නිරන්තර කනස්සල්ලෙන් සහ සෘණාත්මක සිතුවිලිවලම එල්බගෙන සිටීමෙන් ඔබ හෙම්බත් වී සිටිනවාද? එසේ නම්, දැන් ඒ තත්ත්වය කණපිට හැරවීමට කාලයයි.

රචනය: Psychology Now සඟරාවේ ඊවා ගිසොව්ස්කා (EVA GIZOWSKA)

විශේෂයෙන්ම ජීවිතයේ ආතති සහගත කාලසීමාවන්හිදී, ඔබේ දවස තුළට සෘණාත්මක සිතුවිලි කාන්දු වීම වළක්වා ගැනීම දුෂ්කර විය හැකිය. මුලදී වඩාත් ධනාත්මකව සිතීමට ඔබට බලෙන් මෙන් උත්සාහ කිරීමට සිදු වුවද, සුභවාදී ආකල්පයකින් (Optimism) ඔබට ප්‍රසන්න හැඟීමක් ඇති කරනවා පමණක් නොව, එය ඔබේ කායික හා චිත්තවේගීය සෞඛ්‍යයට ද බෙහෙවින් හිතකර වේ. “සුභවාදී පුද්ගලයෙකු සැමවිටම ඕනෑම තත්ත්වයකදී හොඳම දේ දැකීමට උත්සාහ කරන අතර යහපත් දේ සිදුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරයි,” යනුවෙන් ‘Optimists Always Win’ (£10.95, Health Communications Inc.) කෘතියේ කතුවරිය වන කිම්බර්ලි රීඩ් (Kimberly Reed) පවසයි. “රැකියාවක් අහිමි වීම වැනි අයහපත් දෙයක් සිදු වුවද, සුභවාදී පුද්ගලයෙකු එම අඳුරු වලාවේ රිදී රේඛාව දකියි. උදාහරණයක් ලෙස, වඩාත් තෘප්තිමත් වෘත්තියක හෝ විනෝදාංශයක නියැලීමට ලැබෙන අවස්ථාවක් ලෙස හෝ බෙහෙවින් අවශ්‍යව තිබූ විවේකයක් ලබා ගැනීමට ලැබුණු අවස්ථාවක් ලෙස ඔවුන් එය දකියි. තම ක්‍රියාවන් තුළින් ධනාත්මක ප්‍රතිඵල ලැබෙන බවත්, තමන්ගේ සතුට පිළිබඳ වගකීම ඇත්තේ තමන් සතුව බවත්, අනාගතයේදී තවත් යහපත් දේ අපේක්ෂා කළ හැකි බවත් සුභවාදීහු විශ්වාස කරති.”

ඔබ සුභවාදී පුද්ගලයෙකු නම්, ඔබ සෑම තත්ත්වයකදීම යහපත් පැත්ත දැකීමට උත්සාහ කරයි. “සුභවාදියෙකු අහිතකර සිදුවීම් (ඔබේ මෝටර් රථය බිඳ සොරකම් කිරීම, රැකියාව අහිමි වීම වැනි දේ) දකින්නේ තමාගෙන් බාහිරව සිදු වූ දෙයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙසයි,” යනුවෙන් කිම්බර්ලි පැහැදිලි කරයි. “නමුත්, එය ඔවුන් ගත් ක්‍රියාමාර්ගයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදු වූ දෙයක් වුවද, සුභවාදී පුද්ගලයෙකු සැමවිටම උත්සාහ කරන්නේ එම අත්දැකීමෙන් ඉගෙන ගත හැකි පාඩම කුමක්දැයි බැලීමටය. ඔවුන් අවාසනාවන්ත සිදුවීමක් දකින්නේ තාවකාලික පසුබෑමක් ලෙස මිස ජීවිතයේ ස්ථිර ස්වභාවයක් ලෙස නොවේ. කොතරම් දරුණු දෙයක් සිදු වුවද, නැවතත් යහපත් දේ සිදුවනු ඇතැයි ධනාත්මකව සිතන පුද්ගලයා විශ්වාස කරයි.”

