කාලය විසින් ඔබේ මොළයට සහ ශරීරයට සිදු කරන හානිය වයස්ගත වීම පිළිබඳ ඔබ සිතන ආකාරය අනුව අඩු වැඩි කළ හැකිය. මෙය හාස්‍යජනක ප්‍රකාශයක් සේ පෙනුනද, විද්‍යාව එය සනාථ කරයි. ප්‍රශ්නය නම්: ආකල්පමය වෙනසකින් ඔබේ ජීවිතය කොපමණ දුරට වෙනස් කළ හැකිද?

ඔබේ අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සහ බිය ගැන මොහොතක් සිතන්න. ඔබේ වයස අවුරුදු 60, 70 හෝ 80 දශක ඔබ දකින්නේ වර්ධනයේ සහ අවස්ථාවන්ගෙන් පිරි කාලයක් ලෙසද? වයස්ගත වීමත් සමඟ ප්‍රඥාව, සමාජ තත්ත්වය සහ මිත්‍රත්වය ලැබෙනු ඇතැයි ඔබ සිතනවාද? එසේත් නැතිනම් වයසට යත්ම ඔබ තව තවත් තනිකම, අසරණකම සහ නොරිස්සුම් සහගත බවට පත්වනු ඇතැයි ඔබ සිතනවාද?

ඔබේ ජීවිතයේ අවසාන වසර, ෂේක්ස්පියර්ගේ වචනවලින් කියනවා නම් – “…හුදෙක් අමතක වීමක් පමණි/දත් නැතිව, ඇස් නැතිව, රස නැතිව, කිසිවක් නැතිව” වේවිද?

ඇදහිය නොහැකි ලෙස, එම විශ්වාසයන්ට ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ඔබ කෙසේ ජීවත් වේද යන්න පුරෝකථනය කළ හැකිය. එය, තමන් විසින්ම සැබෑ කරගනු ලබන අනාවැකියක් මෙන්, ඔබේ මතක ශක්තියේ සිට හෘද වාහිනී රෝග අවදානම දක්වා සෑම දෙයක්ම තීරණය කරයි. වයස්ගත වීම පිළිබඳ ඔබේ අදහස්, ඔබේ ආයු කාලයට වසර 7.5ක් තරම් කාලයකින් පවා බලපෑම් කළ හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, අසාමාන්‍ය ප්‍රකාශ සඳහා අසාමාන්‍ය සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ. ලොව පුරා බොහෝ විද්‍යාඥයන් එකම නිගමනයකට එළඹෙමින් සිටිති: ඔබේ මානසිකත්වය මගින් ඔබේ ජීව විද්‍යාව හැඩගැස්විය හැකිය.

“මෙම මාතෘකාව පසුගිය වසර 20-30 පුරා අධ්‍යයනය කර ඇති අතර, දැන් අපට නිරන්තරයෙන්ම එක සමාන සාක්ෂි රාශියක් තිබෙනවා,” යනුවෙන් ස්පාඤ්ඤයේ බාර්සිලෝනා විශ්වවිද්‍යාලයේ පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධිධාරිනියක සහ එක්සත් රාජධානියේ සරේ විශ්වවිද්‍යාලයේ බාහිර මහාචාර්යවරියක වන ආචාර්ය සෙරීනා සබටීනි පවසයි. “එක අධ්‍යයනයකින් පසු තවත් අධ්‍යයනයක්, ඒ සියල්ලම එකම ප්‍රතිඵල පෙන්වනවා.”

එක්සත් රාජධානියේ කොවෙන්ට්‍රි විශ්වවිද්‍යාලයේ ක්‍රීඩා සහ ව්‍යායාම විද්‍යාව පිළිබඳ සහකාර මහාචාර්ය ආචාර්ය මැතිව් හිල් ද ඊට එකඟ වේ. “සාක්ෂි පදනම ඉතා ශක්තිමත්.”

මනස සහ ශරීරය අතර මෙම සම්බන්ධය පිටුපස ඇති යාන්ත්‍රණයන් හෙළිදරව් කර ගැනීමෙන්, අපගේ වයස්ගත වන ජනගහනයේ සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා නව උපාය මාර්ග ලබා දිය හැකිය. තවද, අපට දීර්ඝ හා ප්‍රීතිමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට අවශ්‍ය නම්, එම මූලධර්ම අප විසින්ම ක්‍රියාවට නැංවීමට කිසි විටෙකත් ඉක්මන් වැඩි නොවේ.

