පුරාණ ඉන්දීය ඉතිහාසය පිළිබඳ ලොව ප්‍රමුඛතම විද්වතියක වන නවදිල්ලියේ ජවහර්ලාල් නේරු විශ්වවිද්‍යාලයේ (JNU) සම්මානිත මහාචාර්ය රොමිලා තාපර් (Romila Thapar), ඉතිහාස අධ්‍යයනය හුදු රාජාවලි කටපාඩම් කිරීමෙන් මුදාගෙන එය නූතන සමාජ විද්‍යාවක් බවට පත් කිරීමට පුරෝගාමී වූ ඉතිහාසඥවරියකි.
මෑතකදී පැවති සීතාරාම් යෙචූරි අනුස්මරණ දේශනයේදී ඇය සිය අවධානය යොමු කළේ, වර්තමාන ඉන්දියාවේ ‘හින්දුත්ව’ (Hindutva) දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදය විසින් සමාජ මාධ්‍ය සහ පාසල් පෙළපොත් හරහා ප්‍රචලිත කරන ව්‍යාජ ඉතිහාස ප්‍රබන්ධයන් විද්‍යාත්මකව විසංයෝජනය කිරීමටයි. හින්දුත්වවාදීන් “බටහිර යටත්විජිත මානසිකත්වයෙන් ඉතිහාසය මුදාගැනීම” ගැන උදම් ඇනුවද, ඔවුන්ගේම ඉතිහාස දැක්ම මුළුමනින්ම පාහේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත නිලධාරීන් ගොඩනැගූ දෝෂසහගත න්‍යායන් මත පදනම් වී ඇති ආකාරය ඇය මෙහිදී මැනවින් හෙළිදරව් කරයි.
ඉතිහාසයටත් විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයක් තිබේද? බොහෝ දෙනා සිතන්නේ නිශ්චිත පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයක් (Method) ඇත්තේ ස්වාභාවික විද්‍යාවන්ට පමණක් බවයි. එහෙත් නූතන ඉතිහාසඥයා “කුමක්, කවදා සිදුවීද?” යන්නෙන් ඔබ්බට ගොස් “එය සිදුවූයේ ඇයි සහ කෙසේද?” යන්න විමසයි.
මේ සඳහා ඉතිහාසඥයන් පුරාවිද්‍යාව, වාග්විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව පමණක් නොව නූතන ජාන විද්‍යාව (Genetics) වැනි බහුවිධ විෂයයන්ගේද සහාය ලබා ගනියි. යම් ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයක් දෙස බැලීමේදී එය ලියුවේ කවුද? ඔහුගේ සමාජ පසුබිම සහ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රය කුමක්ද? යන්න විමසා බැලීම ‘ඉතිහාස ලේඛනවේදයේ’ (Historiography) මූලික කාර්යයයි. සමාජ මාධ්‍යවල සැරිසරන සාක්ෂි රහිත ‘ජනප්‍රිය ඉතිහාසය’ (Pop history) සහ වෘත්තීය ඉතිහාසඥයෙකුගේ පර්යේෂණ අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ මෙම තහවුරු කරන ලද සාක්ෂි සහ තාර්කික විශ්ලේෂණයයි.
හින්දුත්ව ‘ස්වර්ණමය යුගය’ සහ ‘මාක්ස්වාදී’ ලේබලය හින්දුත්ව දෘෂ්ටිවාදයට අනුව ඉතිහාසයේ ප්‍රධානතම සාධකය හින්දු බහුතරවාදයයි. ඔවුන්ගේ අරමුණ වර්තමානයේ “හින්දු රාෂ්ට්‍රයක්” (හින්දු රාජ්‍යයක්) ගොඩනැගීම සාධාරණීකරණය කිරීමයි. ඒ සඳහා ඔවුන් ගොඩනගන කතාව සරලය: පුරාණ ඉන්දියාවේ කිසිදු ගැටුමක් නැති පරමාදර්ශී “ස්වර්ණමය යුගයක්” පැවති අතර, මුස්ලිම් පාලකයන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ එය විනාශ වී හින්දූන් පීඩිතයන් බවට පත් විය.
ඓතිහාසික සාක්ෂි මගින් මෙම සරල ප්‍රබන්ධය ප්‍රතික්ෂේප කරන සහ පැරණි සමාජ-ආර්ථික ක්‍රමවේද ගැන පර්යේෂණ කරන සියලුම විද්වතුන්ව—ඔවුන් සැබෑ ලෙසම මාක්ස්වාදීන් වුවද නැතද—අද වන විට “මාක්ස්වාදීන්” ලෙස හංවඩු ගැසීමට හින්දුත්වවාදීහු පෙළඹී සිටිති.