“සුභවාදී පුද්ගලයෙකු අවාසනාවන්ත සිදුවීමක් දකින්නේ ජීවිතයේ ස්ථිර ස්වභාවයක් ලෙස නොව තාවකාලික පසුබෑමක් ලෙසයි”

“සුභවාදීහු ජීවිතයේ දීප්තිමත් පැත්ත දෙස බලති,” යැයි මනෝවිද්‍යාඥ ආචාර්ය සැන්ඩ්‍රා වීට්ලි (Dr Sandra Wheatley – potentpsychology.com) හෙළි කරයි. “ඔවුන් තුළින් බලාපොරොත්තු සහගත ධනාත්මක බවක් විහිදේ. නමුත් සුභවාදී වීම යනු සැබෑ තත්ත්වය ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, කිසිවක් යහපත් නොවන විට පවා සියල්ල හොඳින් ඇති බව මවා පෑම නොවේ. එය හොඳම දේ බලාපොරොත්තු වන අතරම නරකම දෙයට මුහුණ දීමට සූදානම් වන මානසිකත්වයකි.”

ඕනෑම තත්ත්වයකට සෘජුව මුහුණ දී, යම් හෙයකින් දේවල් වැරදී ගියහොත් කළ යුතු දේ සැලසුම් කිරීමට සුභවාදී පුද්ගලයෙකුට හැකි බව ඇය වැඩිදුරටත් පවසයි. “හදිසි අවස්ථා සැලැස්මක් (contingency plan) තිබීම නිසා, විශාල ගැටලුවක් නිර්මාණය වීමට පෙර තත්ත්වය යහපත් අතට හරවා ගැනීම වඩාත් පහසු වේ.”

සුභවාදී මානසිකත්වය ඇති කරගන්න “වැඩි සතුටක් කරා ගෙන යා හැකි සහ යහපත් සෞඛ්‍යයක් ප්‍රවර්ධනය කළ හැකි ධනාත්මක ගතිලක්ෂණ කිහිපයක්ම සුභවාදී පුද්ගලයන් තුළ පොදුවේ දැකිය හැකිය,” යැයි කිම්බර්ලි පවසයි. සුභවාදී පුද්ගලයෙකු:

• ජීවිතයේ යහපත් දේ ගැන සිතයි, ඒවා මෙනෙහි කරයි සහ ඒවාට වැඩි වටිනාකමක් ලබා දෙයි.
• යමක් වැරදුණු විට මැසිවිලි නගමින් කාලය සහ ශක්තිය නාස්ති නොකිරීමට උත්සාහ කරන අතර, එම තත්ත්වය වෙනස් කිරීමට හෝ එයින් ඉගෙන ගැනීමට තමන්ට කළ හැකි දේ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
• සාර්ථකත්වය අත්කර ගැනීමෙන් සහ තම ඉලක්ක කරා ළඟා වීමෙන් තමාව වැළැක්වීමට කිසිවකට නොහැකි බව විශ්වාස කරයි.
• අභියෝග සහ බාධක ඉගෙනීමට ලැබෙන අවස්ථාවන් ලෙස දකියි.
• අයහපත් තත්ත්වයකදී වුවද, එහි ඇති යහපත් අංශ පිළිබඳව කෘතවේදී වෙයි.
• තමා කෙරෙහිත් අන් අය කෙරෙහිත් ධනාත්මක ආකල්පයක් දරයි.
• දුෂ්කර අවස්ථාවන්හිදී පවා නොසැලී දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් යුතුව ඉදිරියටම ගමන් කරයි.
• එක් නරක අත්දැකීමක් නිසා අනාගතය පිළිබඳ තම බලාපොරොත්තු අඳුරු කර නොගනියි.
• අත්වැරදීම්වල වගකීම භාර ගන්නා නමුත්, ඒවා ගැනම සිතමින් පසුතැවිලි නොවෙයි.
• තමා වෙත පැමිණෙන ඕනෑම අවස්ථාවකින් උපරිම ප්‍රයෝජන ගැනීමට හැකි ක්‍රම පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් විමසිලිමත් වෙයි.

