, ඒ සඳහා අවශ්ය වරම (mandate) මෙහිදී නොමැති බවත්ය.
බ්රිතාන්ය අගමැති කීර් ස්ටාමර් පැවසුවේ බ්රිතාන්යය “පුළුල් යුද්ධයකට මැදිහත් නොවන” නමුත් “ප්රායෝගික සැලසුමක්” සකස් කරමින් සිටින බවයි. “අවසානයේදී, තෙල් වෙළඳපොලේ ස්ථාවරත්වය සහතික කිරීම සඳහා අපට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීමට සිදුවනු ඇත. එය සරල කාර්යයක් නොවේ,” යැයි අගමැතිවරයා පැවසීය. ඔහු කිසිදු ක්රියාමාර්ගයක් ගැනීම මුළුමනින්ම බැහැර නොකළ නමුත්, එය “හැකි උපරිම හවුල්කරුවන් සංඛ්යාවකගේ” එකඟතාවය මත සිදුවිය යුතු බව පැවසීය.
ඉරානය විසින් වසා දැමීමට පෙර ලෝකයේ තෙල් සහ ද්රව පොසිල වායුවලින් පහෙන් එකක් පමණ ප්රවාහනය කළ මෙම සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීම සඳහා යුරෝපීය දේශපාලනඥයන් රාජ්යතාන්ත්රික උත්සාහයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත.
ඉතාලි විදේශ අමාත්ය ඇන්ටෝනියෝ ටජානි සඳුදා පැවසුවේ “රාජ්යතාන්ත්රිකභාවය ජයගත යුතු” බවත්, තම රට එම ප්රදේශය දක්වා ව්යාප්ත කළ හැකි කිසිදු නාවික මෙහෙයුමකට සම්බන්ධ වී නොමැති බවත්ය.
ප්රධාන යුරෝපීය රටවල් තුන ගත් මෙම ස්ථාවරය කැපී පෙනෙන්නේ, දින 16කට පෙර ඉරානයට පහර දීමට ඊශ්රායලය සමඟ එක්ව ට්රම්ප් ගත් තීරණය විවේචනය කිරීමෙන් ඔවුන් මෙතෙක් වැළකී සිටි බැවිනි. පළමු ප්රහාරවලින් කෙටි කලකට පසු, අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා පැවසුවේ හමුදා මෙහෙයුමේ අරමුණ පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම බවයි. එහෙත් එතැන් සිට යුද්ධය පුළුල් කලාපීය ගැටුමක් බවට පත්ව ඇති අතර බලශක්ති මිල ගණන් ද ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
ඕස්ට්රේලියාව, ප්රංශය සහ ජපානය ද යුද නැව් යැවීමේ සැලසුමක් නොමැති බව පවසා ඇත. පීඩනය වැඩි කරමින් ට්රම්ප් Financial Times පුවත්පතට පැවසුවේ, “සමුද්ර සන්ධියෙන් ප්රතිලාභ ලබන පුද්ගලයින් එහි නරක දෙයක් සිදු නොවන බව සහතික කිරීමට උදව් කිරීම සුදුසුය. ප්රතිචාරය සෘණාත්මක වුවහොත්, එය නේටෝවේ අනාගතයට ඉතා නරක වනු ඇත,” යනුවෙනි.
සටන් පෙරමුණු
- ඊශ්රායල ප්රහාර: ඊශ්රායලය සඳුදා ප්රකාශ කළේ තමන් ටෙහෙරානය, ෂිරාස් සහ ටැබ්රිස් යන ප්රදේශවල යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් මහා පරිමාණ ප්රහාර මාලාවක් දියත් කළ බවයි. ඉරානයේ හිටපු උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි භාවිතා කළ ගුවන් යානයක් ද විනාශ කළ බව ඔවුහු පැවසූහ.
- කලාපීය බලපෑම: එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ ෆුජයිරා (Fujairah) වරායට එල්ල වූ ඩ්රෝන ප්රහාරයකින් පසු එහි තෙල් පටවන කටයුතු අත්හිටුවා ඇත. ඩුබායි ගුවන් තොටුපළ අසල ද ඉන්ධන ටැංකියක් ගිනිගෙන ගුවන් ගමන් වලට බාධා එල්ල විය.
- ඉරානයේ ස්ථාවරය: ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි පවසා සිටියේ තමන් සටන් විරාමයක් අපේක්ෂා නොකරන බවත්, සතුරන් නැවත මෙවැනි ප්රහාරයක් ගැන නොසිතන ලෙස යුද්ධය අවසන් කළ යුතු බවත්ය.
- ලෙබනනය: ඊශ්රායලය දකුණු ලෙබනනයේ සිය ගොඩබිම් මෙහෙයුම් ව්යාප්ත කර ඇත. ලෙබනනයේ පුද්ගලයන් 850කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් ඇති බව වාර්තා වේ.
