අභ්යවකාශ යානයක් (probe) භාවිතා කරමින් ග්රාහකයක ගමන් පථය වෙනස් කිරීමට තමන් සමත් වූ බව නාසා (NASA) ආයතනය නිවේදනය කර ඇත. පර්යේෂකයන්ට අනුව, මෙවැනි ආකාරයේ ප්රථම අත්හදා බැලීම මෙය වන අතර, එය අභ්යවකාශ වස්තූන්ගෙන් පෘථිවිය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා තැබූ වැදගත් ඉදිරි පියවරකි.
අභ්යවකාශ යානයකට ග්රහකයක ගමන් පථය වෙනස් කළ හැකිද? 2026 මාර්තු 6 වන දින Science Advances සඟරාවේ පළ වූ අධ්යයනයකින් ජාතික නිර්වාණ සහ අභ්යවකාශ පරිපාලනය (NASA) නිරීක්ෂණය කළේ මෙයයි. ඇමරිකානු ඒජන්සිය විසින් 2022 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, මීටර් 170 ක විෂ්කම්භයකින් යුත් ඩිමෝර්ෆොස් (Dimorphos) නම් ග්රාහකයේ ගැටීම සඳහා DART (Double Asteroid Redirection Test) යානය යවන ලදී.
ගැටීමෙන් පසුව, ඩිමෝර්ෆොස් ග්රාහකයේ මෙන්ම එය වටා කක්ෂගතව ඇති ඩිඩිමොස් (Didymos) ග්රාහකයේ ද ගමන් පථය වෙනස් වී ඇති බව පර්යේෂකයන් නිරීක්ෂණය කළහ. මීට අමතරව, මෙම ග්රාහක පද්ධතිය සූර්යයා වටා ගමන් කරන කක්ෂය ද සුළු වශයෙන් වෙනස් වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඩිඩිමොස් ග්රහකය පෘථිවියේ ගැටෙන ගමන් මාවතක නොතිබූ බව නාසා ආයතනය පැහැදිලි කරයි.
එබැවින්, එක් ග්රහකයකට සිදුවන ඕනෑම වෙනසක් අනෙක් ග්රාහකයට ද බලපාන බව මෙම අත්හදා බැලීමෙන් නිගමනය කළ හැකි බව පර්යේෂකයෝ පවසති. ග්රහකයක් හේතුවෙන් ග්රහලෝක ආරක්ෂාව අවදානමට ලක්වන අවස්ථාවකදී, අභ්යවකාශයේ සිදුවන මෙවැනි ක්රියාවලීන් තේරුම් ගැනීමට මෙය මහත් පිටුවහලක් වේ.
නාසා ආයතනය මෙම ග්රාහකයේ දිශාව වෙනස් වීම මැන බැලුවේ කෙසේද?
මෙම පර්යේෂණයේ ආරම්භක ලක්ෂ්යය වන්නේ සරල නිරීක්ෂණයකි: පෘථිවිය දිනපතා ටොන් දස දහස් ගණනක දූවිලි හා කුඩා අංශුවලින් පීඩා විඳියි. “මීට අමතරව, විෂ්කම්භය මීටර් 5 ට අඩු කුඩා ග්රාහක සෑම වසරකම පෘථිවියේ ගැටේ. කලාතුරකින් වුවද, විශාල ග්රාහක ද පෘථිවියේ ගැටී ඇත,” පර්යේෂකයෝ තම කාර්යයේ හැඳින්වීමේ සඳහන් කරති. එබැවින් පෘථිවියට සමීප වන ග්රාහකවල කක්ෂ වෙනස් කළ හැකිද යන්න තීරණය කිරීමට කතුවරුන්ට අවශ්ය විය.
මේ සඳහා විශේෂඥයන් මුලින්ම සූර්යයා වටා ඩිඩිමොස්ගේ කක්ෂීය කාලය මැන බැලූහ. ඒ සඳහා පර්යේෂකයන් තාරකා වසන් කිරීම් (stellar occultations) නිරීක්ෂණය කරන ලදී. නාසා ආයතනය පැහැදිලි කරන පරිදි, “ග්රහකය කෙලින්ම තාරකාවක් ඉදිරියෙන් ගමන් කරන විට, එම ආලෝකය තත්පරයකින් සුළු කොටසකට නිවී යන” සංසිද්ධිය මෙහිදී සිදු වේ. මෙම තාක්ෂණය මගින් අතිශය නිරවද්ය මිනුම් ලබා ගැනීමට හැකි වූ අතර, ගැටීමේ ප්රතිඵල තක්සේරු කිරීමට විද්යාඥයින්ට අවස්ථාව ලැබුණි.
නාසා වෙබ් අඩවියේ සඳහන් වන පරිදි, මෙම ගැටීම නිසා අභ්යවකාශයේ “විශාල පාෂාණ සුන්බුන් වලාකුළක්” මෙන්ම ග්රහකයේ හැඩයේ වෙනසක් ද ඇති විය. නමුත් පර්යේෂකයන් සොයාගත්තේ එය ග්රාහකයේ ගමන් පථය ද වෙනස් කළ බවයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, “මීටර් 805 ක පමණ විෂ්කම්භයකින් යුත් ඩිඩිමොස් වටා කුඩා ග්රහකයා සතු වූ පැය 12 ක කක්ෂීය කාලය මිනිත්තු 33 කින් කෙටි විය.”
ග්රහලෝක ආරක්ෂාව: ග්රාහක සහ අඳුරු වල්ගාතරු වලින් පෘථිවිය ආරක්ෂා කිරීමේ කාර්යය
“මිනිසා විසින් නිපදවන ලද වස්තුවක් මගින් ආකාශ වස්තුවක ගමන් පථය මැනිය හැකි මට්ටමින් වෙනස් කළ පළමු අවස්ථාව මෙයයි” යනුවෙන් පවසමින් පර්යේෂකයෝ මෙම ජයග්රහණය සැමරූහ. මෙම අත්හදා බැලීම DART මෙහෙයුමේ කොටසක් ලෙස සිදු කරන ලද්දකි. එය පෘථිවියට තර්ජනයක් විය හැකි ග්රහකයක් වෙනතකට යොමු කළ හැකිද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරන ලද ග්රහලෝක ආරක්ෂණ පරීක්ෂණයකි.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න