රෝස මල “මල් ලොවේ රැජින” ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නිකම්ම නොවේ. රෝමියෝ-ජුලියට් ප්රේම වෘතාන්තයේ සිට බියුටි ඇන්ඩ් ද බීස්ට් (Beauty and the Beast) දක්වාත්, වර්තමාන රූපවාහිනී වැඩසටහන් දක්වාත් රෝස මල යනු ප්රේමය, ආශාව සහ රොමැන්ටික් බවේ නොමියෙන සංකේතයයි.
සෑම වසරකම වැලන්ටයින් දිනය වෙනුවෙන් රෝස මල් මිලියන 250 කට වඩා නිපදවනු ලැබේ. එසේම හිටපු ජනපති රොනල්ඩ් රේගන් මහතාට පින්සිදු වන්නට එය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිල මල ද වේ. නමුත් අද අප දකින රතු පැහැති, පිරුණු පෙති සහිත රාජකීය රෝස මල සැමදාම මෙසේ තිබුණේ නැත. එහි ආරම්භය ඔබ සිතනවාට වඩා ඉතා පැරණි මෙන්ම නිහතමානී එකකි.
වසර මිලියන 35ක ඉතිහාසය
රෝස මල් මුලින්ම ලොවට බිහි වූයේ මීට වසර මිලියන 35 කට පෙර, එනම් ඉයොසීන් (Eocene) යුගයේදීය. එවකට මිහිපිට විසූ ආදි පූර්ව අශ්වයන් සහ සුනඛ වංශිකයන් සමඟ රෝස මල් ද විකසනය විය.
පුදුමයකට මෙන්, අද අප දකින රතු පාට මල් එදා තිබුණේ නැත. 2025 වසරේදී චීනය පුරා සිදු කළ පර්යේෂණයකට අනුව හෙළි වූයේ නූතන රෝස මල්වල මුතුන්මිත්තන් කහ පැහැති බවයි. රෝස මල් පිළිබඳ විශේෂඥයෙකු වන පීටර් කුකිල්ස්කි (Peter Kukielski) පවසන පරිදි, එදා රෝස මලකට තිබුණේ පෙති පහක් පමණක් වන අතර ඒවා ඉතා පැතලි හැඩයක් ගත්තේය.
Getty Images
ඖෂධීය ගුණය සහ ඉතිහාසය
රෝස මල්වල සුන්දරත්වයට අමතරව ඒවා සතු ඖෂධීය ගුණය නිසා ඉතිහාසය පුරා රජවරුන්ගේ විශේෂ අවධානයක් මලට හිමි විය. රෝස මල්වල ඵල (Rose hips) විටමින් C වලින් සපිරි අතර, මෙය රෝස මල සමාජය තුළ ඉහළ තලයකට ගෙන ඒමට හේතු විය. උදාහරණයක් ලෙස, ක්ලියෝපැට්රා රැජින රෝම ජෙනරාල් මාර්ක් ඇන්තනි හමුවීමට යන විට ඇගේ බෝට්ටුවේ රෙදි යාත්රා (Sails) රෝස සුවඳ පැනින් නෑවූ බව කියවේ.
නූතන රෝස මලේ උපත
අද අප දකින හැඩකාර රෝස මල් බිහි වූයේ 1867 වසරේදීය. යුරෝපීය උද්යාන පාලකයන් විසින් “Hybrid Perpetual” රෝස වර්ගයක් “Tea Rose” වර්ගයක් සමඟ මුහුම් කරන ලදී. මෙහි ප්රතිඵලය වූයේ “Hybrid Tea” නම් රෝස වර්ගයයි. අද අප දකින, තනි නටුවක කෙළින් පිහිටි උල් වූ පොහොට්ටුව සහිත රෝස මලේ හැඩය ලැබුණේ එමඟිනි.
මුහුම්කරණයේ අතුරු ආබාධ
රෝස මල්වල හැඩය සහ ලස්සන ගැන පමණක් සිතා සිදු කළ මෙම මුහුම්කරණය නිසා සමහර අහිතකර ප්රතිඵල ද ඇති විය:
- රෝග ප්රතිරෝධීතාව අඩුවීම: වසර මිලියන ගණනක් වනයේ ජීවත් වූ ශක්තිමත් රෝස මල, ජානමය වෙනස්කම් නිසා ලෙඩ රෝගවලට ගොදුරු වීමේ ප්රවණතාව වැඩි විය.
- සුවඳ නැතිවීම: රූපය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේදී රෝස මලට ආවේණික සුවඳ බොහෝ දුරට නැති වී ගියේය.
අනාගත රෝස මල: කටු නැති වෙයිද?
විද්යාඥයන් දැන් උත්සාහ කරන්නේ රෝස මල නැවතත් ශක්තිමත් සහ රෝගවලට ඔරොත්තු දෙන මලක් බවට පත් කිරීමටයි. එසේම 2024 වසරේ Science සඟරාවේ පළ වූ පර්යේෂණයකට අනුව, රෝස මල්වල ඇති “කටු” (විද්යාත්මකව මේවා හඳුන්වන්නේ ‘Prickles’ ලෙසයි) ඇති වන්නේ තනි ජානයක සිදුවන විකෘතියක් නිසා බව සොයාගෙන ඇත.
මෙම සොයා ගැනීමත් සමඟ ඉදිරියේදී ජාන සංස්කරණය (Gene editing) මඟින් කටු රහිත රෝස මල් නිපදවීමට විද්යාඥයන්ට මග පෑදී තිබේ.
අවසාන අදහස
කුමන වෙනස්කම් සිදු වුවද, රෝස මලට හිමි සිංහාසනය සොලවන්නට තවමත් වෙනත් කිසිදු මලකට හැකි වී නැත. කුකිල්ස්කි පවසන පරිදි, “මෙම එකම ශාකයට පරම්පරා ගණනාවක් ඉක්මවා මිනිස් හදවත් ස්පර්ශ කිරීමේ හැකියාව තිබේ. එය ඇත්තෙන්ම සුවිශේෂී දෙයකි.”
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න