‘පරිණාමය’ යන වචනය ඇසූ සැණින් අප බොහෝ දෙනෙකුගේ සිතට එන්නේ කෞතුකාගාරවල ඇති ඩයිනසෝර පොසිල හෝ ඈත අතීතයේ ජීවත් වූ ජීවීන්ගේ කතාන්තරයි. එය අපගේ වර්තමාන ජීවිතයට එතරම් සම්බන්ධයක් නැති, හුදෙක් අධ්යයනයට ලක්වන විෂයක් ලෙස බොහෝ දෙනා සලකති. නමුත් සැබෑව නම්, අප කවුද, අප ජීවත් වන්නේ කෙසේද සහ අප මුහුණ දෙන අභියෝග තේරුම් ගැනීමට පරිණාමය අත්යවශ්ය සාධකයක් බවයි.
මෙම ලිපියෙන් අප ගවේෂණය කරන්නේ රිචඩ් ඊ. ලෙන්ස්කි ගේ “පරිණාමය අපගේ ජීවිත හැඩගස්වන ආකාරය” (HOW EVOLUTION SHAPES OUR LIVES) නම් කෘතියේ අඩංගු ප්රධාන කරුණු ඇසුරෙන්, පරිණාමය අපගේ දෛනික ජීවිතයට සෘජුවම බලපාන ආකාරයයි.
1. ජීව විද්යාත්මක පදනම
පරිණාමය යනු කුමක්ද? සරලවම කිවහොත්, එය එක් පරම්පරාවකින් ඊළඟ පරම්පරාවට ජීවය වෙනස් වන ක්රියාවලියයි. මෙය ජනගහනයක ජානවල සිදුවන සියුම් වෙනස්කම්වල සිට සමස්ත ජීව වෘක්ෂය දක්වාම විහිදේ.
චාල්ස් ඩාවින් අපගේ විශේෂයේ පරිණාමය තේරුම් ගැනීමට අනෙකුත් ජීවීන් සමග මිනිසාගේ ඇති සමානකම් හා වෙනස්කම් සංසන්දනය කළේය. නමුත් අද වන විට අපට පොසිල වාර්තා සහ DNA තාක්ෂණයෙන් ලැබෙන තොරතුරු සම්භාරය නිසා මිනිසාගේ සම්භවය, අප පැවත එන්නේ කාගෙන්ද, සහ අපව ‘මිනිසුන්’ බවට පත් කරන සාධක මොනවාද යන්න ගැන වඩාත් ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය.
මිනිසුන් සමාජ කණ්ඩායම් ලෙස ජීවත් වන අතර, දඩයම් කිරීමේ සිට දරුවන් රැකබලා ගැනීම දක්වා අපට සහයෝගීතාව අත්යවශ්ය වේ. මෙම ගුණාංගය මිනිසුන්ට පමණක් සුවිශේෂී නොවේ. කුහුඹුවන් සහ මී මැස්සන් වැනි කෘමීන් ද පුදුමාකාර සහයෝගීතාවක් සහ ශ්රම විභජනයක් පෙන්වයි. මෙම සහයෝගීතාවයට බලපාන පරිණාමීය බලවේග තේරුම් ගැනීමෙන්, අපගේම සමාජ හැසිරීම් පිළිබඳව ද අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය.
2. සෞඛ්ය සහ රෝගාබාධ
අප ලෙඩ රෝග ගැන සිතන්නේ ඒවාට බලපාන ආසන්නතම හේතු ගැන පමණි. උදාහරණයක් ලෙස, ගැටලුව ඇත්තේ කුමන ඉන්ද්රියයේද, එය සුව කරන්නේ කෙසේද, ආසාදනයට හේතු වූ විෂබීජය කුමක්ද යන්න ගැන අප සිතයි. නමුත් පරිණාමීය දෘෂ්ටිකෝණයකින් රෝග දෙස බැලීමෙන් වැදගත් කරුණු රැසක් හෙළි කරගත හැකිය.
- ඇතැම් ජන කණ්ඩායම් සමහර රෝගවලට වඩාත් ගොදුරු වන්නේ ඇයි?
- වර්තමානයේ ඇතැම් රෝග අතීතයට වඩා සුලබ වන්නේ ඇයි?
- වයසට යනවිට අපගේ ප්රජනන හැකියාව නැතිවී යන්නේ ඇයි?