මහජන සෞඛ්‍ය සහ මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරියක වන ආචාර්ය බෙකා ලෙවී, සහස්‍රකයේ ආරම්භයේදී මෙම පර්යේෂණයේ ගිනි පුපුර දැල්වූවාය. තරුණ උපාධි අපේක්ෂිකාවකව සිටියදී, ඇය එක්සත් ජනපද ජාතික විද්‍යා පදනමේ ශිෂ්‍යත්වයක් මත ජපානයේ අධ්‍යයන වාරයක් ගත කළාය. එම රට සිය ජනගහනයේ අසාමාන්‍ය දීර්ඝායුෂ සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ අතර, එහි සංස්කෘතියේ ගිලී සිටි ඇයට, ජපන් ජාතිකයන් තම වයස්ගතම පුරවැසියන්ට දක්වන ගෞරවය කෙතරම්ද යන්න දැක මහත් පුදුමයට පත් විය. මේ කරුණු දෙක අතර සම්බන්ධයක් තිබිය හැකිද?

“ඒ මොහොතේ, මිනිසුන්ගේ වයස පිළිබඳ විශ්වාසයන් හැඩගැස්වීමේදී සංස්කෘතිය ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බවට මා සැක කළා. ඒ වගේම, වයස පිළිබඳ විශ්වාසයන්, දීර්ඝායුෂ කෙරෙහි පැහැදිලි බලපෑමක් ඇති කළ හැකිද යන්න දැන ගැනීමට මට අවශ්‍ය වුණා,” ඇය සිය Breaking the Age Code නම් ග්‍රන්ථයේ ලියා ඇත.

එය සොයා ගැනීම සඳහා, ඇය 1970 දශකයේ මැද භාගයේ සිට සහභාගිවන්නන් 1,000කට අධික සංඛ්‍යාවකගේ ජීවන ගමන්මග නිරීක්ෂණය කළ “ඔහයෝ වයස්ගත වීම සහ විශ්‍රාම ගැනීම පිළිබඳ දීර්ඝකාලීන අධ්‍යයනයෙන්” (Ohio Longitudinal Study on Aging and Retirement) ලබාගත් දැවැන්ත දත්ත කට්ටලයක් වෙත යොමු වූවාය. වයස්ගත වීම පිළිබඳ ආකල්ප මැනීම සඳහා, අධ්‍යයනයේ නිර්මාතෘවරුන් සහභාගිවන්නන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ: ‘වයසට යන විට දේවල් නරක අතට හැරෙමින් පවතී’, ‘පසුගිය වසරේ මෙන් මට තවමත් ජවයක් ඇත’, සහ ‘ඔබ වයසට යන විට, ඔබෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය අඩු වේ’ වැනි ප්‍රකාශ මාලාවක් සමඟ ඔවුන් එකඟ වන්නේද යන්න සඳහන් කරන ලෙසයි.

ලෙවී සහ ඇගේ සගයන් මෙම පුද්ගලයින්ගේ ඉරණම පරීක්ෂා කළ විට, කෙනෙකුගේ විශ්වාසයන්ට ඉදිරි වසරවලදී ඔවුන්ගේ සමස්ත මරණ අවදානම පුරෝකථනය කළ හැකි බව ඔවුන් සොයා ගත්හ. සාමාන්‍යයෙන්, අධ්‍යයනය ආරම්භයේදී සමාජ-ආර්ථික තත්ත්වය, තනිකම සහ ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යය වැනි සාධක පාලනය කිරීමෙන් පසුව වුවද, වයස්ගත වීම පිළිබඳ වඩාත් සුබවාදී දෘෂ්ටියක් ඇති අයෙකු, අශුභවාදී අයට වඩා වසර 7.5ක් පමණ වැඩි කාලයක් ජීවත් විය.

මෙම බලපෑමේ ප්‍රමාණය, වෙනත් හොඳින් තහවුරු වූ ජීවන රටා සාධකවලට වඩා විශාල විය. නිදසුනක් වශයෙන්, රුධිර පීඩනය සහ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම්වල වෙනස්කම් මගින් කෙනෙකුගේ දීර්ඝායුෂ සඳහා බලපාන්නේ වසර හතරක් පමණි.

