ජේම්ස් වුඩ්ෆර්ඩ් විසිනි

වම්පස ජායාරූපය – වසර 8000ක් පැරණි, දකුණු චීනයෙන් හමුවූ දුමින් වියළන ලද මමියක් දකුනුපස ජායාරූපය – නූතන යුගයේ පැපුවානිනිව්නි ඩානි ගෝත්‍රිකයින්ගේ මමියක් (ඡායාරූපය: ෂෙන් ලී සහ හිරෝෆුමි මත්සුමුරා)

වසර 14,000ක් තරම් ඈත අතීතයේදී, දුම් ගසා ඉතා පරිස්සමින් ಸಂරක්ෂණය කරන ලද මිනිස් සිරුරු ගිනිකොනදිග ආසියාවේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානවලින් සොයාගෙන ඇත. මේවා ලොව මෙතෙක් සොයාගෙන ඇති පැරණිතම මමී බවට පත් වේ.

මෙවැනිම චාරිත්‍රයක් අදටත් ඉන්දුනීසියාවේ බටහිර පැපුවා ප්‍රදේශයේ වෙසෙන දානි (Dani) ජනයා අතර පවතී. දානි ජනයා තම මියගිය ඥාතීන්ගේ සිරුරු දුමට නිරාවරණය කර මමී බවට පත් කර, ඒවා ගෘහයේම කොටසක් ලෙස සලකා ගෞරවයෙන් තබා ගනිති. ඔවුන්ගේ බොහෝ මමී, දණහිස් පපුවට හේත්තු කර තදින් නැමූ ඉරියව්වකින් (crouching poses) බැඳ තබා ඇත.

මෙවැනිම “දැඩි ලෙස හැකිළූ ඉරියව්” සහිත පුරාණ මානව අවශේෂ ඕස්ට්‍රේලියාව, චීනය, පිලිපීනය, ලාඕසය, තායිලන්තය, මැලේසියාව, දකුණු කොරියාව සහ ජපානය යන රටවලින් ද සොයාගෙන තිබේ.

කැන්බරා හි ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයේ සියාඕ-චුන් හුන්ග් (Hsiao-chun Hung) පවසන්නේ 2017 දී වියට්නාමයේ පුරාණ සැකිලි පිළිබඳව සේවය කරමින් සිටියදී, එම අවශේෂ සහ දානි ජනයාගේ සම්ප්‍රදාය අතර ඇති සමානකම තමාගේ දැඩි අවධානයට ලක්වූ බවයි.

හුන්ග් සහ ඇගේ සගයන්, සැකිලි සෙමින් දුම් ගසා ඇති බවට සාක්ෂි සෙවීම සඳහා, ගිනිකොනදිග ආසියාව පුරා පුරාවිද්‍යා ස්ථාන 11 කින් සොයාගත්, වසර 12,000 ත් 4,000 ත් අතර පැරණි දඩයම්-එකතු කිරීමේ යුගයේ භූමදාන 54 ක් අධ්‍යයනය කළහ. මෙම ස්ථාන බොහොමයක් උතුරු වියට්නාමයේ සහ දකුණු චීනයේ පිහිටා තිබුණි.

බොහෝ අවශේෂ, සම්පූර්ණයෙන් ආදාහනය නොකළත්, අර්ධ වශයෙන් පිළිස්සී ඇති බවට පැහැදිලි සලකුණු පෙන්නුම් කළේය. පර්යේෂකයන්, අස්ථි කොපමණ තාපයකට නිරාවරණය වී ඇත්දැයි හෙළිදරව් කර ගැනීම සඳහා එක්ස්-කිරණ විවර්තනය (X-ray diffraction) සහ අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ෂණය (infrared spectroscopy) යන විශේෂිත විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණ ක්‍රම දෙකක් අස්ථි සාම්පල දුසිම් ගණනක් සඳහා යොදා ගත්හ.

අස්ථි සාම්පල 69 න් 90% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් රත් කර ඇති බවට සාක්ෂි පෙන්නුම් කළේය. ප්‍රතිඵලවලින් පෙනී ගියේ මිනිස් සිරුරු අධික තාපයකට නිරාවරණය කර නොමැති අතර, ඒ වෙනුවට අඩු උෂ්ණත්වයකට ලක් කර ඇති බවයි. එයින් ඇඟවෙන්නේ, සති ගණනක් හෝ මාස ගණනක් තිස්සේ ඒවා දුම් ගසා ඇති බවයි. (PNAS සඟරාව).

පරීක්ෂාවට ලක් කළ පැරණිතම මමිය, වියට්නාමයේ හැන්ග් චෝ (Hang Cho) ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් අතර, එය වසර 11,000 කට වඩා පැරණි විය. එහෙත්, මීටත් වඩා පැරණි, එනම් වසර 14,000 කට පෙර දිවෙන, පිළිස්සුණු සලකුණු සහිත, තදින් බඳින ලද සැකිලි වියට්නාමයේ හැන්ග් මුඕයි (Hang Muoi) නම් තවත් ස්ථානයකින් ද සොයාගෙන ඇත.

(ಚಿತ್ರ தலைப்பு) ඉන්දුනීසියාවෙන් හමුවූ නූතන දුමින් වියළන ලද මමියක් (ඡායාරූපය: හිරෝෆුමි මත්සුමුරා සහ සියාඕ-චුන් හුන්ග්)

මේ වන තෙක්, ලොව පැරණිතම මමී ලෙස සැලකුණේ මීට වසර 7000 කට පමණ පෙර උතුරු චිලී රාජ්‍යයෙන් සහ වසර 4500 කට පෙර පුරාණ ඊජිප්තුවෙන් සොයාගත් මමී ය.

හුන්ග් පවසන්නේ, මෙම ආකාරයේ භූමදාන කිරීමේ චාරිත්‍රය දකුණු චීනය සහ ගිනිකොනදිග ආසියාව පුරා, අවම වශයෙන් වසර 14,000 කට පෙර හෝ ඊටත් පෙර සිට ව්‍යාප්තව තිබූ බවට සාක්ෂි ඇති බවයි. මෙම කලාපයේ ගොවි ජනගහනය ප්‍රමුඛ වන තෙක්, එනම් මීට වසර 4000 ත් 3500 ත් අතර කාලය දක්වා එය අඛණ්ඩව පැවතී ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ ෆ්ලින්ඩර්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ වීටෝ හර්නැන්ඩස් (Vito Hernandez) පවසන්නේ, මුල් කාලීන මමීකරණ පිළිවෙත් ඇති වූයේ දකුණු ඇමරිකාවේ අටකාමා වැනි වියළි කලාපවල පමණක්ය යන දීර්ඝ කාලීන උපකල්පනය මෙම අධ්‍යයනය මගින් අභියෝගයට ලක් කරන බවයි. “මුල් නූතන මානවයන් අතර සුවිශේෂී අවමංගල්‍ය චාරිත්‍ර වර්ධනය කිරීමට නිවර්තන පරිසරයන් ඉටු කර ඇති කාර්යභාරය මෙයින් අවධාරණය කෙරෙනවා. මෙම චාරිත්‍ර ඈත පෙරදිග සහ පැසිෆික් කලාපයට පවා ව්‍යාප්ත වන්නට ඇති,” ඔහු පවසයි. ■

නිව් සයන්ටිස්ට් (New Scientist) සඟරාවේ සැප්තැම්බර් කලාපයෙනි