ප්රතිජීවක ප්රතිරෝධය (Antibiotic Resistance) යනු පරිණාමය අපගේ සෞඛ්යයට කෙතරම් බලපාන්නේද යන්නට හොඳම උදාහරණයකි. වෛද්ය විද්යාව විසින් සොයාගත් ප්රතිජීවක (antibiotics) නිසා වරක් භයානක ලෙස සැලකූ බැක්ටීරියා ආසාදන පාලනය කිරීමට හැකි විය. නමුත්, වසරකට ප්රතිජීවක ටොන් දහස් ගණනක් භාවිතා කිරීම නිසා, එම ඖෂධවලට ඔරොත්තු දිය හැකි බැක්ටීරියා පරිණාමය වී ඇත. ප්රතිජීවක හමුවේ නොනැසී පවතින බැක්ටීරියා වේගයෙන් වර්ධනය වන අතර, එමගින් ක්ෂය රෝගය (Tuberculosis) සහ ස්ටැෆිලොකොකස් (Staphylococcus) වැනි රෝගවලට ප්රතිකාර කිරීමට භාවිතා කළ ඖෂධ අද වන විට අකාර්යක්ෂම වී ඇත. මෙය, වේගයෙන් පරිණාමය වන ක්ෂුද්ර ජීවීන් සමග අප නිරන්තර තරගයක යෙදී සිටින බවට හොඳම සාක්ෂියකි.
3. අපේ ලෝකය ප්රතිනිර්මාණය කිරීම
මීට වසර 10,000 කට පමණ පෙර, මිනිසුන් තමන්ට අවශ්ය ආහාර, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ප්රවාහන අවශ්යතා සඳහා ශාක සහ සතුන් තෝරා බේරා අභිජනනය කිරීම මගින් පරිණාමයේ බලය තම ජීවිකාව සඳහාවසර 10,000 කට පමණ පෙර, මිනිසුන් තමන්ට අවශ්ය ආහාර, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ ප්රවාහන අවශ්යතා සඳහා ශාක සහ සතුන් තෝරා බේරා අභිජනනය කිරීම මගින් පරිණාමයේ බලය තම ජීවිකාව සඳහා යොදා ගැනීමට පටන් ගත්හ. මෙය කෘෂිකර්මාන්තයේ ආරම්භයයි.
නමුත් කෘෂිකර්මාන්තය සොයාගත් පළමු ජීවියා මිනිසා නොවේ. කුහුඹුවන් මීට වසර මිලියන ගණනකට පෙර ආහාර සඳහා දිලීර වගා කිරීමට පටන් ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, කෘෂිකර්මාන්තය යනු අප පරිණාමය ප්රායෝගිකව යොදාගන්නා එක් ක්රමයක් පමණි. අද වන විට, විද්යාඥයින් රසායනාගාර තුළ අණු (Molecules) පරිණාමය කරමින් නව ඖෂධ නිපදවීමටත්, පරිගණක විද්යාඥයින් පරිගණක කේත (computer code) පරිණාමය කරමින් සංකීර්ණ ගැටලු විසඳීමටත් මෙම මූලධර්ම භාවිතා කරයි.
එහෙත්, මිනිස් ක්රියාකාරකම් නිසා බොහෝ ජීවීන්ගේ ස්වභාවික පරිසර පද්ධති විනාශ වී, ඇතැම් ජීවී විශේෂ වඳ වී ගොස් ඇත. සංරක්ෂණ ජීව විද්යාවේදී (Conservation Biology) පරිණාමීය මූලධර්ම භාවිතා කරමින්, වැඩිම පරිණාමීය ඉතිහාසයක් ඇති සහ ජානමය වශයෙන් විවිධත්වයක් ඇති විශේෂ හඳුනාගෙන, සීමිත සම්පත් යොදා ගනිමින් එම විශේෂ රැකගැනීමට ප්රමුඛත්වය දිය යුත්තේ කොතැනටද යන්න තීරණය කරයි.
4. පොදු කතිකාවත
පරිණාමීය ජීව විද්යාව බොහෝ විට ආගමික ඉගැන්වීම් සමග ගැටුම් ඇති කරගන්නා විෂයක් ලෙස ප්රසිද්ධය. විවිධ සංස්කෘතීන්වල ලෝකයේ සහ ජීවයේ ආරම්භය ගැන විවිධ කතාන්තර ඇත. පරිණාමීය විද්යාවේ සොයාගැනීම් එම කතාන්තර සමග නොගැලපෙන විට ආතතීන් ඇතිවේ.
