‘Beyond COP’ දේශගුණික සමුළුව විද්යාඥයන් ක්රියාකාරීත්වයේ කේන්ද්රස්ථානය බවට පත් කරයි. ක්රියාමාර්ග ගැනීමට සූදානම් රටවලට පොසිල ඉන්ධන භාවිතයෙන් ඉවත් විය හැකි ක්රම පර්යේෂකයන් විසින් ඉදිරිපත් කරයි.
නේචර් සඟරාවේ මරියානා ලෙන්හාරෝ විසිනි
ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාමේ අනතුරු පිළිබඳව දශක ගණනාවක් තිස්සේ අනතුරු ඇඟවූ දේශගුණ විද්යාඥයන්ට, දැන් ඔවුන්ට සවන් දීමට සූදානම් රටවල් කිහිපයක් හමු වී තිබේ. පොසිල ඉන්ධන භාවිතයෙන් ඉවත් වීම පිළිබඳ ප්රථම ගෝලීය සමුළුව ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මෙම හමුව සඳහා ජාතීන් 50කට වැඩි සංඛ්යාවක නියෝජිතයෝ මේ සතියේ කොලොම්බියාවේ සැන්ටා මාර්ටා වෙත රැස් වූහ. පිරිසිදු බලශක්තිය වෙත මාරු විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව එම රටවලට උපදෙස් දීම සඳහා විද්යාඥයන්ගෙන් සැදුම්ලත් මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම එහි පළමු කාර්යයන්ගෙන් එකක් විය.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය නොමැතිව දේශගුණික විපර්යාසවලට එරෙහිව සටන් කරන්නේ කෙසේද: ගෝලීය ක්රියාකාරීත්වය සඳහා මාර්ගෝපදේශයක්
“විද්යාව මගින් තොරතුරු ලබා ගැනීමට සැබවින්ම අවශ්ය යැයි තීරණය කළ රජයන්ගේ එකතුවක් මෙහි සිටිනවා,” යැයි ඇම්ස්ටර්ඩෑම් විශ්ව විද්යාලයේ ජාත්යන්තර දේශගුණික විපර්යාස නීති විශේෂඥවරියක වන මාගරෙතා වෙවරින්කේ-සිං පවසන්නීය.
අප්රේල් 24 වන දින ආරම්භ වී දින හතරක් පැවැති මෙම සන්ධිස්ථානීය හමුව යෝජනා වූයේ පසුගිය වසරේ බ්රසීලයේ බෙලෙම් නුවර පැවැති එක්සත් ජාතීන්ගේ COP30 දේශගුණික සමුළුවේදීය. ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනයේ ප්රධාන මූලාශ්රය සහ දේශගුණික විපර්යාස සඳහා විශාලතම දායකත්වය සපයන පොසිල ඉන්ධන භාවිතය අවම කිරීම සඳහා මාර්ග සිතියමක් සකස් කිරීමට එහිදී ගත් උත්සාහයන්ට සෞදි අරාබිය වැනි තෙල් නිපදවන රටවල් විරුද්ධ වූ බව වාර්තා විය.
මින් කලකිරීමට පත් කොලොම්බියාව සහ නෙදර්ලන්තය යන රජයන් ප්රකාශ කළේ එක්සත් ජාතීන්ගේ COP දේශගුණික සමුළුවලින් බැහැරව, පොසිල ඉන්ධනවලින් බැහැර වීම පිළිබඳ පළමු සමුළුව මෙවර පවත්වන බවයි. මාර්ග සිතියමක් සැකසීමට විවෘත මනසකින් පසු වූ ඕස්ට්රේලියාව, කාම්බෝජය සහ මෙක්සිකෝව ඇතුළු රටවලට මීට ආරාධනා කරන ලදී. එවැනි උත්සාහයන්ට විරුද්ධ වූ තෙල් නිපදවන රටවලට ආරාධනා නොකෙරිණි.
