සැමට විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Posts tagged ‘science’

ජනවර්ගය යන්න හුදු ලේබලයක් පමණයි — එහි විද්‍යාත්මක පදනමක් නැහැ

  වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ පුද්ගලයින් හුවා දැක්වීමට මෙන්ම භේදබින්න කර වෙන්කිරීමට වර්ගය යන්න යොදා ගත්තත් එය ජාන විද්‍යාව මත ප්‍රතිෂ්ඨාපණය වූවක් නොවේ 19 සියවසේ මුල්…

ජනවර්ගය යන්න හුදු ලේබලයක් පමණයි — එහි විද්‍යාත්මක පදනමක් නැහැ

  වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ පුද්ගලයින් හුවා දැක්වීමට මෙන්ම භේදබින්න කර වෙන්කිරීමට වර්ගය යන්න යොදා ගත්තත් එය ජාන විද්‍යාව මත ප්‍රතිෂ්ඨාපණය වූවක් නොවේ 19 සියවසේ මුල්…

සමහර මාලු කරදියේ ජීවත් වෙන්නත්, සමහරු මිරිදියේ ජීවත්වෙන්නත් හේතුව?

සමහර මාලු වර්ග සාමාන්‍යයෙන් මිරිදියේ ජීවත්වෙන්නත්, තවත් සමහර මාලු කරදියේ ජීවත් වෙන්නත් හේතුව තමයි ඔය කිව්ව පරිසර දෙක, ඒ ඒ දෙකොට්ඨාශයට ඔවුන්ගේ පැවැත්මට යෝග්‍ය අවස්ථා සැපයීමට…

ආපදාපන්න සතුන් රැකගැනීම පිණිස නගරවලට යොමු කිරීම

සතුන් වඳ වී යාමේ තර්ජනයෙන් වළක්වා ගැනීම පිණිස සංරක්ෂණවාදීන් බොහෝ විට සිදු කරන්නේ නව ගහනයන් යහතින් පැවැතීමට ඉඩ සලසන ප්‍රදේශ වෙත ආපදාපන්න () සතුන් යොමුකිරීමයි.   මෙම…

ක්වොන්ටම් ‍භෞතික විද්‍යාව ඔබ අප හිතනවාටත් වඩා ගූඪ විය හැකියි

මෙතෙක් අභිරහසක් ලෙස පැවති ක්වොන්ටම්  අධිස්ථාපනය (quantum superpositions) සිදු වන්නේ මවිතය දනවන සැඟවුණු යාන්ත්‍රණයකට අනුව බව නවතම පරීක්ෂණයකින් හෙළිදරව් වෙයි. ක්වොන්ටම් අධිස්ථාපනය යනු එකම විටක දී…

මිනිස් සංහතිය ගැන මතකයට එක්වන කුකුල්ලු!

අපේ මේ ග්‍රහලෝකය පුරාවට ගෘහාශ්‍රිත කුකුලන් ඇතිකිරීම කොයි තරම් නම් පැතිරී ඇත්ද කියතොත්, අනාගතයේ යම් දිනයක මානව වංශික යුගයේ ගති ලක්ෂණ විදහා දැක්වීමේදී කුකුලන් ද ප්‍රධාන…

සාපේක්ෂතාවාදය  තහවුරුවට තවත් සාක්ෂි

ගුරුත්වය පිළිබඳ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ගේ පැහැදිලි කිරීම සුවිශේෂී පරීක්ෂණයක් මගින් තහවුරු කරමින් තාරකා විද්‍යාඥයෝ, අපේ (ක්ෂීරපථය) මන්දාකිණිය හෙවත් ගැලැක්සිය මධ්‍යයේ ඇති  සුපිරි දැවැන්ත කළුකුහරය වටා ආලෝකයේ…

