ලෝකයේ ගොඩබිම කොතරම් වේගයෙන් වියළී යන්නේද යත්, දැන් දියවන ග්ලැසියරවලට වඩා මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාමට භූගත ජලය වියැකීම හේතු විය හැකියි.
Science Advances සඟරාවේ පළ වූ නවතම අධ්යයනයකින් පෙන්වා දෙන්නේ පස, විල් සහ භූගත ජලධරවලින් (aquifers) අහිමි වන ජලය මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම වේගවත් කරන බවත්, මෙම වියළීමේ ප්රවණතාවය භයානක වේගයකින් ව්යාප්ත වන බවත්ය.
ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙම කලාප කොතරම් ඉක්මනින් වියළී යන්නේද යත්, ඒවා දැන් විශාල, එකිනෙකට සම්බන්ධ ‘මෙගා-වියළි’ කලාප බවට ඒකාබද්ධ වෙමින් පවතී. එවැනි එක් කලාපයක් දැන් එක්සත් ජනපදයේ නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ සිට මෙක්සිකෝව දක්වා විහිදී යයි.
අතීතයේදී, ඇතැම් කලාප වියළී යාම බොහෝ දුරට සමනය වූයේ වෙනත් කලාප තෙත් වීමෙනි. නමුත් දැන් වියළි ප්රදේශ තෙත් ප්රදේශවලට වඩා වේගයෙන් ව්යාප්ත වෙමින් පවතී – එනම්, සෑම වසරකම කැලිෆෝනියා ප්රාන්තයේ ප්රමාණය මෙන් දෙගුණයක ප්රදේශයකින් එය පැතිර යයි.
වර්තමානයේදී, රටවල් 101ක් සිය භූගත ජල සංචිත ක්රමයෙන් අහිමි කර ගනිමින් සිටින අතර, ගෝලීය වියළීම ලෝක ජනගහනයෙන් 75%කට (බිලියන හයකට ආසන්න ජනතාවක්) ජල හිඟයක තර්ජනයක් එල්ල කරයි.
ලෝකයේ වියළි ප්රදේශ වියළි වන විට සහ ගංගා හා විල්වල ගබඩා වී ඇති මතුපිට ජලය අඩු වන විට, සමාජය භූගත ජලය මත – එනම් පොළොව යට සංතෘප්ත කලාපවල රඳවා ඇති ජලය මත – වඩ වඩාත් රඳා පවතී.
නව අධ්යයනයෙන් අනතුරු අඟවන්නේ, “භූගත ජලය ක්ෂය වන බොහෝ ස්ථානවල, එය මිනිස් කාලරාමුවක් තුළ නැවත පිරෙන්නේ නැත” යන්නයි.
“උණුසුම් වන ලෝකයක සහ අප දැන් දන්නා පරිදි වියළී යන මහාද්වීපවල, ලෝකයේ භූගත ජල සැපයුම ආරක්ෂා කිරීම අතිශයින්ම වැදගත් වේ.”
2002 සහ 2024 අතර කාලයේදී ලබාගත් චන්ද්රිකා නිරීක්ෂණ භාවිතා කරමින්, මෙම අධ්යයනය මගින් පෘථිවියේ ගොඩබිම මතුපිට, විල්, ගංගා, හිම, පස, භූගත ජලධර සහ ශාක තුළ පවා ජලය ගබඩා වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කර ඇත. ග්රහලෝකය වටා ජලය චලනය වීම නිසා ඇතිවන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයේ වෙනස්කම් ද මෙම චන්ද්රිකාව මගින් මැන ඇත.
අධ්යයනයට අනුව, දේශගුණික විපර්යාස මෙම වෙනස්කම්වලට හේතු වන අතර, අනෙකුත් මිනිස් මැදිහත්වීම් මෙම ගැටළුව තවත් උග්ර කර ඇත. භූ දර්ශනය වියළී යන විට, මිනිසුන් භූගත ජලධර වැනි මූලාශ්රවලින් වැඩිපුර ජලය ලබා ගනී. මෙම සංචිත එම වේගයෙන්ම නැවත පිරෙන්නේ නැති නිසා, වියළි ප්රදේශ තවත් වේගයෙන් ව්යාප්ත වී අවසානයේදී එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ.
මෙම අධ්යයනයෙන් ප්රකාශ වන්නේ ජල සුරක්ෂිතතාවයට එල්ල වී ඇති මෙම තර්ජනය “ලොව පුරා සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිගෙන නොමැති” බවත්, “අනාගත පරම්පරාවන් සඳහා මෙම වටිනා සම්පත සුරැකීමට උපකාරී වීම” සඳහා හදිසි මැදිහත්වීම් අවශ්ය බවත්ය. ■
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න