“අපගේ මනසේ අන්තර්ගතයට, මෙතරම් විශාල මට්ටමකින් අපගේ ශරීරයේ වයස්ගත වීමට බලපෑම් කළ හැක්කේ කෙසේද?”

“මීට පෙර හඳුනා නොගත් වෛරසයක් ආයු අපේක්ෂාව වසර හතකට වඩා අඩු කරන බව සොයා ගතහොත්, එහි හේතුව හඳුනාගෙන පිළියමක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සැලකිය යුතු උත්සාහයක් දරනු ඇත,” යනුවෙන් ලෙවී සහ ඇගේ සම-කර්තෘවරු නිගමනය කළහ.

ඔබ අපේක්ෂා කළ හැකි පරිදි, මෙම සොයාගැනීම මාධ්‍ය තුළ යම් ආන්දෝලනයක් ඇති කළ අතර, ඒ හා සමාන ඇසට හසුවන සොයාගැනීම් රැසක් ඉක්මනින්ම සිදු විය. නිදසුනක් වශයෙන්, 2009 දී, ලෙවී සහ ඇගේ සගයන් 1958 දී ආරම්භ වූ “බැල්ටිමෝර් වයස්ගත වීම පිළිබඳ දීර්ඝකාලීන අධ්‍යයනය” (Baltimore Longitudinal Study of Aging) වෙතින් ලබාගත් දත්ත වෙත යොමු වූහ. ඔවුන් සොයා ගත්තේ, වයස අවුරුදු 50ට පෙර ලබාගත් මිනිසුන්ගේ වයස්ගත වීම පිළිබඳ ආකල්ප මිනුම් මගින්, වසර 38කට පසුව ඇතිවන හෘද රෝග අවදානම දැඩි ලෙස පුරෝකථනය කළ හැකි බවයි.

මේ අතර, 2010 දශකයේ අග භාගයේදී, ලෙවී ඇල්සයිමර් රෝගය කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කරමින්, වයස්ගත වීම පිළිබඳ ධනාත්මක ආකල්ප ඇති පුද්ගලයින්ට ඩිමෙන්ෂියාව (dementia) වැළඳීමේ සම්භාවිතාව සැලකිය යුතු ලෙස අඩු බව පෙන්වා දුන්නාය. මෙම වෙනස්කම් ඔවුන්ගේ සංජානන පරීක්ෂණ ලකුණුවල පමණක් නොව, මොළය තුළ ඇති භෞතික වෙනස්කම්වලින් ද දැකගත හැකි විය. නිදසුනක් වශයෙන්, ක්‍රියාකාරී චුම්භක අනුනාද රූප (fMRI) ස්කෑන් පරීක්ෂණවලින් හෙළි වූයේ, වයස්ගත වන විට ඔවුන්ගේ හිපොකැම්පසයේ (hippocampus) වැඩි පරිමාවක් පවත්වා ගෙන ගොස් ඇති බවයි. නමුත්, තම අනාගතය පිළිබඳ අඳුරු දැක්මක් ඇති අයගේ මෙම කලාපයේ වැඩි පරිහානියක් පෙන්නුම් කළ අතර, මතකයන් ගොඩනැගීමට සහ තහවුරු කිරීමට මෙම කලාපය අත්‍යවශ්‍ය වේ. ධනාත්මක චින්තකයින් තුළ, මොළයේ පටක විනාශ කරන බවට සැලකෙන සහ ඇල්සයිමර් රෝගයේ ප්‍රභව ලෙස දිගු කලක් තිස්සේ සලකනු ලබන විෂ සහිත ප්‍රෝටීන් ගුලි වන “ඇමයිලොයිඩ් පුවරු” (amyloid plaques) එකතු වීමේ සම්භාවිතාව ද අඩු විය.

වයස්ගත වීමේ මානසිකත්වය පිළිබඳ පර්යේෂණ දැන් එක්තරා හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ ඇති අතර, මෙම මාතෘකාව පිළිබඳ පර්යේෂණ පත්‍රිකා 100කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඇති බව විධිමත් සාක්ෂි සමාලෝචනයකින් හෙළි වේ. “සියයට 80ක් පමණ බලපෑමක් පෙන්නුම් කරනවා,” යැයි එම පත්‍රිකාවේ කතුවරයෙකු වූ ජර්මනියේ හයිඩල්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය හාන්ස්-වර්නර් වාල් පවසයි.

