අභ්යවකාශයේ ප්රථම තරු පරම්පරාව හඳුනාගැනීම සඳහා මානව වර්ගයා දරන ප්රයත්නය දැන් තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ තිබේ. 2021 නත්තල් දිනයේදී අභ්යවකාශගත කරන ලද ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය (JWST), මේ වන විට පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර් මිලියන 1.5 ක් ඈතින් සිට විශ්වයේ සැඟවුණු රහස් අනාවරණය කරමින් සිටී.
‘පොපියුලේෂන් III’ (Population III) තරු යනු මොනවාද?
විශ්වය බිහි වී ඉතා කෙටි කලකට පසු නිර්මාණය වූ ප්රථම තරු පරම්පරාව විද්යාඥයන් හඳුන්වන්නේ ‘පොපියුලේෂන් III’ තරු ලෙසයි. මේවා වර්තමානයේ අප දකින තරු වලට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්ය:
- සරල රසායනික සංයුතිය: මහා පිපිරුමෙන් (Big Bang) පසු එකල විශ්වයේ තිබුණේ හයිඩ්රජන්, හීලියම් සහ සුළු වශයෙන් ලිතියම් පමණක් බැවින් මෙම තරු නිර්මාණය වී ඇත්තේ එම මූලද්රව්ය වලිනි.
- යෝධ ප්රමාණය සහ කෙටි ආයු කාලය: මේවා අතිවිශාල ප්රමාණයෙන් යුක්ත වූ අතර, ඉතා වේගයෙන් දැවී ගොස් වසර මිලියන කිහිපයකින් විනාශ වී ගියේය.
- ජීවයේ බීජ: මෙම තරු සුපර්නෝවා පිපිරුම් ලෙස මියයද්දී කාබන්, ඔක්සිජන් සහ යකඩ වැනි බර මූලද්රව්ය විශ්වයට මුදා හැරියේය. අප ඇතුළු සියලු ජීවීන් නිර්මාණය වීමට අවශ්ය මූලද්රව්ය බිහි වූයේ මෙම තරු තුළිනි.
ස්වාභාවික විශාලක කාච: ගුරුත්වාකර්ෂණ කාචකරණය (Gravitational Lensing)
ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂයට පවා මෙම ප්රථම තරු තනි තනිව දැකීමට තරම් ප්රමාණවත් ශක්තියක් නැත. මෙහිදී තාරකා විද්යාඥයන්ට පිහිට වන්නේ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් පුරෝකථනය කරන ලද ‘ගුරුත්වාකර්ෂණ කාචකරණය’ නම් ස්වාභාවික සංසිද්ධියයි.
විශ්වයේ ඇති අතිවිශාල ස්කන්ධයක් සහිත මන්දාකිණි පොකුරු (Galaxy Clusters), තමන් පසුපසින් එන ආලෝකය නවා විශාලනය කර පෙන්වන ස්වාභාවික කාච ලෙස ක්රියා කරයි. මෙය හරියටම අන්වීක්ෂයකින් බලනවා වැනිය. මෙමගින් ඈත විශ්වයේ ඇති තරු වල දීප්තිය 10,000 වාරයකින් පමණ වැඩි කර පෙන්වීමට සොබාදහම අපට ඉඩ සලසා දී ඇත.
අඳුරු පදාර්ථයේ (Dark Matter) අබිරහස
මෙම තරු සෙවීම හුදෙක් ඉතිහාසය සෙවීමක් පමණක් නොවේ. විශ්වයේ වැඩිපුරම පවතින නමුත් අපට නොපෙනෙන ‘අඳුරු පදාර්ථය’ පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගැනීමට ද මෙය මග පාදයි. මෙම පළමු තරු වල ආලෝකය පෘථිවිය කරා එන ගමනේදී අඳුරු පදාර්ථය හරහා ගමන් කරන බැවින්, එම ආලෝකය විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් අඳුරු පදාර්ථයේ ස්වභාවය තේරුම් ගත හැකිය.
මෑතකදී සොයාගත් ‘ඉකරස්’ (Icarus) සහ ‘එයරෙන්ඩෙල්’ (Earendel) වැනි ඈතම පිහිටි තරු හරහා විද්යාඥයන් මේ වන විටත් අඳුරු පදාර්ථයේ ව්යුහය පිළිබඳ වැදගත් ඉඟි ලබාගෙන තිබේ.
අනාගත බලාපොරොත්තුව
ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂයට අමතරව 2026 දී අභ්යවකාශගත කිරීමට නියමිත නැන්සි ග්රේස් රෝමන් (Nancy Grace Roman) දුරේක්ෂය සහ යුක්ලිඩ් (Euclid) මෙහෙයුම හරහා තවත් දහස් ගණනක් නව මන්දාකිණි සහ තරු සොයා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
ප්රථම තරු හඳුනාගැනීම යනු විශ්වයේ ආරම්භය පමණක් නොව, අපේම උපත පිළිබඳ රහස් අනාවරණය කරගැනීමකි. අපි දැන් සිටින්නේ තාරකා විද්යාවේ ස්වර්ණමය යුගයකයි.
සයන්ටිෆික් ඇමරෙිකන් සඟරාව ඇසුරෙනි
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න