ඉන්දීයයන්ට ඉතිහාසයක් නොතිබුණේද? ශිලාලේඛන කියන කතාව බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතවාදීන් තර්ක කළේ පෙරදිග සමාජයන් කිසිදා වෙනස් නොවන, ආඥාදායකයන් යටතේ පැවති එකතැන පල්වෙන සමාජයන් (Oriental Despotism) බවයි. ග්‍රීක-රෝමවරුන්ට මෙන් ඉන්දීයයන්ට ඉතිහාසඥානයක් නොතිබූ බව පවසමින් බ්‍රිතාන්‍යයෝ තමන්ට රිසි පරිදි ඉන්දීය ඉතිහාසය ලියූහ.
එහෙත් මහාචාර්ය තාපර් පෙන්වා දෙන්නේ පුරාණ ඉන්දියාවේ ප්‍රබල ඓතිහාසික සම්ප්‍රදායක් පැවති බවයි:
- චරිතාපදාන සහ වංශකතා: 7 වන සියවසේ රචිත ‘හර්ෂචරිතය’, ‘රාමචරිතය’ සහ 12 වන සියවසේ කල්හණ විසින් කාශ්මීර ඉතිහාසය ගැන ලියූ විශිෂ්ට ග්‍රන්ථයක් වන ‘රාජතරංගිණිය’ මීට කදිම නිදසුන්ය. හර්ෂචරිතයේ එක් තැනක රජුගේ දැවැන්ත යුද කඳවුරු නිසා තම වගාවන් විනාශ වීම ගැන ගැමියන් කළ පැමිණිලි පවා සටහන්ව ඇත.
- ශිලාලේඛන සහ තाम्रපත්‍ර: යටත්විජිත විද්වතුන් බ්‍රාහ්මණ ආගමික පොත්පත්වලට පමණක් මුල්තැන දුන් නිසා දහස් ගණනක් වූ සෙල්ලිපි මගහැරී ගියේය. බොහෝවිට බ්‍රාහ්මණ නොවන ලේඛකයන් අතින් ලියැවුණු මෙම සෙල්ලිපිවල නිවැරදි කාලවකවානු සහිතව එකල ඉඩම් බෙදී ගිය ආකාරය, බදු ක්‍රම, වෙළඳාම, කුල සබඳතා සහ ගම්මාන ආරක්ෂා කරගත් ගැමියන් ගැන ජීවමාන තොරතුරු රැසක් අඩංගු වේ.
ජේම්ස් මිල්ගේ ‘ද්වි-ජාති න්‍යාය’ සහ හල්දිඝාටි සටනේ සැබෑව හින්දු සහ මුස්ලිම් යනු සදාකාලිකවම එකිනෙකාට සතුරු ජාතීන් දෙකක් (Two-Nation Theory) යන අදහස මුලින්ම ඉදිරිපත් කළේ 1817 දී ‘The History of British India’ ග්‍රන්ථය ලියූ ජේම්ස් මිල් නමැති බ්‍රිතාන්‍ය නිලධාරියාය. ඉන්දීය ඉතිහාසය “හින්දු, මුස්ලිම් සහ බ්‍රිතාන්‍ය” ලෙස බෙදා වෙන් කළේද ඔහුය. 1947 ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීමට (Partition) මෙන්ම අද පවතින ආගමික ගැටුම්වලටද පදනම සැපයුවේ මෙම යටත්විජිත මතවාදයයි.
අතීතයේ ගැටුම් ඇති වූයේ හුදෙක් ආගම මත නොව බලය සහ භූමිය මත බව තාපර් පෙන්වා දෙයි:
- පූර්ව-ඉස්ලාමීය ගැටුම්: මුස්ලිම්වරුන් පැමිණීමට පෙර හින්දු රජවරු භූමිය උදෙසා එකිනෙකා මරාගත්හ. එමෙන්ම බ්‍රාහ්මණ ආගම සහ ඔවුන් විසින් “නාස්තිකයන්” ලෙස හැඳින්වූ බුද්ධාගම, ජෛන ආගම සහ ආජීවකයන් වැනි ශ්‍රමණ සම්ප්‍රදායන් අතර දරුණු ගැටුම් පැවතුණි.
- හල්දිඝාටි සටන (1576): හින්දුත්වවාදීන් මෙම සටන හුවා දක්වන්නේ මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් හින්දු දහම බේරාගැනීමට කළ සටනක් ලෙසයි. එහෙත් සැබෑ ඉතිහාසය නම්, මෙහිදී හින්දු රජෙකු වූ රාණා ප්‍රතාප්ගේ හමුදාවේ පෙරමුණ ගෙන සටන් කළේ හකීම් ඛාන් සූරි නම් ඇෆ්ගන් මුස්ලිම් සෙනෙවියාය. අනෙක් පසින් මූගල් අධිරාජ්‍යයාගේ හමුදාවට අණ දුන්නේත් එය ජයග්‍රහණය කරා මෙහෙයවූයේත් රාජ්පුත් හින්දු කුමරෙකු වූ රාජා මාන් සිං විසිනි!
