විද්යාඥයින් පවසන පරිදි, කුඩා “Foskeia pelendonum” යනු “අමුතු” ශරීර ව්යුහයක් සහිත ශාක භක්ෂක ඩයිනෝසරයෙකි.
ඩයිනෝසරයන් මීට වසර මිලියන 125 කට පමණ පෙර වර්තමාන උතුරු ස්පාඤ්ඤයේ ජීවත් වූ, කුකුළෙකුගේ ප්රමාණයට සමාන කුඩා ශාක භක්ෂක ඩයිනෝසරයෙකු විද්යාඥයින් මවිතයට පත් කරමින් සිටියි.
මුල් ක්රිටේසියස් යුගයට (Early Cretaceous) අයත් මෙම සත්වයා පිළිබඳ විස්තරය පසුගිය ඉරිදා Papers in Paleontology සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කරන ලද නව පර්යේෂණ පත්රිකාවක ඇතුළත් වේ.
ග්රීක භාෂාවෙන් “ආලෝකය” සහ “ආහාර සොයා ගැනීම” යන අර්ථය ඇති වචන ඇසුරින් නම් කරන ලද Foskeia pelendonum, මීටර් භාගයක් පමණ දිගින් යුක්තය. උගේ අසාමාන්ය හිස්කබල සහ දත් සැකැස්ම මගින් “අලුත්ම ආකාරයේ ආහාර ගැනීමේ රටාවක්” පෙන්නුම් කරන බව පර්යේෂකයෝ ලියා දක්වති.
“මෙහි ශරීර ව්යුහය අමුතුයි, හරියටම කිවහොත් එය පරිණාමීය ගස (evolutionary trees) යළි ලිවීමට සිදුවන ආකාරයේ අමුත්තක්,” යැයි ස්පාඤ්ඤයේ ලා ලගුනා විශ්වවිද්යාලයේ සහකාර මහාචාර්ය සහ මෙම පත්රිකාවේ කතුවරියක වන පෙනෙලෝප් කෘසාඩෝ-කැබලෙරෝ ප්රකාශයක් කරමින් පැවසුවාය.
මෙම නව විශේෂය පාෂාණධාතු විද්යාඥයින්ට “ඔර්නිටිෂියන්” (ornithischians) හෙවත් “පක්ෂි-උකුල්” සහිත ඩයිනෝසරයන්ගේ පෙළපත වඩා හොඳින් අවබෝධ කර ගැනීමට උපකාරී වනු ඇත.
මෙම කුඩා ඩයිනෝසරයා විද්යාඥයින් මවිතයට පත් කිරීමට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙයි:
- අමුතු හිස්කබල (Weird Skull): මෙහි හිස්කබලේ ඉදිරිපස අස්ථි එකිනෙක බද්ධ වී ඇති අතර, ඉදිරිපස දත් සාමාන්ය පරිදි කෙලින් පිහිටනවා වෙනුවට ඉදිරියට නැඹුරු වී පවතී. මෙය උගේ සමීපතම ඥාතීන්ගෙන් පවා දැකගත නොහැකි ලක්ෂණයකි.
- සුවිශේෂී හකු ව්යුහය: උගේ හකු සන්ධිය බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා ඉහළින් පිහිටා ඇති අතර හකු මාංශ පේශි සම්බන්ධ වන ස්ථානය ද අසාමාන්ය ලෙස දිගු වේ. මෙයින් හැඟවෙන්නේ ඌ අනෙකුත් ඩයිනෝසරයන්ට වඩා වෙනස්ම ආකාරයකට ආහාර සැපීමේ නිරත වූ බවයි.
- වේගවත් වර්ධනය: අස්ථි පිළිබඳ ක්ෂුද්ර පරීක්ෂණ මගින් හෙළි වී ඇත්තේ, මෙම ඩයිනෝසරයා කුරුල්ලෙකු හෝ කුඩා ක්ෂීරපායියෙකු මෙන් ඉතා වේගවත් පරිවෘත්තීය ක්රියාවලියක් සහිතව වේගයෙන් වර්ධනය වූ බවයි.