මෙම සියලු පර්යේෂණ මත එල්ලෙන දැවැන්ත ප්‍රශ්නය නම්, ඇත්ත වශයෙන්ම, අපගේ සිතුවිලි අපගේ ජීව විද්‍යාවට සම්බන්ධ කරන යාන්ත්‍රණයයි. අපගේ මනසේ අන්තර්ගතයට, මෙතරම් විශාල මට්ටමකින් අපගේ ශරීරයේ වයස්ගත වීමට බලපෑම් කළ හැක්කේ කෙසේද?

සංශයවාදීන් තර්ක කරන්නේ එය එසේ නොවන බවත්, අප සැබවින්ම දකින්නේ ප්‍රතිලෝම සහසම්බන්ධතාවක් බවත්ය. එනම්, අයහපත් සෞඛ්‍යය නිසා මිනිසුන් තුළ වඩාත් අශුභවාදී අදහස් ඇති වන අතර, වැඩි ශාරීරික ශක්තියක් ඇති පුද්ගලයින්ට වඩාත් ධනාත්මක හැඟීමක් ඇති වේ. එය ඉතා සාධාරණ තර්කයකි, නමුත් එය මෙම හැකියාව පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළ දීර්ඝකාලීන අධ්‍යයනයන්හි දක්නට ලැබෙන සිදුවීම් මාලාව පිළිබිඹු නොකරයි. සාමාන්‍යයෙන්, වයස්ගත වීම පිළිබඳ ආකල්ප මනිනු ලැබුවේ සෞඛ්‍යයේ වෙනස්කම් මතු වීමට වසර ගණනාවකට පෙරය. “වයස, මූලික සෞඛ්‍ය තත්ත්වය සහ මානසික අවපීඩනය වැනි දේ සඳහා ගැලපීම් සිදු කළ විට පවා, මෙම වයස්ගත වීමේ මානසිකත්වයන් පුරෝකථනයන් ලෙස වලංගු වෙනවා,” හිල් පැහැදිලි කරයි. “එබැවින්, අපට යම් මට්ටමක හේතුඵල සම්බන්ධයක් අනුමාන කළ හැකිය.” බොහෝ පර්යේෂකයන් තර්ක කරන්නේ මෙම සම්බන්ධය ද්වි-දිශානුගත බවයි. එනම්, කෙනෙකුගේ මානසිකත්වයට ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යයට බලපෑම් කළ හැකි අතර, ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යයට ද නිරන්තර ප්‍රතිපෝෂණ පුඩුවක් ලෙස ඔවුන්ගේ මානසිකත්වයට බලපෑම් කළ හැකිය.

චිරාගත මත තමා තුළට කාවැද්ද ගැනීම

මෙහි හරයෙහි ඇත්තේ ‘චිරාගත මත කාවැද්ද ගැනීම’ (stereotype embodiment) ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රියාවලියකි – එනම්, අප සමාජීය චිරාගත මත අභ්‍යන්තරීකරණය කරගන්නා ආකාරයයි. මෙයට ප්‍රධාන මාර්ග තුනක් ඇත. පළමුවැන්න මනෝවිද්‍යාත්මකයි: අපගේ සමාජය විසින් යම් කණ්ඩායමකට, මෙහිදී වයස්ගත පුද්ගලයින්ට, පවරන ලද තිර රචනයට අනුව අපි සිතන්නට, දැනෙන්නට සහ ක්‍රියා කරන්නට පටන් ගනිමු. නිදසුනක් වශයෙන්, ඍණාත්මක වයස්ගත චිරාගත මතවලින් මිනිසුන්ව පොළඹවන විට, ඔවුන් වඩාත් අමතක වනසුලු වන බවත්, ඔවුන්ගේ ශාරීරික ශක්තිය පිළිබඳ විශ්වාසය අඩු වන බවත් පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි.

