ටී. රෙක්ස් (T. rex) ඇතුළු දැවැන්ත ඩයිනෝසරයන් මිහිතලයෙන් අතුගා දැමූ උල්කාපාත ව්යසනයෙන් බේරී, අදටත් ජීවත්වන එකම ඩයිනෝසර විශේෂය බවට පත්වීමට නූතන පක්ෂීන්ට ඔවුන්ගේ සුවිශේෂී ලක්ෂණ කිහිපයක් උපකාරී වූ අයුරු මෙහි විස්තර කෙරේ.
කර්තෘවරු: කේන්ද්රා පියරේ-ලුවී, සුෂ්මිතා පාතක්, ඇලෙක්ස් සුගියුරා සහ නයීම් අමර්සි
හොලිවුඩ් සිනමාවේ Jurassic Park වැනි චිත්රපට මාලාවන් හරහා මිනිසුන් සහ ඩයිනෝසරයන් එකට ජීවත් වීම කෙබඳු වේදැයි අප කොතෙකුත් පරිකල්පනය කර ඇත. නමුත් සැබෑව නම් අප දැනටමත් ජීවත් වන්නේ ඔවුන් සමඟය. පක්ෂීන් යනු පරිණාමීය වශයෙන් ඩයිනෝසරයන්මය. එහෙත් අනෙකුත් සියලු ඩයිනෝසරයන් වඳ වී ගිය මහා විනාශයෙන් පක්ෂීන් පමණක් බේරී ආවේ කෙසේද?
එඩින්බරෝ විශ්වවිද්යාලයේ පාෂාණධාතු විද්යාව සහ පරිණාමය පිළිබඳ මහාචාර්ය ස්ටීව් බෲසාටි (Steve Brusatte) මේ පිළිබඳව Scientific American සඟරාවට අදහස් දක්වා තිබේ. පහත දැක්වෙන්නේ ඔහු සමඟ කළ සාකච්ඡාවක සාරාංශයකි.
පක්ෂීන් සහ ඩයිනෝසරයන් අතර ඇති සබඳතාව
වසර මිලියන 66කට පෙර පෘථිවියට පතිත වූ උල්කාපාතය පරිණාමයේ ගමන් මඟ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කළේය. ටී. රෙක්ස්, ට්රයිසෙරටොප්ස් (Triceratops) වැනි වසර මිලියන 150කට අධික කාලයක් මිහිතලයේ රජ කළ දැවැන්තයන් එක රැයකින් නැති වී ගියත්, එක් සුවිශේෂී ඩයිනෝසර වර්ගයක් පමණක් දිවි බේරා ගත්තේය. ඒ පක්ෂීන්ය.
පක්ෂීන්ගේ ආරම්භය සිදුවූයේ මීට වසර මිලියන 150කට පමණ පෙර ජුරාසික් යුගයේදීය. එවකට විසූ කුඩා ඩයිනෝසරයන්ගේ සිරුරේ පිහාටු සහ පියාපත් වර්ධනය වී ඔවුන් අහසට හුරු විය. එකල විසූ මුල් කාලීන පක්ෂීන්ට දත්, දිගු වල්ග සහ දරුණු නියපොතු තිබුණි. නමුත් කාලයත් සමඟ ඔවුන් සැහැල්ලු අස්ථි, දත් වෙනුවට හොටක් සහ වේගයෙන් වැඩෙන සිරුරු සහිත ‘පියාසර යන්ත්ර’ බවට පරිණාමය විය.
චික්සුලබ් (Chicxulub) උල්කාපාතය සහ මහා විනාශය
වර්තමාන මෙක්සිකෝවට පතිත වූ සැතපුම් 6ක් පමණ පළල මේ දැවැන්ත උල්කාපාතය පරමාණු බෝම්බ බිලියනයක ශක්තියෙන් යුක්ත විය. එයින් ඇති වූ දූවිලි සහ දුමාරය වසර කිහිපයක් යනතුරු සූර්යාලෝකය පොළොවට ඒම වැළැක්වීය. ගස්වැල් විනාශ වූ අතර සමස්ත ආහාර දාමයම බිඳ වැටුණි.
මෙහිදී වැඩිපුරම පීඩාවට පත් වූයේ විශාල සිරුරු ඇති සතුන්ය. ඔවුන්ට ප්රමාණවත් ආහාර සොයා ගැනීම සහ සැඟවී සිටීම අපහසු විය. නූතන පක්ෂීන් බේරුණු ප්රධාන හේතු කිහිපයක් විද්යාඥයන් හඳුනාගෙන ඇත:
- කුඩා සිරුර: කුඩා සතුන්ට සැඟවීමට සහ අඩු ආහාර ප්රමාණයකින් ජීවත් වීමට හැකි විය.
- පියාසර කිරීමේ හැකියාව: අනතුරු වලින් බේරී පලා යාමට මෙය උපකාරී විය.
- වේගවත් වර්ධනය: බිත්තරයෙන් උපන් පක්ෂියෙකු සති කිහිපයකින් වැඩුණු සතෙකු බවට පත් වීම ඔවුන්ගේ ගහණය රැක ගැනීමට උදව් විය.
- හොට සහ බීජ ආහාරයට ගැනීම: මෙය ඉතාමත් වැදගත් කරුණකි. දත් තිබූ පක්ෂීන් මස් හෝ කොළ වර්ග මත යැපුණු නිසා ආහාර හිඟයෙන් වඳ වී ගියහ. නමුත් හොටක් තිබූ පක්ෂීන්ට පස යට වසර ගණනාවක් සුරක්ෂිතව පවතින ‘බීජ’ (seeds) ආහාරයට ගැනීමට හැකි විය. එම දුෂ්කර කාලයේදී බීජ ඔවුන්ගේ ජීවනාලිය බවට පත් විය.
අතීතයෙන් අපට ඇති පාඩම
මහාචාර්ය බෲසාටි පවසන පරිදි, ඩයිනෝසරයන්ගේ කතාව අපටත් අදාළය. වසර මිලියන 150ක් ලෝකය පාලනය කළ ඩයිනෝසරයන්ට පවා පරිසරය වේගයෙන් වෙනස් වන විට ඊට ඔරොත්තු දීමට නොහැකි විය. මිනිස් වර්ගයා වන අප ලෝකයේ සිටින්නේ වසර 300,000ක් වැනි කෙටි කාලයකි.
අද වන විට මිනිස් ක්රියාකාරකම් නිසා සිදුවන වේගවත් දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ නූතන පක්ෂීන් පවා අනතුරට ලක්ව ඇත. ලෝකයේ කෙතරම් බලවත් ජීවියෙකු වුවද, පරිසරය වේගයෙන් වෙනස් වන විට ඔවුන් අනතුරට ලක් විය හැකි බව ඩයිනෝසරයන් අපට කියා දෙන පාඩමයි.
මීළඟ වතාවේ ඔබ පරෙවියෙකු දෙස බලන විට, ඔබ දකින්නේ මහා විනාශයකින් බේරී ආ සැබෑ ජීවමාන ඩයිනෝසරයෙකු බව මතක තබා ගන්න.
තතු 
ප්රතිචාරයක් ලබාදෙන්න