- පරිණාමීය වැදගත්කම: ඌ ඕස්ට්රේලියාවේ ජීවත් වූ Muttaburrasaurus නම් ඩයිනෝසරයාට සමීප ඥාතිත්වයක් දක්වන බව සොයාගෙන ඇත. මෙය යුරෝපීය සහ දකුණු අර්ධගෝලයේ ඩයිනෝසරයන් අතර පැවති සම්බන්ධතාවය පෙන්නුම් කරන වැදගත් සාක්ෂියකි.
මොවුන් අයත් වන “ඔර්නිටිෂියන්” කාණ්ඩය යනු කුමක්ද?
ඔර්නිටිෂියන් (Ornithischian) යන වචනයේ තේරුම “පක්ෂි-උකුල් සහිත” යන්නයි. ඔවුන් සතුව පහත පොදු ලක්ෂණ දැකගත හැකිය:
- උකුල් ඇටයේ සැකැස්ම: පක්ෂීන්ගේ මෙන් මොවුන්ගේ උකුල් ඇටය (pubic bone) ශරීරයේ පසුපස දෙසට හැරී පවතී. (පුදුමයට කරුණ නම්, නූතන පක්ෂීන් පරිණාමය වූයේ මෙම කාණ්ඩයෙන් නොව, අනෙක් ප්රධාන කාණ්ඩය වන “සෞරිෂියන්” කාණ්ඩයෙන් වීමයි!)
- ශාක භක්ෂකයන්: සෑම ඔර්නිටිෂියන් ඩයිනෝසරයෙකුම පාහේ ශාක භක්ෂකයන් විය.
- හොටක් වැනි මුඛය: බොහෝ දෙනෙකුට ශාක පත්ර කපා ගැනීමට පහසු වන පරිදි හොටක් වැනි මුඛයක් සහ ශාක කොටස් අඹරා ගැනීමට ශක්තිමත් දත් පේළි පිහිටා තිබුණි.
- විවිධත්වය: ට්රයිසෙරටොප්ස් (Triceratops) සහ ස්ටෙගොසෝරස් (Stegosaurus) වැනි ප්රසිද්ධ ඩයිනෝසරයන් ද අයත් වන්නේ මෙම කාණ්ඩයටයි.
මෙම ඩයිනෝසරයාගේ සොයා ගැනීමත් සමඟ ලෝකයේ ඩයිනෝසර වංශාවලිය නැවත ඇඳීමට සිදුවනු ඇතැයි විද්යාඥයන් පවසන්නේ මේ අමුතු ලක්ෂණ නිසාවෙනි.
“මුල ඉඳලම අපි දැනගෙන හිටියා මේ අස්ථි ඒවායේ කුඩා ප්රමාණය නිසාම සුවිශේෂී බව,” යැයි මෙම පොසිල මුලින්ම සොයාගත්, ස්පාඤ්ඤයේ සලාස් ඩි ලොස් ඉන්ෆැන්ටස් හි ඩයිනෝසර් කෞතුකාගාරයේ අධ්යක්ෂ සහ පර්යේෂණයේ සම-කර්තෘ ෆිදෙල් ටොර්සිඩා ෆර්නැන්ඩස්-බෝල්ඩෝර් පැවසීය. “මෙම සත්වයා පිළිබඳ අධ්යයනය ඔර්නිතොපොඩ් (ornithopod) ඩයිනෝසර පරිණාමය පිළිබඳ ගෝලීය මතයන් උඩුයටිකුරු කරන ආකාරයත් ඒ හා සමානවම විශ්මයජනකයි.”
Scientific American සඟරාවට ජැකී ෆ්ලින් මොගන්සන් විසින් ලියන ලද සහ ක්ලෙයාර් කැමරන් විසින් සංස්කරණය කරන ලද ලිපියකි.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න