සුභවාදී බව සහ සතුට යනු එකක්මය යන පොදු මතයක් පැවතුණද එය එසේ නොවේ. “සුභවාදී බව වැඩි සතුටක් කරා මඟ පෑදිය හැකි වුවත්, එය සැබැවින්ම බැඳී පවතින්නේ ඔබ ලෝකය දෙස බලන ආකාරය සමඟයි,” යනුවෙන් ආචාර්ය වීට්ලි පවසයි. “ඕනෑම කෙනෙකු මෙන්ම සුභවාදීහු ද දුෂ්කරතා සහ ගැටලුවලට මුහුණ දෙති. සුභවාදී වීම නිසා ඔබට සෘණාත්මක හැඟීම් දැනීම වැළකෙන්නේ නැත. යම් නරක දෙයක් සිදු වුවහොත්, ඔබටත් වේදනාව, කම්පනය, ශෝකය, පාවා දීම හෝ කලකිරීම දැනේ. වෙනසකට ඇත්තේ සුභවාදී මානසිකත්වයක් තිබීමෙන් ඔබට එම තත්ත්වයන්ට වඩාත් හොඳින් මුහුණ දීමට (cope) උපකාරී වීම පමණි.”

“සුභවාදී පුද්ගලයන් සතුව ගැටලුවලට මුහුණ දීමේ වඩාත් ඵලදායී උපායමාර්ග පවතී”

මෑතකදී සිදු කරන ලද ඉන්දියානු අධ්‍යයනයකින්* පෙන්වා දී ඇත්තේ, සුභවාදී පුද්ගලයන් සතුව ගැටලුවලට මුහුණ දීමේ වඩාත් ඵලදායී උපායමාර්ග ඇති බවත්, එය ඔවුන්ගේ මානසික ආතතිය අවම කර ගැනීමට උපකාරී වන බවත්ය. අනෙක් අතට, අසුභවාදීන් (Pessimists) ආතති සහගත හැඟීම්වලම එල්බගෙන සිටීමට නැඹුරුතාවක් දක්වන අතර, එමඟින් ඔවුන්ගේ මානසික තත්ත්වය තවත් පිරිහීමට ලක් විය හැකිය.

එසේ නම්, ඇතැම් පුද්ගලයන් අන් අයට වඩා සුභවාදී වන්නේ ඇයි? “සමහර පුද්ගලයන් උපතින්ම ස්වභාවිකවම සුභවාදී වන අතර, එය ඔවුන්ගේ ජානමය සැකැස්මේම කොටසකි,” යැයි ආචාර්ය වීට්ලි පැහැදිලි කරයි. “නමුත් ඔබ හැදී වැඩුණු පරිසරය ද මේ සඳහා බලපෑමක් ඇති කරයි. ඔබ හැදී වැඩුණේ ධනාත්මක දේ කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ පරිසරයක නම්, එය ජීවිතය පිළිබඳ ඔබේ ආකල්පයට ද බලපෑමක් කර තිබීමට වැඩි ඉඩක් ඇත.” එලෙසම, පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ ඔබට අසුභවාදී හෝ විශාදයෙන් (depression) පෙළුණු දෙමාපියෙකු සිටියේ නම්, වැඩිහිටියෙකු ලෙස ඔබත් ජීවිතය දෙස අසුභවාදීව බැලීමට වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇති බවයි. එහෙත් අවසාන වශයෙන් ගත් කල, සුභවාදී බව යනු ඔබ ගන්නා තීරණයකි (තේරීමකි). ජීවිතයේ අභියෝගවලට මුහුණ දීමටත්, අනාගතයේදී යහපත් දේ සිදුවනු ඇතැයි විශ්වාසයෙන් සිටීමටත් උපකාරී වන වඩාත් සුභවාදී මානසිකත්වයක් ඕනෑම කෙනෙකුට ගොඩනඟා ගත හැකිය.