ලෙවී මෙම ආකාරයේ ස්වයං-සාක්ෂාත්කාරී අනාවැකිය සියැසින්ම දැක ඇත. Breaking the Age Code හි, ඇගේ ආච්චි ලී කූඩයක පැටලී වැටීමෙන් පසු සිල්ලර බඩු කඩයක හිමිකරු සමඟ ඇති වූ ආරවුලක් ඇය සිහිපත් කරයි. “වයසක අය හැම තිස්සෙම වැටෙන එක මගේ වරදක් නෙවෙයි,” ඇය පැමිණිලි කළ විට ඔහු ඇයට පැවසීය. “සමහරවිට ඔයා එළියේ ඇවිදින්න හොඳ නැතුව ඇති.” ඊළඟ දින කිහිපය තුළ, ලෙවීගේ ආච්චි රිය පැදවීම නැවැත්වූ අතර, ගෙදර දොරේ වැඩ සඳහා තම පවුලෙන් වැඩි වැඩියෙන් උපකාර ඉල්ලා සිටීමට පටන් ගත්තාය. “ඇය සිල්ලර බඩු කඩ හිමියාගේ වචන නැවත නැවතත් මෙනෙහි කරමින්, මීට පෙර කිසි දිනෙක නොකළ ආකාරයට, වයස්ගත පුද්ගලයෙකු ලෙස තමාගේම හැකියාවන් ප්‍රශ්න කරන බවක් පෙනෙන්නට තිබුණා,” ලෙවී සිහිපත් කරයි.

දෙවන මාර්ගය අපගේ දිගුකාලීන හැසිරීම් හා සම්බන්ධයි. අපට අනිවාර්ය පරිහානියකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවට ඇති දෛවෝපගත දැක්ම, කෙනෙකු තම සෞඛ්‍යය ගැන සැලකිලිමත් වීම අඩු කිරීමට හේතු විය හැක. “ඔබට රෝගයක් වැළඳීමේ අවස්ථාවට බලපෑම් කළ නොහැකි නම්, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම, ව්‍යායාම ශාලාවේ පුහුණුවීම හෝ දිනකට පැය හතක් හෝ අටක් නිදා ගැනීමෙන් ඇති ප්‍රයෝජනය කුමක්ද?” යැයි සබටීනි පවසයි. තම ජීවිතයේ ස්වර්ණමය යුගයේ වර්ධනය සඳහා ඇති හැකියාව දකින අයෙකු, එම අවස්ථාවලින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීම සඳහා තම යහපැවැත්ම සුරැකීමට වැඩි පියවර ගනු ඇත.

වැදගත් ලෙස, කෙනෙකුගේ මානසිකත්වය වෙනස් වූ ප්‍රමාණය අනුව, ඉදිරි සතිවලදී ඔවුන් කොපමණ ව්‍යායාම කළේද යන්න පුරෝකථනය කළ හැකිය: වයස්ගත වීම පිළිබඳ ධනාත්මක ආකල්ප, සෞඛ්‍ය සම්පන්න හැසිරීම් සඳහා ප්‍රබල පෙළඹවීමක් බව ඔප්පු විය. අනාගතයේදී, මෙම මැදිහත්වීම්වල දිගුකාලීන සෞඛ්‍ය බලපෑම් මිනිසුන්ගේ කෝටිසෝල් මට්ටම්, ශරීරයේ ඇතිවන ප්‍රදාහ තත්ත්වයන් සහ සමස්ත රෝග අවදානම කෙරෙහි කෙසේ බලපාන්නේද යන්න දැකීම සිත්ගන්නා සුළු වනු ඇත.

ආකල්පමය වෙනසක්

ඔබට මේ පිළිබඳව උනන්දුවක් ඇති වූයේ නම්, ලෙවීගේ පොත අපගේ මානසිකත්වය වෙනස් කළ හැකි ක්‍රම පිළිබඳව බොහෝ උපදෙස් සපයයි. නිදසුනක් වශයෙන්, පොත්පත්, වාර්තා චිත්‍රපට හෝ ප්‍රවෘත්ති අයිතමවලින් ධනාත්මක ආදර්ශ චරිත එකතුවක් පවත්වා ගැනීමට ඇය යෝජනා කරයි. වයස අවුරුදු 64 දී ඔස්කාර් සම්මානයක් දිනාගෙන, 80 දශකයේ අග භාගය දක්වාම සිය කලාවෙහි නියැලුණු නිළි Judi Dench වැනි අයෙකු දෙස; හෝ මෑතකදී වයස අවුරුදු 92 දී ඕස්ට්‍රේලියාවේ කේන්ස් හි පැවති සැතපුම් 70.3ක Ironman ඉසව්වක් සම්පූර්ණ කළ ජපන් ට්‍රයැතලෝන් ක්‍රීඩක Hiromu Inada දෙස ඔබට බැලිය හැකිය.