නැනෝ තාක්ෂණය : කෙටි හැඳින්වීමක්

අපට දැක බලා ගැනීමට නොහැකි තරමට කුඩා – ඔව් සාමා අන්වීක්ෂයකින් පවා බලාගත නොහැකි තරමට කුඩා ලොවක් අධ්‍යයනය කිරිම පිණිස විවිධ ක්ෂේත්‍රවල විශේෂඥ භාවයක් උසුලන බහුශික්ෂණ…

ගිණිමැලයක රස්නය ඔබට දැනෙන්නේ විකිරණය නිසායි

ශක්තිය එක් වර්ගයක සිට තවත් වර්ගයකට හැරවිය හැකිවාක් පමණක් නොව එක් තැනක සිට තවත් තැනකට ගෙන යාමටද පුඵුවන්. තාප ශක්තිය සම්බන්ධයෙන් මෙය විශේෂයෙන්ම වලංගුයි. උදාහරණයක් වශයෙන්…

ජීවිතය යනු ශක්තිය රැස්කිරීමටත් වැය කිරීමටත් කරන නිරන්තර අරගලයක්.

ශක්තිය සම්බන්ධයෙන් ඇති ඉතාමත් වැදගත් කාරණයක් වන්නේ එක් ශක්ති වර්ගයක් වෙනත් ශක්ති වර්ගයකට හැරවීමට හැකි වීමයි. ඔබ බයිසිකලයක් පදින විට සිදුවන්නේ ඔබේ ශරීරයේ ශෛලවල ඇති රසායනික…

තුවාල සුවකිරීමට මාළු සමෙන් තැනු වෙළුම්

සතුන්ගේ සම් විවිධ ප‍්‍රයෝජන සඳහා භාවිතයට ගත්තත්, මත්ස්‍ය හෙවත් මාළුන්ගේ සම වෙනත් ප‍්‍රයෝජනයක් සඳහා ගැනීමට තබා බොහෝ දෙනෙකුට ආහාරයට ගැනීමටවත් රුචියක් දනවන්නක් නොවෙයි. එහෙත් සමේ තුවාලයක්…

පාෂාණීභූත ශේෂ හෙවත් ෆොසිල (fossil) හැදෙන්නේ කෙසේද?

ෆොසිල අප බොහෝ දෙනාට නුහුරු වචනයක් නොවේ. “වසර මිලියන 130කට පැරණි ෆොසිලයක්” එහෙමත් නැතිනම් “ෆොසිල ඉන්ධන” ආදී වශයෙන් මේ වචනය අපට වරින් වර අසන්නට ලැබේ. ආදි…

අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාව (General relativity) පිළිබඳ නියාමය: සරල අර්ථකථනයක්

1915දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් ඉදිරිපත් කළ ගුරුත්වාකර්ෂෙණය පිළිබඳ නියාමය හඳුන්වන්නේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවය යන නමිනි. අයින්ස්ටයින් ගුරුත්වාකර්ෂණය තේරුම් කළේ වක්‍ර‍ අවකාශයක ඇතිවන ජ්‍යාමිතික සංසිද්ධියක් වශයෙනි. ඔහු විස්තර…

ක්ෂීර පථය මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ අඥාත පදාර්ථ (dark matter) බහුලයි

අපේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය ද ඇතුළත් ක්ෂිරපථය මන්දාකිණියේ (ගැලැක්සිය) ඇතුළත මධ්‍යයේ (හරයේ) සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දැනගැනීමට නොහැකි අඥාත පදාර්ථ (dark matter) ඇති බවට මෙතෙක් ලැබී ඇති…

වසර 110කට පෙර ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින් සොයාගත් විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය (Special relativity)

ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් චලිතය පිළිබඳව 1905 දී හඳුන්වාදුන් නියාමය විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය යනුවෙන් හැඳින්වේ. මේ නියාමය මූලධර්ම දෙකක් මත පිහිටා නිපදවූවකි. ඉන් පළමු වැන්න නියත ප්‍රවේගයකින් චලනය…