සුභවාදී පුද්ගලයෙකු වීමේ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාභ නවතම පර්යේෂණ මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ සුභවාදී බව කායික හා මානසික ප්‍රතිලාභ රැසක් සමඟ බැඳී පවතින බවයි.

එය ඔබේ හදවතට ගුණදායකය පුද්ගලයන් 200,000ක් සහභාගී කරගත් අධ්‍යයන 15ක් ඇසුරින් මෑතකදී එක්සත් ජනපදයේ සිදු කළ සමාලෝචනයකින් හෙළි වූයේ, සුභවාදී පුද්ගලයන්ට හෘද රෝග වැළඳීමේ අවදානම 35%කින් අඩු බවත්, අකාලයේ මියයාමේ සම්භාවිතාව 14%කින් අඩු බවත්ය.

එය ඔබේ ආතති හෝමෝන මට්ටම පහත හෙළයි කැනඩාවේ කොන්කෝඩියා (Concordia) විශ්වවිද්‍යාලය මඟින් සිදු කළ අධ්‍යයනයකදී, සහභාගී වූවන්ගේ දෛනික ආතති මට්ටම් මැන බැලීමට කටයුතු කෙරිණි. එහිදී සුභවාදීන්ගේ සිරුරේ ආතති හෝමෝන (කෝටිසෝල් – cortisol වැනි) මට්ටම අඩු අගයක පවතින බව සොයා ගැනිණි. ආතතිය උග්‍ර කරන සෘණාත්මක සිතුවිලි මඟින් පොළඹවනු ලැබ, නිතර ‘සටන් කිරීම හෝ පලා යාම’ (fight or flight) යන ප්‍රතිචාර මට්ටමට පත්වන අසුභවාදීන් තුළ ඉහළ ආතති හෝමෝන මට්ටමක් පෙන්නුම් කළේය. කෝටිසෝල් හෝමෝනය අඛණ්ඩව ඉහළ මට්ටමක පැවතීම විවිධ සෞඛ්‍ය ගැටලුවලට මඟ පෑදිය හැකිය.

රෝගාබාධවලින් වඩාත් ඉක්මනින් සුවය ලැබීමට හැකි වේ රෝගාබාධවලට වඩාත් හොඳින් මුහුණ දීමට සහ ඉක්මන් සුවය ලැබීමට ධනාත්මක මානසිකත්වයක් උපකාරී වේ. American Stroke Association මෑතකාලීන අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දුන්නේ, ආඝාතයකින් (stroke) පසුව සෘණාත්මක ආකල්ප දරන අයට සාපේක්ෂව සුභවාදී පුද්ගලයන්ගේ සිරුරේ ප්‍රදාහ තත්ත්වයන් (inflammation) අවම වූ බවත්, ඔවුන් වඩාත් ඉක්මනින් සුවය ලැබූ බවත්ය. 2014 වසරේ ‘Journal of Psychosomatic Research’ සඟරාවේ පළ වූ තවත් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ හෘද සැත්කමකින් පසු ඇතිවන වේදනාව සහ රෝග ලක්ෂණ අවම වීම කෙරෙහි සුභවාදී බව බලපාන බවයි.

ඔබට වැඩි ආයු කාලයක් ජීවත් වීමට වැඩි ඉඩක් ඇත අසුභවාදී ස්වභාවයක් ඇති අයට සාපේක්ෂව, සුභවාදී පුද්ගලයන්ට වඩා දිගු ආයු කාලයක් – එනම් 11-15%කින් වැඩි කාලයක් – ජීවත් වීමටත්, වයස අවුරුදු 85 සීමාව පසු කිරීමටත් වැඩි අවස්ථාවක් තිබේ. මේ බව හෙළි වූයේ 2019 වසරේදී බොස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය විද්‍යාලය මඟින් කාන්තාවන් 70,000කට ආසන්න පිරිසක් සහ පිරිමින් 1,500ක් වසර 10ත් 30ත් අතර කාලයක් පුරා නිරීක්ෂණය කරමින් සිදු කළ අධ්‍යයනයකිනි.

