සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘science’

දහඩිය දමන විට, ශරීරයේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

අපේ ශරීරය උණුසුම් වූ විට ශරීරයේ සංවේදක(sensors), මොළයට ඒ බව දැනුම්දෙයි. එවිට මොළය මගින් ක්‍රියාත්මක වන්නැයි ග්‍රන්ථි වලට දැනුම් දෙනු ලැබූ කල අපට දහඩිය ඇතිවේ. අපට…

කුරුල්ලන් ගී ගයන්නෙ ඇයි?

ඉස්කෝලේ යන්නෙත් නැතිව ගෙදරටම වෙලා ඉන්න මේ දවස්වල අප බොහොම දෙනෙක් වෙන වෙන වැඩවලට හුරුවෙලා. සමහරු වවනවා. සමහරු රූපහාහිනිය නරඹනවා. ඔය අතරේ තවත් පිරිසක් අවට පරිසරය…

වසර 42,000 හිම තුළ සිටි පණුවෝ යළි පණ ලබති

වසර 42,000 හිම තුළ සිටි පණුවෝ  යළි පණ ලබති නොදැනුවත්වම මද නින්දකට වැටෙන ඔබ හදිසියේ ඇහැරුනොත්, තෝන්තුවා ගතියකට පත්වෙලා තමන් ඉන්නේ කොතැනද යන්නවත්  දන්නෙ නැති අන්දමන්ද…

සිහින අපට එන්නේ කොයිබින්ද?

අප දකින සිහින අපට එන්නේ කොයිබින්ද?   ලොකු කුඩා භේදයක් නැතිව අප කවුරුත් සිහින දකිනවා. සිහින ගැන විවිධ අදහස් මිනිසුන්ට තියෙනවා. සිහිනවලින් කියැවෙන දෑ ගැන විවිධ…

කොරෝනා වෛරසය — යථාර්තය සහ මිත්‍යාව

කොරෝනා වෛරස යනු සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතික්ෂාව සිට වඩාත් දරුණු සාර්ස්(SARS හෙවත් දැඩි උග්‍ර ශ්වසන සින්ඩ්‍රෝමය= severe acute respiratory syndrome) හා මර්ස්(MERS හෙවත් මැදපෙරදිග ශ්වසන සින්ඩ්‍රෝමය= Middle East…

කොරෝනා වෛරස හඳුනාගමු

බොහෝ දේවල් ගැන නිශ්චිත නැතිනම් යථාතථ්‍ය අවබෝධයක් නැතිකම හේතුවෙන් අපට අවාසි සිදුවන්න පුළුවන්. එවැනි දේවල් අපට කොපමණ හුරුපුරුදු ද කීවොත් ඒවා ගැන නිශ්චිතව, යථාතථ්‍යව බලන්න වැඩි…

වයිරස් කියන්නේ මිනිස් සංහතියේ මාරයෙක් ද?

මේ දිනවල පැතිර යන කොරෝනා වෛරසය ගැන කාගේත් උනන්දුව දැල්වී තිබෙනවා පමනක් නොව ඒ ගැන පුවත් සහ විස්තර කොතෙකුත් මාධ්‍යවලින් ලබා ගත හැකියි. විද්‍යා සංනිවේදකයෙකු හැටියට…

ජනවර්ගය යන්න හුදු ලේබලයක් පමණයි — එහි විද්‍යාත්මක පදනමක් නැහැ

  වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ පුද්ගලයින් හුවා දැක්වීමට මෙන්ම භේදබින්න කර වෙන්කිරීමට වර්ගය යන්න යොදා ගත්තත් එය ජාන විද්‍යාව මත ප්‍රතිෂ්ඨාපණය වූවක් නොවේ 19 සියවසේ මුල්…

ජනවර්ගය යන්න හුදු ලේබලයක් පමණයි — එහි විද්‍යාත්මක පදනමක් නැහැ

  වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ පුද්ගලයින් හුවා දැක්වීමට මෙන්ම භේදබින්න කර වෙන්කිරීමට වර්ගය යන්න යොදා ගත්තත් එය ජාන විද්‍යාව මත ප්‍රතිෂ්ඨාපණය වූවක් නොවේ 19 සියවසේ මුල්…

සමහර මාලු කරදියේ ජීවත් වෙන්නත්, සමහරු මිරිදියේ ජීවත්වෙන්නත් හේතුව?

සමහර මාලු වර්ග සාමාන්‍යයෙන් මිරිදියේ ජීවත්වෙන්නත්, තවත් සමහර මාලු කරදියේ ජීවත් වෙන්නත් හේතුව තමයි ඔය කිව්ව පරිසර දෙක, ඒ ඒ දෙකොට්ඨාශයට ඔවුන්ගේ පැවැත්මට යෝග්‍ය අවස්ථා සැපයීමට…

ආපදාපන්න සතුන් රැකගැනීම පිණිස නගරවලට යොමු කිරීම

සතුන් වඳ වී යාමේ තර්ජනයෙන් වළක්වා ගැනීම පිණිස සංරක්ෂණවාදීන් බොහෝ විට සිදු කරන්නේ නව ගහනයන් යහතින් පැවැතීමට ඉඩ සලසන ප්‍රදේශ වෙත ආපදාපන්න () සතුන් යොමුකිරීමයි.   මෙම…

ක්වොන්ටම් ‍භෞතික විද්‍යාව ඔබ අප හිතනවාටත් වඩා ගූඪ විය හැකියි

මෙතෙක් අභිරහසක් ලෙස පැවති ක්වොන්ටම්  අධිස්ථාපනය (quantum superpositions) සිදු වන්නේ මවිතය දනවන සැඟවුණු යාන්ත්‍රණයකට අනුව බව නවතම පරීක්ෂණයකින් හෙළිදරව් වෙයි. ක්වොන්ටම් අධිස්ථාපනය යනු එකම විටක දී…

මිනිස් සංහතිය ගැන මතකයට එක්වන කුකුල්ලු!

අපේ මේ ග්‍රහලෝකය පුරාවට ගෘහාශ්‍රිත කුකුලන් ඇතිකිරීම කොයි තරම් නම් පැතිරී ඇත්ද කියතොත්, අනාගතයේ යම් දිනයක මානව වංශික යුගයේ ගති ලක්ෂණ විදහා දැක්වීමේදී කුකුලන් ද ප්‍රධාන…

සාපේක්ෂතාවාදය  තහවුරුවට තවත් සාක්ෂි

ගුරුත්වය පිළිබඳ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ගේ පැහැදිලි කිරීම සුවිශේෂී පරීක්ෂණයක් මගින් තහවුරු කරමින් තාරකා විද්‍යාඥයෝ, අපේ (ක්ෂීරපථය) මන්දාකිණිය හෙවත් ගැලැක්සිය මධ්‍යයේ ඇති  සුපිරි දැවැන්ත කළුකුහරය වටා ආලෝකයේ…

නැනෝ තාක්ෂණය : කෙටි හැඳින්වීමක්

අපට දැක බලා ගැනීමට නොහැකි තරමට කුඩා – ඔව් සාමා අන්වීක්ෂයකින් පවා බලාගත නොහැකි තරමට කුඩා ලොවක් අධ්‍යයනය කිරිම පිණිස විවිධ ක්ෂේත්‍රවල විශේෂඥ භාවයක් උසුලන බහුශික්ෂණ…