විදු නැන නුවණ – Science Literacy for All

Archive for ‘පෙබරවාරි, 2015’

ශබ්දය කුමක්ද ? කම්පනය මොකක්ද?

අප සැම ජීවත්වන මේ මහාපොළොව හෙවත් පෘථිවිය සෑම මොහොතකම ශබ්දයෙන් පිරි ග්‍රහලෝකයකි. ශබ්දය විවිධ ස්වරූප ගනී. එය කන් පසාරු කරගෙන යන ජෙට් ගුවන් යානයක හෝ අකුණු…

බඩගින්නට බඩ කෑගසන්නේ ඇයි?

කුසගිනි දැනෙන විට සමහරුන්ට ඒ බව දන්වන්නේ කුසයෙන්මයි. ඒ, කුසයෙන් හෙවත් බඩෙන් නැගෙන ගොර ගොර ගෙරවිලි හඬකිනුයි. රැස්වීමකදී හෝ කිහිප දෙනෙකු සමග කතා කරමින් සිටියදී මෙසේ …

අඟහරු ග‍්‍රහයාගේ වායු ගෝලයේ අභිරහස් වලාකුළු

අඟහරු ග‍්‍රහයාගේ වතුපිට සිට සැතපුම් 160 තරම් උඩට විහිදෙන වලාකුළු බඳු දැවැන්ත දුම්රොටු විද්‍යාඥයන් මවිතයට පත්කිරීමට සමත්වෙයි. මේවා එම ග‍්‍රහයාගේ සාමාන්‍ය කාලගුණ තත්ත්වයක් නම් නොවේ. ග‍්‍රහයාගේ…

ලේ නෑයන් අතර සම්බන්ධයක් බිහිවන දරුවන්ගේ දුබලවීමට කෙතරම් සමීප නෑකමක් තිබිය යුතුද?

ප්‍රවේණි හා අභිජනනය ගැන අප බොහෝ දෙනෙකු දන්නා කාරණාවක් ඇත්නම්, ඒ තමයි ළඟම ඥාතීන් අතර විවාහයෙන් හෝ සම්බන්ධයෙන් දරුවන් ඉපදවීම නොකළ යුතු බව. මේ සම්බන්ධව යම්…

සෛල බද්ධය අක්මාරෝගීන්ට නව විකල්පයක් සපයයි

නිරෝගී අක්මාවකින් නව සෛල කිහිපයක් අක්මා රෝගයෙන් පෙළෙන අයෙකුගේ අක්මාවේ රෝපණය කිරීම තුළින් ඉන්ද්‍රීය බද්ධ කිරීම  වෙනුවට වෙනත් විකල්පයක් සැපයේ. අක්මා රෝගයෙන් පෙළෙන්නන්ට හෝ අක්මාව අකරණීයවීමට(liver…

අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාව (General relativity) පිළිබඳ නියාමය: සරල අර්ථකථනයක්

1915දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් ඉදිරිපත් කළ ගුරුත්වාකර්ෂෙණය පිළිබඳ නියාමය හඳුන්වන්නේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවය යන නමිනි. අයින්ස්ටයින් ගුරුත්වාකර්ෂණය තේරුම් කළේ වක්‍ර‍ අවකාශයක ඇතිවන ජ්‍යාමිතික සංසිද්ධියක් වශයෙනි. ඔහු විස්තර…

ජීවීන් අතර ඇති අපූරු සහජීවනය

මිනිස් සමාජයේ සහ සත්ව හා ශාක ප‍්‍රජාවන් අතර සහජීවනයේ වෙනසක් ඇත්ද? කිසියම් ජීව විශේෂ දෙකකට අයත් ජීවීන් දෙදෙනෙකු, අනෝන්‍ය වශයෙන් වාසි ලබමින් ශාරීරික වශයෙන් සමීප සබඳතාවක්…

ජෛවදර්ශ හෙවත් බියෝම(biome)