වේදනාව කළමනාකරණය කර ගැනීමට එය උපකාරී වේ මෑතකාලීන සමාලෝචනයකට අනුව, ධනාත්මක ප්‍රතිඵල අපේක්ෂා කරන සුභවාදීන්ට වේදනාව දරා ගැනීමට සහ කළමනාකරණය කර ගැනීමට වැඩි හැකියාවක් පවතී. ධනාත්මක ආකල්පයකට වේදනාව දැනීමේ තීව්‍රතාව අඩු කිරීමට හැකි බව පෙනී යයි. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, සෘණාත්මක, අසුභවාදී සහ විශාදයෙන් යුත් හැඟීම් පුද්ගලයෙකුගේ වේදනා අත්දැකීම කෙරෙහි වඩාත් අහිතකර බලපෑමක් ඇති කරන බව පෙනේ; උදාහරණයක් ලෙස, ඔවුන්ට වේදනාව පාලනය කර ගැනීම වඩාත් දුෂ්කර වේ.

එය විශාදයට එරෙහි ඔසුවක් වන අතර ආතතියට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි කරයි 2017 වසරේ ‘Natural Medicine Journal’ සඟරාවේ පළ වූ තවත් අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දුන්නේ, සුභවාදී පුද්ගලයන් තමන් ස්වභාවයෙන්ම ආරක්ෂිත (අවදානමට ලක් නොවන) අය ලෙස සලකන බවත්, ලෝකය සමස්තයක් ලෙස යහපත් තැනක් ලෙස සිතන බවත්ය. ඔවුන් වඩාත් සතුටින් සිටින අතර, විශාදයට මුහුණ දීමේ අවදානම අඩු මට්ටමක පවතින අතරම ආතතිය වඩාත් ඵලදායී ලෙස කළමනාකරණය කර ගනියි. එමෙන්ම ව්‍යායාම කිරීම, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම සහ දුම්පානයෙන් වැළකීම වැනි සෞඛ්‍ය සම්පන්න පුරුදුවල නියැලීමට ඔවුන් වැඩි නැඹුරුතාවක් දක්වයි. තවද, අසුභවාදියෙකුට වඩා සුභවාදියෙකු තමන්ට අවශ්‍ය වූ විටෙක උපකාර පැතීමට පෙළඹීමේ වැඩි ඉඩකඩක් පවතී.

(ඡායාරූප හිමිකම: © Getty Images / Elena Solodovnikova)

වඩාත් සුභවාදී වීමට ක්‍රම 7ක්

1. සුභවාදී බව යනු ඔබට සෑම දිනකම ගත හැකි තීරණයක් බව වටහා ගන්න “මෙයින් අදහස් වන්නේ ඔබට සෑම මොහොතකම ධනාත්මක හැඟීමක් දැනිය යුතු බව නොවේ; ජීවිතයේදී මුහුණ දීමට සිදුවන ඕනෑම දෙයකට ඔබට සාර්ථකව මුහුණ දිය හැකි බව දැන සිටීමේ ආත්ම විශ්වාසයයි,” යනුවෙන් ආචාර්ය වීට්ලි පවසයි. “එහි අදහස වන්නේ සෘණාත්මක තත්ත්වයන් පිළිගන්නා අතරම, සුභවාදීව සිතීමට දැනුවත්ව උත්සාහයක් දැරීමයි. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබට දුකක් හෝ කලකිරීමක් දැනෙන විට සිනහවක් පෑමට තීරණය කිරීම තරම් එය සරල දෙයක් විය හැකිය. කලකිරීමෙන් සිටිනවාද, නැතහොත් ඔබේ මනස වෙනත් දිශාවකට යොමු කිරීමට ධනාත්මක දෙයක් කරනවාද යන්න ඔබේ තේරීමකි. ඔබට සෑම දෙයක්ම පාලනය කළ නොහැකි නමුත්, ඔබට පාලනය කළ හැකි එක් දෙයක් තිබේ නම්, ඒ ඔබ සිතන ආකාරයයි.”

