පොසිල ඉන්ධන භාවිතයෙන් ඉවත් වීමත් සමඟ ලෝකය බලශක්ති හිඟයකට මුහුණ දෙයි. පර්යේෂණ කටයුතු සාමාන්ය පරිදි පවත්වාගෙන යා නොහැක.
මම විද්යාව කරන්නේ ඇයි? ආහාර සුරක්ෂිතතාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන පර්යේෂණ ආයතනයක විද්යාඥයෙකු ලෙස, අප අවට සිදුවන වේගවත් පාරිසරික හා දේශගුණික බිඳවැටීම පිළිබඳව මම දැඩි ලෙස දැනුවත් වී සිටිමි. මෙවන් බිඳෙනසුලු ලෝකයක විද්යාඥයන් ඉටු කළ යුතු කාර්යභාරය කුමක්ද?
බොහෝ වසරක් පුරා, මගේ සෙසු සගයන් මෙන්ම මම ද සිතුවේ විද්යාව යනු විසඳුමේ කොටසක් බවයි. වැඩි දැනුමක් සහ නවෝත්පාදනයන් මඟින් සමාජයට පාරිසරික හානියට අනුවර්තනය වීමට සහ එය අවම කිරීමට හැකි වනු ඇතැයි මම විශ්වාස කළෙමි. එම විශ්වාසය බිඳ වැටෙන්නට පටන් ගත්තේ 2018 වසරේදී බලශක්ති සහ දේශගුණික විශේෂඥයෙකු වන ජීන්-මාර්ක් ජැන්කොවිසිගේ පර්යේෂණ කියවීමට ලැබීමත් සමඟය.
ඔහුගේ පණිවිඩය පැහැදිලිය: අපගේ ලෝකය ගොඩනැගී ඇත්තේ බහුල බලශක්තිය මත වන අතර, පසුගිය වසර 50 තුළ ඉන් 80% ක්ම ලැබී ඇත්තේ පොසිල ඉන්ධන වලිනි. මෙම සැපයුම සීමිත බැවින්, ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ බලශක්ති පරිභෝජනය උපරිමයට පැමිණෙනු ඇත – විශේෂයෙන්ම මිනිසුන් දේශගුණික විපර්යාස සීමා කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ නම් එය තවත් ඉක්මන් වනු ඇත. 2100 වන විට ගෝලීය උණුසුම $1.5 \text{°C}$ ට වඩා අඩුවෙන් පවත්වා ගැනීමට නම්, පොසිල ඉන්ධන භාවිතය සෑම වසරකම 5-8% කින් අඩු විය යුතුය. එය අඩු කාබන් බලශක්ති ප්රභවයන්ට හඹා යා නොහැකි තරම් වේගවත් වේගයකි. සීමිත බලශක්ති සැපයුම ආර්ථිකයන් හැකිලීමට හේතු වන අතර මිනිසුන්ට දුෂ්කර තීරණ ගැනීමට සිදුවනු ඇත – අඩු වශයෙන් ගමන් බිමන් යාම, කුඩා නිවසක ජීවත් වීම හෝ වැඩිපුර ශ්රමය අතින් වැය කිරීම වැනි දේ ඒ අතර වේ.
විද්යාත්මක පර්යේෂණ ද මෙයින් බැහැර නොවේ. පර්යේෂණ යනු හුදෙක් බුද්ධිමය මෙහෙයුමක් පමණක් නොව, එය බහුල බලශක්තිය නිසා කළ හැකි වූ සම්පත් බහුල සාමූහික ක්රියාකාරකමකි. රසායනාගාර, උපකරණ, සහයෝගීතාවයන්, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම් සහ අරමුදල් යන සියල්ල බලශක්තිය, සම්පත් සහ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය මත රඳා පවතී. මෙම පදනම දුර්වල වුවහොත් පර්යේෂණ කටයුතු ද දුර්වල වනු ඇත. ඒවා පිරිහී යනු ඇති අතර, හොඳම තත්ත්වයේදී වුව ද එය මීට සියවසකට පෙර පැවති දේශීය සහ සීමිත උපකරණ සහිත ක්රමවේදයකට පරිවර්තනය වනු ඇත. සෘජුවම කිවහොත්, වර්තමාන විද්යාත්මක පර්යේෂණ ආකෘතිය ඉදිරියට නොපවතිනු ඇත.
බලශක්ති සීමාවන් බැරෑරුම් ලෙස සැලකීමත් සමඟ, ප්රශ්නය ‘විද්යාවට අපව බේරාගත හැක්කේ කෙසේද?’ යන්නෙන් ‘ඉදිරියේදී පිරිහීමට නියමිත නම් විද්යාවට ඉටු කළ හැකි කාර්යභාරය කුමක්ද?’ යන්න දක්වා වෙනස් වේ. මෙම දැඩි නොසන්සුන්කාරී ප්රශ්නය පර්යේෂණ ක්ෂේත්රයේ අනාගතය පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී බොහෝ දුරට මඟහැරී ඇත. ඒ වෙනුවට, විවාදයන් අවධානය යොමු කරන්නේ රසායනාගාරවල කාබන් විමෝචනය අඩු කිරීම හෝ ලෝකය වෙනස් කරන නව සොයාගැනීම් සෙවීම වැනි ද්විතීයික කරුණු වෙතය.