අප්‍රසන්න සිදුවීම් හෝ අභියෝග පිළිබඳව ඔබේ උපකල්පන ප්‍රශ්න කිරීමටද ඔබට ඉගෙන ගත හැකිය. අමතක වීමක් වැනි දෙයක්, කාර්යබහුල ජීවිතයක අවධානය වෙනතකට යොමු වීමේ සරල ප්‍රතිඵලයක් විය හැකිය. ඒ හා සමානව, බොහෝ වේදනාවන්, ඕනෑම කෙනෙකුට ඇතිවිය හැකි ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්වල ස්වභාවික ප්‍රතිවිපාකයක් විය හැකිය. සැබෑ හේතුව වයස හා කිසිදු සම්බන්ධයක් නොතිබිය හැකි බව ලෙවී පවසයි – එමෙන්ම, අපි පුරුද්දක් ලෙස එම වෙනත් පැහැදිලි කිරීම් සෙවිය යුතුය.

“වයස් භේදවාදය, වෙනත් ඕනෑම අගතියක් සේ සලකන විශාල සංස්කෘතිකමය වෙනසක් අපට අවශ්‍යයි”

අපගේ ආකල්ප වෙනස් කිරීමෙන්, වයස්ගත වීම පිළිබඳ ප්‍රීතිමත්, සෞඛ්‍ය සම්පන්න දැක්මක් සඳහා අපව සූදානම් කිරීම පමණක් නොව, එය අප අවට සිටින මිනිසුන්ට ද උපකාර විය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, අපි අපගේ මිතුරන් හා නෑදෑයන් සමඟ කතා කරන ආකාරය ගැන සැලකිලිමත් විය යුතුය. “වයස් භේදවාදය (Ageism) යනු සමාජීය වශයෙන් පිළිගත් අවසාන වෙනස්කම් කිරීමේ ආකාරයයි,” හිල් පවසයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ඍණාත්මක වයස් චිරාගත මත සරලවම ශක්තිමත් කරන ‘විහිළු’ සහිත සුබපැතුම් පත් තවමත් බොහෝමයක් මිලදී ගත හැකි බවත් – මෙම හාස්‍යය බොහෝ එදිනෙදා සංවාදවල සුලබ බවත් ඔහු පෙන්වා දෙයි.

උදව් කිරීමට දරන යහපත් චේතනාවෙන් යුත් උත්සාහයන් පවා, ඒවා කෙනෙකුගේ ස්වාධීනත්වයට හෝ ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවට වල කැපුවහොත්, අහිතකර ප්‍රතිඵල ගෙන දිය හැකිය. “ඇවිදීම, ගෙවතු වගාව සහ සමාජගත වීම වැනි මිනිසුන්ට කළ හැකි දේ කෙරෙහි අපට අවධානය යොමු කළ හැකියි,” හිල් පවසයි. “එමගින් ආත්ම විශ්වාසය සහ පාලනය පිළිබඳ හැඟීමක් වර්ධනය කළ හැකියි.” අවසාන වශයෙන්, වයස් භේදවාදය වෙනත් ඕනෑම අගතියක් මෙන් සලකන විශාල සංස්කෘතිකමය වෙනසක් අපට අවශ්‍ය වේ. “අපට පුද්ගලයන් ඉලක්ක කළ හැකියි, සහ වැඩි අවදානමක් ඇති නිශ්චිත පුද්ගල කණ්ඩායම්වලට අපට උදව් කළ හැකියි,” සබටීනි පවසයි. “නමුත් අපි සමාජ මට්ටමින් මෙම කතිකාවත ද වෙනස් කළ යුතුයි.” ඔබ 40, 60 හෝ 80 වයසේ වුවත්, ඔබේ අනාගත සෞඛ්‍යය සහ සතුට ඒ මත රඳා පැවතිය හැකිය.

ඩේවිඩ් රොබ්සන් විසිනි (ඩේවිඩ් සම්මානලාභී විද්‍යා ලේඛකයෙක් වන අතර The Intelligence Trap, The Expectation Effect සහ The Laws of Connection යන ග්‍රන්ථවල කතුවරයා වේ. )■

Science Focus සඟරාවෙනි