2. සෘණාත්මක සිතුවිලි පිළිබඳව සිහියෙන් (Mindful) පසුවන්න මීළඟ වතාවේ ඔබේ සිතට සෘණාත්මක සිතුවිල්ලක් පැමිණෙන බව ඔබට වැටහුණු විගස, ඒ වෙනුවට ධනාත්මක සිතුවිල්ලක් ආදේශ කරගන්න. “මේ සඳහා යම් පුහුණුවක් අවශ්‍ය විය හැකි නමුත්, ටික කලකට පසු එය වඩාත් ස්වභාවික දෙයක් බවට පත්වනු ඇත,” යැයි ආචාර්ය වීට්ලි පවසයි. “ඔබට නරක දවසක් ගත කිරීමට සිදු වූයේ නම්, ‘හෙට දවස මීට වඩා හොඳ වේවි’ යැයි ඔබටම පවසා ගන්න; එමෙන්ම හෙට දවස යහපත් කර ගැනීමට ඔබට කළ හැකි දේ සැලසුම් කරන්න. නැතහොත්, ගනුදෙනු කිරීමට අපහසු සේවාදායකයෙකු සමඟ ඔබට Zoom රැස්වීමක් ඇති බව ඔබ දන්නේ නම්, බියෙන් හා තැතිගැන්මෙන් ඊට මුහුණ දෙනවා වෙනුවට, එම අභියෝගයට සූදානම් වී ඔබේ උපරිමය කරන්න; ඉන්පසු එය සිතින් අත්හරින්න.”

3. කෘතවේදී බව (Gratitude) ප්‍රගුණ කරන්න “කෘතවේදී බව මඟින් ඔබේ අවධානය වෙනත් දිශාවකට යොමු කිරීමට ඉඩ සලසයි,” යැයි කිම්බර්ලි පවසයි. “ඔබ තුළ කෘතවේදී හැඟීමක් ඇති වන විට, ඔබට තව තවත් ලැබිය යුතු දේවල් වෙතින් ඔබේ මනස ඉවත් වී, මේ මොහොතේ ඔබේ ජීවිතයේ ඇති යහපත් දේ කෙරෙහි අවධානය යොමු වේ. කෘතවේදී බව ප්‍රගුණ කිරීම යනු දුෂ්කර තත්ත්වයක් මධ්‍යයේ වුවද, ඔබේ ජීවිතයේ ඇති ධනාත්මක දේවල් දැකීමට සහ ඒවාට ස්තුතිවන්ත වීමට ඔබේ උපරිම උත්සාහය දැරීමේ ක්‍රියාවලියකි.”

4. ප්‍රවෘත්ති නැරඹීමෙන් මඳකට ඉවත් වන්න ඉතාමත් ප්‍රබෝධමත් මනෝභාවයකින් අවදි වූ දිනවල පවා, ප්‍රවෘත්ති නැරඹීමට පටන් ගත් පසු ලෝකයේ සිදුවන දේවල් නිසා කෝපයට, කලකිරීමට, එපා වීමට, බියට හෝ මානසික අවපීඩනයට පත් වූ අවස්ථා කොපමණ තිබේද? “ඔබේ මනසට අයහපත් හැඟීමක් ගෙන දෙන ඕනෑම දෙයක් සීමා කරන්න,” යැයි ආචාර්ය වීට්ලි උපදෙස් දෙයි. “ප්‍රවෘත්ති නැරඹීමත් ඊට ඇතුළත් නම්, ඒ වෙනුවට මනස උද්දීපනය කරන දෙයක් නරඹන්න; ඔබව ශක්තිමත් කරන තොරතුරුවලට පමණක් ඔබේ මනසට ඇතුළු වීමට ඉඩ දෙන්න.”

