පසුගියදා පැවැති ලෝක ආර්ථික සමුළුවේදී (World Economic Forum) කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ මානව වර්ගයාගේ අනාගතය පිළිබඳව ජනප්රිය “සේපියන්ස් “ කෘතිය ලියූ ඉතිහාසඥ යුවාල් නෝවා හරාරි (Yuval Noah Harari), සිදුකළ දේශනයේ සාරාංශය (සම්පූර්ණ දේශනයේ වීඩියෝව පහතින් ඇත.)
යුවාල් නෝවා හරාරි පවසන පරිදි, කෘතිම බුද්ධිය (AI) යනු අප මෙතෙක් භාවිතා කළ තවත් එක් මෙවලමක් පමණක් නොවේ. එය තනිවම තීරණ ගත හැකි, ඉගෙන ගත හැකි සහ වෙනස් විය හැකි ‘නියෝජිතයෙකි’ (Agent). ඔහු මෙම තත්ත්වය පැහැදිලි කිරීමට පිහියක උදාහරණය භාවිතා කරයි: පිහියකින් සලාද කපනවාද නැතිනම් කෙනෙකු ඝාතනය කරනවාද යන්න තීරණය කරන්නේ මිනිසාය. නමුත් කෘතිම බුද්ධිය යනු තමා විසින්ම කළ යුත්තේ කුමක්දැයි තීරණය කළ හැකි පිහියකි.
1. භාෂාවේ ඒකාධිකාරය සහ සිතීමේ හැකියාව
හරාරි පෙන්වා දෙන්නේ මිනිසා මෙතෙක් ලෝකය පාලනය කළේ අපට අනෙක් සතුන්ට වඩා හොඳින් සිතීමට සහ භාෂාව හැසිරවීමට ඇති හැකියාව නිසා බවයි. නමුත් දැන් AI පද්ධති භාෂාව හැසිරවීමේදී මිනිසා අභිබවා යමින් සිටී.
- නීතිය සහ ආගම: නීතිය, පොත්පත් සහ ආගම පදනම් වී ඇත්තේ වචන මතයි. AI විසින් වචන හැසිරවීමේ බලය අත්පත් කරගත් විට, නීති පද්ධතිය සහ ආගමික ග්රන්ථ අර්ථකථනය කිරීමේ බලයද එය සතු වනු ඇත.
- වචනය සහ හැඟීම: AI හට “මම ඔබට ආදරෙයි” කියා පැවසිය හැකි අතර ආදරය ගැන ලෝකයේ ඇති හොඳම විස්තරය ලබා දිය හැකිය. නමුත් එයට ආදරය හෝ වේදනාව ‘දැනෙන්නේ’ නැත. මිනිසා සහ AI අතර ඇති ප්රධාන වෙනස මෙයයි.
2. AI ‘සංක්රමණිකයන්’ සහ අනන්යතා අර්බුදය
හරාරි ඉතා අපූරු සංකල්පයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඒ ‘AI සංක්රමණිකයන්’ (AI Immigrants) පිළිබඳවයි. මෙම සංක්රමණිකයන් බෝට්ටුවලින් හෝ වීසා බලපත්ර සහිතව පැමිණෙන්නේ නැත. ඔවුන් ආලෝකයේ වේගයෙන් අපේ මනස තුළට පැමිණෙයි.
- ඔවුන් අපේ රැකියා ලබා ගනු ඇත.
- අපේ සංස්කෘතිය සහ ආගම වෙනස් කරනු ඇත.
- ඔවුන්ගේ පක්ෂපාතීත්වය ඔබේ රටට නොව, සාගරයෙන් එපිට ඇති මහා පරිමාණ සමාගම්වලට (විශේෂයෙන් ඇමරිකාව හෝ චීනය) වනු ඇත.
3. නෛතික පුද්ගලභාවය පිළිබඳ ප්රශ්නය
දේශනයේ අවසානයේ හරාරි සෑම නායකයෙකුගෙන්ම තීරණාත්මක ප්රශ්නයක් අසයි: “ඔබේ රට කෘතිම බුද්ධිය (AI) නෛතික පුද්ගලයෙකු (Legal Person) ලෙස පිළිගන්නවාද?” වර්තමානයේ සමාගම් සහ ගංගා පවා නෛතික පුද්ගලයන් ලෙස පිළිගැනෙන අවස්ථා ඇත. නමුත් AI පද්ධතිවලට තනිවම බැංකු ගිණුම් පවත්වාගෙන යාමට, නඩු පැවරීමට සහ ව්යාපාර මෙහෙයවීමට හැකි වනු ඇත. මෙය වළක්වනවාද නැතිනම් එයට ඉඩ දෙනවාද යන්න දැන්ම තීරණය කළ යුතු බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
4. අධ්යාපනය සහ විචාර බුද්ධිය
අනාගත දරුවන් මිනිසුන්ට වඩා AI පද්ධති සමඟ ගනුදෙනු කරනු ඇත. මෙය ඉතිහාසයේ සිදුකරන භයානකම මනෝවිද්යාත්මක පරීක්ෂණය ලෙස හරාරි හඳුන්වයි. AI විසින් සියල්ල තීරණය කරන ලෝකයක, මිනිසාට තම අනන්යතාවය රැකගත හැක්කේ වචනවලින් විස්තර කළ නොහැකි මානුෂීය හැඟීම් සහ ප්රඥාව (Wisdom) මත පදනම් වීමෙන් පමණි.
නිගමනය: හරාරි පවසන පරිදි, වසර 10 කින් තීරණ ගැනීමට යාම ප්රමාද වැඩිය. මානව වර්ගයා යන දිශාව තීරණය කිරීමට නම් අප දැන්ම ක්රියා කළ යුතුය. මිනිසාගේ ‘සුපිරි බලය’ වූ භාෂාව සහ සිතීම දැන් AI අතට පත්වෙමින් පවතින බැවින්, අප කවුද යන්න පිළිබඳව නව අර්ථකථනයක් සොයා ගැනීමට කාලය පැමිණ තිබේ.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න