සැන්ටා මාර්ටාහිදී, ‘ගෝලීය බලශක්ති සංක්රාන්තිය සඳහා වන විද්යා මණ්ඩලය’ (SPGET) නමින් නව මණ්ඩලයක් පිහිටුවා ගත්තා පමණක් නොව, තවත් පර්යේෂක පිරිසක් අප්රේල් 24 වන දින කරළියට පැමිණෙමින්, පොසිල ඉන්ධන භාවිතයෙන් ඉවත් වීමට සහාය වීම සඳහා ජාතීන්ට ගත හැකි ඉහළ මට්ටමේ ක්රියාමාර්ග 12ක් ඇතුළත් වාර්තාවක් ද නිකුත් කළහ.
තමන්ට නිර්භීත නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමට නිදහස ඇති ජාත්යන්තර සංසදයක් ලැබීම ප්රබෝධජනක බව පර්යේෂකයෝ පවසති. බ්රසීලයේ සාඕ පවුලෝහි කැම්පිනාස් ප්රාන්ත විශ්ව විද්යාලයේ බලශක්ති සංක්රාන්ති විශේෂඥ ගිල්බර්ටෝ ජන්නුසි පවසන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික සමුළුවලදී සිදුවන්නේ, “මහජනයා වෙත නිකුත් කරන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳ අවසන් තීරණ ගන්නන් රජයන් වන බැවින්, විද්යාත්මක උපදෙස් බොහෝ සෙයින් පෙරීමකට (filtering) ලක් වීම” බවයි. “අවසානයේදී අපට හමු වූයේ කුඩා පිරිසක් විය හැකියි, නමුත් එම පිරිස අප පවසන දේ තමන්ට අදාළ යැයි සලකන අයයි.”
ප්රායෝගික විසඳුම්
මෙම හමුවට පෙර මාස තුනක කාලය තුළ රටවල් කිහිපයක තවත් සිය ගණනක් විද්යාඥයන්ගේ උපදෙස් ඇතිව පර්යේෂකයන් 24 දෙනෙකු විසින් සකස් කරන ලද මෙම වාර්තාව, පිරිසිදු බලශක්තියට මාරු වීම පිළිබඳ සියලු විද්යාත්මක දැනුම ක්රමානුකූලව සංස්ලේෂණය කිරීමට උත්සාහ නොකරන බව කැන්බරාහි ඕස්ට්රේලියානු ජාතික විශ්ව විද්යාලයේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ආර්ථික විද්යාඥ ෆ්රෑන්ක් ජොට්සෝ පවසයි. එය මධ්යස්ථව සිටිමින් නිර්දේශ ඉදිරිපත් නොකර ප්රතිපත්ති සම්පාදනය සඳහා තොරතුරු සපයන එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්ය මණ්ඩලයේ (IPCC) කාර්යභාරයයි. “අපි මෙහිදී IPCC හි කාර්යය අනුකරණය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ නැහැ. අපි උත්සාහ කරන්නේ විද්යාව පදනම් කරගෙන ප්රායෝගික ප්රතිපත්තිමය අවබෝධයක් ලබා දීමටයි,” යැයි කතුවැකි කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකු වූ ජොට්සෝ පවසයි.
ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනය තවමත් ඉහළ යමින් පවතී: එය උපරිමයට පැමිණෙන්නේ කවදාද?
නිදසුනක් ලෙස, නව පොසිල ඉන්ධන යටිතල පහසුකම් තහනම් කරන ලෙසත්, තෙල්, ගෑස් සහ ගල්අඟුරු නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු කරන බදු සහන හෝ අරමුදල් වැනි සහනාධාර ක්රමයෙන් ඉවත් කරන ලෙසත් වාර්තාව නිර්දේශ කරයි. ඒ සමඟම, පිරිසිදු බලශක්ති ප්රභවයන් ස්ථාපනය කිරීම සඳහා මූල්ය දිරිගැන්වීම් ලබා දෙන ලෙස ද එය ඉල්ලා සිටියි.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න