විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘ජූලි, 2015’

මොළය සහ ප්‍රතිශක්ති පද්ධතිය අතර වැදගත් පුරුකක්

  ආදි කාලීන ඊජිප්තු ජාතිකයෝ මිය ගිය අයගේ මමී සකසන විට නාස් පුඩු අතරින් මොළය සූරා එළියට ගෙන විසි කර දැමුහ. හැබැයි, ඔවුහු අනෙකුත් අවයව හොඳින්…

සෙනසුරු වටකොට ගත් සිත් වසඟ කරන වළලු

පියවි ඇසින් බලන විට, අහස් කුසේ ‍අනෙකුත් එළිවලට වඩා සෙනසුරු වෙනසක් ඇති බවක් පෙනෙන්නේ නැත. හැබැයි, එහෙම කීවාට සෙනසුරු ග්‍රහයා අනෙකුත් බොහොමයකට වඩා දීප්තිමත්ව අහසේ දිස්වෙන…

තල්මසුන්ගේ ගොඩබිම නෑ පරපුර

පරිණාමය ඔප්පු කරනු වස් ෆොසිල මගින් වැදගත් සාක්‍ෂි සැපයේ. එයට හේතුව, මේ මිහිතලය මතින් බොහෝ කලකට පෙර අතුරුදන් වූ සත්වයන්ගේ කැපී පෙනෙන ස්වරූප ඒවායින් බොහෝ විට…

පෘථිවියේ නිවුන් සොයුරියක් හමුෙවයි

පෘථිවියේ නිවුන්නා ලෙස මෙතෙක් හැඳින්වුයේ සිකුරු ග‍්‍රහයායි. ඒ අපේම සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලය තුළයි. එහෙත්, නාසා ආයතනයේ කෙප්ලර් අභ්‍යවකාශගත ටෙලස්කෝපය මගින් පෘථිවි සමාන ග‍්‍රහයෙකු සොයා ගැනීමට සමත්…

මහා නෂ්ටප්‍රාප්තවීම්: ප්‍රධාන සිද්ධාන්ත

පංච මහා නෂ්ටප්‍රාප්තවීම පිළිබඳව හැඳින්වෙන ලිපියක් ජුනි 25 තතු කලාපයෙහි පළ  වූවා ඔබට මතක ඇති. (එය බලන්න මෙතැන ක්ලික් කරන්න) මේ මහා නෂ්ටප්‍රාප්ත වීම් ඇති වූයේ…

වංශ ජනනය හෙවත් වංශ ප්‍රවේණිය(phylogeny)

මිහිතලය මත අද වන විට ජීවීන් විශේෂ මිලියන 5 සිට මිලියන 100ක් අතර වෙතැයි ජීව විද්‍යාඥයෝ ගණන් බලති. ඓන්ද්‍රීය රූප අධ්‍යයනයෙන්, ජෛවී රසායනයෙන් හා ජාන අනුක්‍රමික…

පෘථිවි ආසන්න ග්‍රහක (Near-Earth Asteroids)

  ගුරුත්වාකර්ෂණ අන්තර් ක්‍රියා සහ සංඝට්ටන හේතුවෙන් ග්‍රහක පථයේ බිහිවී ඇති මිලියන ගණන් ග්‍රහකවලින් දහස් ගණනින් අභ්‍යන්තර සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය වෙත යළි යොමු කෙරේ. එසේ ආපසු…

මුහුදු මට්ටම් මීටර 6 කින් වත් ඉහළ යයි?

දේශගුණය ගැන වර්තමානයේ ලෝක මට්ටමෙන් ඇති වන කතා බහ, සාකච්ඡාවලදී ඉලක්ක කර ඇති පරිදි ගෝලීය උණුසුම්වීම සෙල්සියස් අංශක 2 කට සීමා කර ගැනීමට අපට හැකි වුවත්…

තාරකා පහකින් සමන්විත අති දුර්ලභ සෞර මණ්ඩලයක් සොයා ගැනේ

පෘථිවිය මත ජීවත්වන අප බොහෝ දෙනා දන්නේ සෞර ග‍්‍රහ මණ්ලය ෙමන් ග‍්‍රහ ලෝක, චන්ද්‍රයන් හා වෙනත් අභ්‍යවකාශ වස්තූන් විසින් වට කරගනු ලැබූ එක් තාරකාවක් මූලික කරගත්…

පරිසර හානියක් නොමැති සංවර්ධනය: බ‍්‍රසීලයේ පාඩම

සංවර්ධනය හා පරිසරය සුරැුකීම අතර කිසියම් සමතුලිත බවක් රැුකගැනීමේ ගැටළුවට ලෝකයේ බොහෝ රටවල් මුහුණ පා සිටියි. මේ දෙක එකිනෙකට ගැටුම්කාරී වෙතැයි හෝ විය යුතු යයි සිතීම…

උගුර කසනවාට ගන්නා ලොසින්ජරයේ රසායන ක‍්‍රියාවලිය

උගුර කැසීම ඇතුළුව උගුරේ සුළු ආබාධ සඳහා ගන්නා ලොසින්ජර වර්ග වෙළඳ පොළෙහි සුලබය. ඒවායේ ප‍්‍රයෝජ්‍යතාව ගැන ජනමාධ්‍යවල දැන්වීම් ද පළවේ. ප‍්‍රතිශ්‍යාව සෑදීගෙන එන අවස්ථාවල හා වෙනත්…

ප්‍රෝටීනවල රහසිගත ජීවිතය

  තනි අණුවක මට්ටමින් ජීවිතය විමර්ෂණය කිරීම මිනිස් සිරුරේ ෙසෙල ට‍්‍රිලියන සිය ගණනක් ඇති බව අප කවුරුත් දන්නා කරුණකි. එහෙත් එම ෙසෙල තුළ ඇති ඉතා කුඩා අණු-කොපමණ…

අසාත්මිකතා(allergies) ගැන අපට ඇත්තේ අනිසි බියක්ද?

අසාත්මිකතාව අපේ එදිනෙදා ජීවිතයේ නිතර කතා බහට ලක් කෙරෙන මාතෘකාවකි. පුවත් පත් සඟරා වල පමණක් නොව රූපවාහිනී හා ගුවන් විදුලි නාළිකාවල ද මේ ගැන දැන් දැන්…

ග්‍රහක පථය (asteroid belt) (Part II)

  ග්‍රහක පථයේ (asteroid belt) චාරිකාවක යෙදෙන අප පසුගිය සතියේ ඩොන් අභ්‍යාවකාශයානයේ සිට වෙස්ටා ග්‍රහකය නිරීක්ෂණය කරමින් සිටියෙමු. දිගු කාලයක් තුළ එය මතට වෙනත් ග්‍රහක කඩා…