ආර්ය මිථ්‍යාව, සින්ධු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය සහ ජාන විද්‍යාව යටත්විජිත විද්වතුන් හඳුන්වා දුන් තවත් මතයක් වූයේ “ආර්ය ජාතිය” (Aryan Race) පිළිබඳ න්‍යායයි. හින්දුත්ව දෘෂ්ටිවාදයට අනුව හින්දු ආගමේ මූලය වේද ග්‍රන්ථ වන අතර, ආර්යයන් යනු ඉන්දියාවෙන් පිටත සිට පැමිණි පිරිසක් නොව ඉන්දියාවේම මුල් පදිංචිකරුවන් විය යුතුය.
එහෙත් සින්ධු නිම්න (හරප්පා) ශිෂ්ටාචාරය සොයාගැනීමත් සමඟ මෙම තර්කය බිඳ වැටුණි. වෛදික ග්‍රන්ථවල විස්තර වන්නේ ගව පාලනය මූලික කරගත් ග්‍රාමීය එඬේර සමාජයක් වුවද, ඊට පෙර පැවති සින්ධු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය ඉතා දියුණු නාගරික ශිෂ්ටාචාරයකි. වාග්විද්‍යාත්මක සාක්ෂි සහ නූතන ජාන විද්‍යාත්මක (Genetic) පර්යේෂණ මගින්ද තහවුරු වෙමින් පවතින්නේ ආර්ය භාෂා කතා කළ ජනයා සංක්‍රමණිකයන් ලෙස පැමිණ දේශීය ජනතාව සමඟ මිශ්‍ර වීමෙන් මෙම සංස්කෘතිය බිහි වූ බවයි.
ඉන්දීය ආගම්වල බහුවිධ ස්වභාවය හින්දු ආගම යනු යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි ආගම් මෙන් තනි ශාස්තෘවරයෙකු හෝ තනි ග්‍රන්ථයක් මත පදනම් වූ ඒකදේවවාදී (Monotheistic) ආගමක් ලෙස හුවා දැක්වීමට හින්දුත්වවාදීහු උත්සාහ කරති. එහෙත් ඉන්දීය ආගම් ස්වභාවයෙන්ම බහුවිධ (Pluralistic) ස්වරූපයක් ගත්තේය. විවිධ භක්ති ව්‍යාපාර, චාර්වාක වැනි භෞතිකවාදී දර්ශනයන් සහ ප්‍රාදේශීය ඇදහිලි හරහා ගොඩනැගුණු එහි විවිධත්වය සහ විවාදය මූලික ලක්ෂණයක් විය.
අනෙක් අතට, සමාජ සමානාත්මතාවය දේශනා කළ ඉස්ලාම් සහ ක්‍රිස්තියානි ආගම් ඉන්දියාවට පැමිණි පසු, එම ආගම් වැළඳගත් ඉහළ කුලවල ප්‍රභූන් විසින් පහළ කුලවල ජනතාව පීඩාවට පත් කිරීමේ කුල ක්‍රමය එම ආගම් තුළද දිගටම පවත්වාගෙන ගිය ආකාරයෙන් පෙනී යන්නේ ආගමකට වඩා සමාජ ව්‍යුහය ප්‍රබල වූ ආකාරයයි.
සැබෑ නිදහස ඇත්තේ කොතැනද? ඉතිහාසය සැබෑ ලෙසම යටත්විජිතකරණයෙන් මුදාගැනීම යනු ජේම්ස් මිල් වැන්නවුන්ගේ යටත්විජිතවාදී න්‍යායන් වෙනත් වෙසකින් ඉදිරිපත් කරන හින්දුත්ව දෘෂ්ටිවාදය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම බව මහාචාර්ය තාපර් අවධාරණය කරයි. හින්දුත්ව ඉතිහාස කියවීමේ එකම අරමුණ නූතන ඉන්දීය ජාතියේ පදනම වන අනාගමිකත්වය (Secularism) සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය (Democracy) බිඳ දමා දේශපාලන බලය තහවුරු කරගැනීමයි. එබැවින්, කවර ප්‍රහාර හමුවේ වුවද විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද සහ විශ්වසනීය සාක්ෂි මත පිහිටා සැබෑ ඉතිහාසය ගවේෂණය කිරීම බුද්ධිමය සමාජයක අත්‍යවශ්‍ය වගකීමකි.
ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න