ඇතැමුන් විද්යාත්මක සාක්ෂි හමුවේ ආගමික ඉගැන්වීම් ප්රතික්ෂේප කරන අතර, තවත් අය විද්යාව සහ ඇදහිල්ල යනු මිනිස් අවබෝධයේ වෙනස්ම ක්ෂේත්ර දෙකක් ලෙස සලකති. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල පරිණාමය ඉගැන්වීමට එරෙහිව “බුද්ධිමත් නිර්මාණකරණය” (Intelligent Design) වැනි මතවාද ඉදිරිපත් වුවද, අධිකරණ තීන්දු මගින් ඒවා විද්යාත්මක විකල්ප ලෙස පාසල්වල ඉගැන්වීම තහනම් කර ඇත්තේ ඒවායේ ආගමික පදනම නිසාය.
5. ස්වභාවය සහ පෝෂණය (Nature and Nurture)
මිනිසා පෘථිවියේ මෙතරම් ප්රබල විශේෂයක් වූයේ කෙසේද? භාෂාව සහ සංස්කෘතිය ඊට ප්රධාන හේතුවකි. අපගේ ජාන (genes) දෙමාපියන්ගෙන් පමණක් ලැබෙන අතර, සංස්කෘතික තොරතුරු (දැනුම, තාක්ෂණය, අදහස්) ඕනෑම අයෙකුගෙන් ලබාගත හැකි අතර, එය පරම්පරාවක් තුළ ඉතා වේගයෙන් එකතු වී පැතිර යා හැකිය. සාරාංශයක් ලෙස, සංස්කෘතිය යනු අප පරිණාමය වන දෙවන සහ අතිශය බලවත් ක්රමයකි.
මෙම කතිකාවතේ ඇති තවත් සංවේදී මාතෘකාවක් නම් “වර්ගය” (Race) පිළිබඳ සංකල්පයයි. මිනිසුන්ගේ සමේ හෝ හිසකෙස්වල පැහැය වැනි මතුපිටින් පෙනෙන වෙනස්කම් මත පදනම්ව ඔවුන් විවිධ වර්ගවලට වර්ගීකරණය කෙරේ. නමුත් ජීව විද්යාත්මකව මෙම වර්ගීකරණය වලංගුද?
- චිම්පන්සීන් වැනි වෙනත් සතුන් තුළ ජානමය වශයෙන් පැහැදිලිව වෙන් වූ උප-විශේෂ (races or subspecies) හඳුනාගත හැකි වුවද, මිනිසුන් අතර එවැනි පැහැදිලි ජීව විද්යාත්මක වර්ග නොමැත.
- මිනිස් ජාන විවිධත්වය පිළිබඳ අධ්යයනයන් පෙන්වා දෙන්නේ ඕනෑම ජනගහනයක් තුළ ඇති ජානමය විවිධත්වය, විවිධ ජනගහන අතර ඇති සාමාන්ය වෙනසට වඩා බෙහෙවින් වැඩි බවයි.
- “වර්ග” අතර ඇති වෙනස්කම්, සමස්ත මිනිස් ජාන විවිධත්වයෙන් ඉතා සුළු ප්රතිශතයක් පමණක් නියෝජනය කරයි.
සමේ පැහැය වැනි ඇතැම් වෙනස්කම්, හිරු එළියෙන් විටමින් D නිපදවා ගැනීමේ අවශ්යතාවය සහ UV විකිරණවලින් සෛල ආරක්ෂා කරගැනීම අතර ඇති සම්මුතියක් ලෙස, දේශීය පරිසරයට අනුවර්තනය වීමේ ප්රතිඵලයකි. නමුත් මෙම දේශීය අනුවර්තනයන්, පැහැදිලි ජීව විද්යාත්මක වර්ග පවතින බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
අවසාන වශයෙන්, පරිණාමය යනු අතීතයට පමණක් සීමා වූවක් නොව, අපගේ සෞඛ්ය, තාක්ෂණය, සමාජය සහ අනාගතය හැඩගස්වන, අඛණ්ඩව ක්රියාත්මක වන බලවේගයකි.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න