අපි බොහෝවිට තතු තුළින් දේශගුණය කාලගුණය ගැන කතාකරන්නෙමු. ඒ මිනිස් ජීවිතය කෙරෙහි පමණක් නොව මිනිසා ඇතුළු සතා සීපාවන්ගේද ගහ කොළවලද පැවැත්ම ඒ කෙරෙහි දැඩි ලෙස රඳා…

මන්දාකිණි හෙවත් ගැලැක්සිවල වගතුග

විශ්වයේ තවත් අසිරියක්  ගෙන හැර පාන චිත‍්‍ර ආශ‍්‍රිත කතාව කෙටියෙන් කියතොත් ගැලැක්සි හෙවත් මන්දාකිණි යනු භ‍්‍රමණය වන (කැරකෙන) තරු, වායු සහ ධුලි ගණ සමුහයි. ගැලැක්සි එකට…

ක්ෂීර පථය මන්දාකිණිය මධ්‍යයේ අඥාත පදාර්ථ (dark matter) බහුලයි

අපේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය ද ඇතුළත් ක්ෂිරපථය මන්දාකිණියේ (ගැලැක්සිය) ඇතුළත මධ්‍යයේ (හරයේ) සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දැනගැනීමට නොහැකි අඥාත පදාර්ථ (dark matter) ඇති බවට මෙතෙක් ලැබී ඇති…

වසර 110කට පෙර ඇල්බර්ට් අයින්ස්ටයින් සොයාගත් විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය (Special relativity)

ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් චලිතය පිළිබඳව 1905 දී හඳුන්වාදුන් නියාමය විශිෂ්ට සාපේක්ෂතාවය යනුවෙන් හැඳින්වේ. මේ නියාමය මූලධර්ම දෙකක් මත පිහිටා නිපදවූවකි. ඉන් පළමු වැන්න නියත ප්‍රවේගයකින් චලනය…

හිරු එළිය ද්‍ර‍ව ඉන්ධන බවට හරවන බයෝනික පත‍්‍රය

සූර්යාලෝකයේ ඵලප‍්‍රයෝජන අතිශෝක්තියෙන් වර්ණනා කළ නොහැකි අතර කියා නිම කිරීමට ද නොහැකිය. ඒ අසීමිත ප‍්‍රයෝජන අතර දහවල ආළෝකමත් කිරීම වුව කැපීපෙනෙන්නක් ලෙස සඳහන් කළ හැකිය. ඉන්…

පොටෝ කොපි විද්යුත් ආරෝපණයේ ප්‍ර‍තිඵලයක්

ෆොටෝ කොපි යන්ත‍්‍රයකට කඩදාසි කොල ගොන්නක් දැමු විට බොහෝකොට ඒ කඩදාසි එකට ඇලී සිටින්නට පුළුවන්. ෆොටෝ කොපි කඩදාසි එසේ එකට ඇලී සිීමට හේතුවන බලයට විද්‍යුත් බලය…

දත් මැදෙන්නේ කෙසේද?

දිනපතා දත් මැදීමට යොදාගන්නා දත් බෙහෙතේවල අඩංගුවන්නේ මොනවාදැයි සොයා බැලීමට ඹබ කෙදිනක හෝ කල්පනා කළේද? ටූත් පේස්ට් යනුවෙන් හැඳින්වෙන දත් මැදීමට ගන්නා දත්බෙහෙත් සාමාන්‍යයෙන් නිපදවන්නේ මූලික…

නොදුටු ග‍්‍රහතරු ගෙන එන නාසා (NASA) නවතම අභ්‍යවකාශ දුරේක්‍ෂය

වැඩි කලක් නොව මෙයට වසර විස්සකට පෙර ගත්තොත් විශ්වයේ අප දැන සිටි ග‍්‍රහයන් සංඛ්‍යාව අත් පා දෙකෙහි ඇඟිලි වලින් ගැන මැන බැලීමට පුළුවන්කම තිබුණි. ඒවායේ නම්…