5. ඔබ කාලය ගත කරන්නේ කවුරුන් සමඟද යන්න පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන්න “ඔබට සතුටක් සහ සැහැල්ලුවක් ගෙන දෙන පුද්ගලයන් ඇසුරේ සිටින විට, එය නිරායාසයෙන්ම ඔබ තුළ වඩාත් ධනාත්මක හැඟීමක් ඇති කරයි,” යනුවෙන් ආචාර්ය වීට්ලි පැහැදිලි කරයි. “මෙයින් අදහස් වන්නේ ඔබට ඔවුන් සමඟ ගැටලු බෙදා ගැනීමට හෝ අසීරු දිනවලදී දුකින් සිටීමට නොහැකි බව නොවේ; නමුත් ඔබව දිරිමත් කරන සහ ප්‍රබෝධමත් කරන හොඳ මිතුරු කවයක් ඔබට සිටී නම්, සුභවාදීව සිතීම වඩාත් පහසු වේ.” බොහෝ විට සෘණාත්මක සිතුවිලි හටගන්නේ පමණට වඩා හුදෙකලාව කාලය ගත කිරීමෙන් සහ දේවල් ගැන ඕනෑවට වඩා සිතීමෙන් (overthinking) බව ඇය වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි. “ඇවිදීමට යාමට හෝ දුරකථනයෙන් කතාබහ කිරීමට හෝ වේවා, ඔබේ මිතුරන් වෙනුවෙන් කාලය වෙන් කිරීම වැදගත් වන්නේ එබැවිනි.”

6. ක්‍රියාශීලී වන්න “මැසිවිලි නගමින්, කෙඳිරි ගාමින් සහ ඔබ ගැනම අනුකම්පා කරමින් සිටිනවා වෙනුවට ඇවිදීමට යන්න, පාපැදියක් පදින්න, නැතහොත් ව්‍යායාම ශාලාවකට (gym) යන්න,” යැයි කිම්බර්ලි පවසයි. “මෙහි මූලික අදහස වන්නේ ඔබේ සිරුර චලනය කිරීමයි. ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම් මඟින් එන්ඩෝෆින් (endorphins) නිදහස් කරන අතර, සතුට ගෙන දෙන මෙම ස්නායු රසායනික ද්‍රව්‍ය ඔබේ සිරුර පුරා සංසරණය වන විට ඔබට අසුභවාදී හැඟීම් ඇති වීමේ ඉඩකඩ බෙහෙවින් අඩුය. එය ආරම්භ කරන්නේ කොතැනින්දැයි ඔබ නොදන්නේ නම්, ශාරීරික යෝග්‍යතා යෙදුමක් (fitness app) බාගත කරගන්න.”

7. අතීත පසුබෑම් දෙස නව කෝණයකින් බලන්න (Reframe past setbacks) සාර්ථක නොවූ රැකියාවක් හෝ ප්‍රේම සබඳතාවක් වැනි අතීතයේ සිදු වූ කලකිරීමක් වෙත ඔබේ මනස නිතර ඇදී යන්නේ නම්, හැකිතාක් අපක්ෂපාතීව සහ මැදහත්ව සිතමින් ඔබට මතක ඇති සියලු කරුණු සිහිපත් කරන්න. “එම තත්ත්වය මීට වඩා හොඳින් විසඳෙනවාට ඔබ කැමති වූයේ කවර ආකාරයකටද? දැන්, සිදු විය යුතු යැයි ඔබ ප්‍රාර්ථනා කළ දේ සිතින් අත්හැර එම සිදුවීම දෙස නව කෝණයකින් බලන්න; එම සිදුවීම නිසා උදා වූ යහපත් ප්‍රතිඵල ගැන එක් ඡේදයක් ලියන්න,” යැයි කිම්බර්ලි පවසයි. සමහරවිට එමඟින් ඔබට වඩා හොඳ රැකියාවක් ලැබෙන්නට හෝ නව මිතුරු කවයක් හඳුනා ගැනීමට අවස්ථාව උදා වන්නට ඇත.

*මූලාශ්‍ර: *International Journal of Indian Psychology, 2016 Journal of the American Medical Association, සැප්තැම්බර්, 2019 ***American Stroke Association, 2020■