පර්යේෂණ කටයුතු හැකිලී ගියහොත් අපට අහිමි වන විශාලතම දෙය කුමක්ද? මට අනුව නම්, එය සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න තේරුම් ගැනීමට මිනිසාට ඇති හැකියාවයි. වේගවත් පාරිසරික කැළඹීම් පවතින කාලයක, විද්යාවේ වටිනාම කාර්යය වන්නේ ලෝකය නිවැරදිව විස්තර කිරීම මිස නවීන තාක්ෂණයන් නිපදවීම නොවේ. දේශගුණික නිරීක්ෂණ, පරිසර පද්ධති අධීක්ෂණය සහ වසංගත රෝග දත්ත යනු මීදුම අතරේ අපට මඟ පෙන්වන ප්රධාන ලාම්පු වැන්න. ඒවා නොමැතිව ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට මඟ පෙන්වීමක් නැත.
පෘථිවි පද්ධති, තිරසාරභාවය සහ සමාජ ගතිකතාවයන් පිළිබඳ පර්යේෂණ ප්රමුඛතාවයක් ලෙස පැවතිය යුතුය. දිගුකාලීන දත්ත කට්ටල, විශේෂඥ දැනුම සහ මෙම ක්ෂේත්රවල ඇති බිඳෙනසුලු නිරීක්ෂණ ජාලයන් ආරක්ෂා කර ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
මට ඇති වඩාත්ම අපහසු හැඟීම නම්, විද්යාත්මක පර්යේෂණ මගින් අප මුහුණ දෙන අර්බුද විසඳනු ඇතැයි මම තවදුරටත් නොසිතීමයි. වඩාත්ම කනගාටුදායක කරුණ නම්, සමහර විට තීරණ ගැනීම ප්රමාද කිරීමට ද විද්යාව දායක වන බව මට දැන් හැඟීමයි. පර්යේෂකයන් අවසානයේදී තාක්ෂණික විසඳුමක් – එනම් නව බලශක්ති ප්රභවයක් හෝ දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන කෘෂිකර්මාන්තයක් – ලබා දෙනු ඇතැයි සමාජය විශ්වාස කරන තාක් කල්, පද්ධතිමය වෙනස්කම් කල් දැමීම පහසු වේ. විද්යාව නොදැනුවත්වම මිනිසුන්ව අස්වැසිලිමත් කරන යාන්ත්රණයක් ලෙස ක්රියා කළ හැකිය.
බොහෝ දෙනෙක් තම වෘත්තීය ජීවිතය ගොඩනගා ඇති පදනමට මෙම අවබෝධය අභියෝග කරයි. මම දිගටම විද්යාවේ නිරත වීමට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් හඳුනා ගැනීමට මට කාලය ගත විය.
- පළමුව, පර්යේෂණ සිදු කිරීමෙන් මගේ වචනවලට පිළිගැනීමක් ලැබේ. මෙය විද්යාව අගය කරන සගයන් සමඟ අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට මට ඉඩ සලසයි.
- දෙවනුව, සැබෑ යථාර්ථය සමාජය වෙත ගෙනයාමට දායක වීමේ වගකීමක් විද්යාඥයින්ට ඇත. මෙහි අර්ථය වන්නේ රසායනාගාරවලින් බැහැර වී ශිෂ්යයන්, පුරවැසියන් සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින් සමඟ කතා කිරීමයි. මෙහිදී හුදෙක් “හැකියාවන්” ගැන පමණක් නොව, අප සතු සීමාවන් සහ අවිනිශ්චිතතාවන් ගැන ද පැහැදිලි කළ යුතුය.
- තෙවනුව, මගේ පර්යේෂණ ලෝකය වෙනස් නොකළත්, මම වැඩ කරන්නේ කුමක් සඳහාද සහ ඇයිද යන්න ගැන සිතීම වැදගත්ය. පර්යේෂකයන් තම සොයාගැනීම් මෙන්ම ඒවායේ ප්රතිඵල පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කළ යුතුය.
- හතරවනුව, සීමාවන් හඳුනාගෙන විද්යාවේ නිරත වීම අර්ථාන්විතය. පර්යේෂණ මගින් අවබෝධය වර්ධනය වන අතර බෙදී ගිය ජාතීන් එකතු කළ හැකිය.
මම පර්යේෂණ දිගටම කරන්නේ එය අපව බේරාගනු ඇතැයි සිතන නිසා නොව, තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කිරීම නැවැත්වීම යනු යටත් වීමක් වන බැවිනි. ප්රශ්නය වන්නේ විද්යාවට සමාජ බිඳවැටීම වැළැක්විය හැකිද යන්න නොව, ප්රචණ්ඩත්වයට හෝ යථාර්ථය ප්රතික්ෂේප කිරීමට පත් නොවී එම තත්ත්වයට මුහුණ දීමට එය අපට උපකාර කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.
අප විද්යාඥයින් ලෙස අපගේ මෙහෙවර ප්රශ්න කළ යුතුය. අපට සියල්ල විසඳිය නොහැකි බවත්, අසීමිත ප්රගතිය යනු මිථ්යාවක් බවත් පිළිගත යුතුය. අපහසු වුවද සත්යය පැවසීම නමැති තීරණාත්මක කාර්යභාරය අප වැළඳගත යුතුය.
විද්යාඥ ජෝන් කොල්කොම්බට් විසින් Scientific American සඟරාවට ලියන ලද ලිපියකි.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න