Trending ජනප්රිය
Posts
සොයන්න
ඔන්ලයින් කියවන්න (පිටකවරය ක්ලික් කරන්න)
චන්ද්රග්රහණය ඇතිවෙන්නේ හඳ රාහු විසින් ගිල ගැනීම නිසායැයි නොබෝ කලකට පෙර අප රට වැසියන් විශ්වාස කළ ආකාරයටම රාත්රිය ඇති වෙන්නේ නට් නමැති දේවතාවිය විසින් හිරු ගිල ගැනීම නිසායැ’යි පැරණි ඊජිප්තු වැසියන් විශ්වාස කළා. වයිකින්වරු විශ්වාස කළ ආකාරයට දේදුන්න යනු පෘථිවියට ගොඩ බැසීම පිණිස දෙවියන් තැනූ පාලමයි. තමන් අවට සිදුවන දේ පිළිබඳ පැරැන්නන්ගේ දැනුමේ සීමාවන් තුළ ජනිත වූ මේ කතන්දර අරුමය දනවන සුළුයි. එහෙත් වෙනත් ආකාරයක අපූරු අරුමයක් ද වෙයි. එය නම් මෙවැනි ප්රශ්න වලට නියම පිළිතුරු සොයා යෑමේ දී ඇති වෙන ප්රමෝදයෙන් ජනිත වෙන අරුමයයි. එයයි ඇත්තක අරුමය.
එයයි විද්යාව. එයයි අපේ දූ දරුවන්ට හෙළි කළ යුතු නියම අරුමය. අභ්යවකාශය, කාලය සහ පරිණාමය ගැන අසිරිමත් විස්තර වලින් සපිරුණු, හුරු බුහුටි පරිකල්පිත ගවේෂණයන්ගෙන් යුත් “ඇත්තක අරුමය” ඉමහත් පරාසයක ස්වාභාවික සිද්ධීන්කදිමට විපරම් කරයි. විශ්වය කොතරම් පැරණිද? සියල්ල සැදී ඇත්තේ මොනවායින් ද? මුල් ම තැනැත්තා කවුද? සුනාමි ඇති වෙන්නේ කෙසේද? මේ පොත අවශ්ය හෝඩුවාවාන් ලබා ගැනීම සඳහා සියලූ විද්යාවන් විමසමින් කියවන්නා විද්යාඥයෙකු මෙන් සිතීමට පොළඹවන, කියවා නිම කරන තෙක් පසෙකින් තැබිය නොහැකි ඉස්තරම් ම රහස් පරීක්ෂක කතාවක් වැනිය. ස්වාභාවික ලෝකයේ අසිරිය සියලූ ම වයස් වල අයට නොවලහා වටහා ගැනීමට හැකිවන ලෙස ඉතා පැහැදිලි ව විස්තර කිරීමේ ලා ආචාර්ය රිචඩ් ඩෝකින්ස් අනූපමේයයි,
අද්විතීයයි. මේ විපුල කෘතිය ඉදිරි පරම්පරා ගණනාවක කුතුහලයෙන් පෙළෙන දරුවන්ට මෙන්ම දෙමව්පියන්ටද අත්යවශ්ය තොරතුරු ද සමග ඥානය ද සපයනු ඇත. (ඉහත පොත් කවරයට ක්ලික් කර කියවන්න)
“මට ද මේ පොත ලිවීමට අවශ්ය ව තිබුණි. එහෙත් ඒ සඳහා අවශ්ය දක්ෂතාවය මට නොතිබුණි. මේ පොත කියවා ඇති බැවින් දැන් මා ද දක්ෂයෙකි.”
මාධ්යවේදී රිකි ජර්වේයිස්
අද ජීවත් වන පරපුරේ වැඩි දෙනෙක් 2050 වන විට ද ජීවත් විය යුතු වේ. එහෙත් ඒ වන තෙක් මේ ලෝකය මෙලෙස ම පවතී ද? මිනිස් ක්රියාකාරීත්වය නිසා ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීම, ඒ නිසා ඇතිවිය හැකි ඵල විපාක සහ ඒවාට විසඳුම් පොදුවේ අප කාටත් තේරෙන අන්දමින් විස්තර කරන මේ පොත ගෝලීය උණුසුම පිළිබඳ මෙතෙක් සිංහල බසින් පළ වූ වඩාත් ම පරිපූර්ණ ග්රන්ථය වශයෙන් සැලකිය හැකිය. පාසල් සිසු දරුවන්ට පමණක් නොව දෙමව්පිය වැඩිහිටියන්ට ද මේ වැදගත් විෂය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට මේ පොත හේතු වේ.
මේ පොතේ කර්තෘ ආචාර්ය ටිම් ෆ්ලැනරි විශ්ව කීර්තියක් ඇති ජීව විද්යාඥයෙකි. ඔහු ගේ We are the Weather Makers නමැති මේ පොතේ මුල් ම අනුමත සිංහල පරිවර්තනය ‘දේශගුණය අපේ නිපයුමකි’ යනුවෙන් 2008 දී පළ විය. මේ එම පොතේ ම දෙවැනි සංශෝධිත සංස්කරණයයි. (පොත් කවරයට ක්ලික් කර කියවන්න)
තතු 